STR. GŁÓWNA WIMBP   O FILII   DLA CZYTELNIKÓW   PUBLIKACJE   ZEST. BIBLIOGRAFICZNE   KALENDARIUM   ARCHIWUM  
      
2014
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
 

Informacje

BOI - Biblioteczny Ośrodek Informacji

ul. Targ Rakowy 5/6
tel. 58 557-29-52
Kierownik Leszek Rybicki
e-mail:boi@wbpg.org.pl

 Biblioteczny Ośrodek Informacji

Poniedziałek: 7.30-15.30
Wtorek: 7.30-15.30
Środa: 7.30-15.30
Czwartek: 7.30-15.30
Piątek: 7.30-15.30
Sobota: NIECZYNNE
Niedziela: NIECZYNNE
 
 
A | A  

KALENDARIUM ROCZNIC I WYDARZEŃ NA ROK 2009
(ogólne i pomorskie – wybór)
Rok 2009 ogłoszono:
Międzynarodowym Rokiem Astronomii – ogłoszony przez ONZ w związku z 400-leciem pierwszego użycia przez Galileusza teleskopu oraz 40-lecia lądowania człowieka na księżycu; zob.: www.astronomy2009.org
Rokiem Juliusza Słowackiego – ogłoszony przez Sejm RP
Rokiem Lecha Bądkowskiego – ogłoszony przez Radę Naczelną Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego
Rokiem Jerzego Grotowskiego – ogłoszony przez UNESCO; zob.: www.grotowski-institute.art.pl
Międzynarodowym Rokiem Włókien Naturalnych – ogłoszony przez ONZ
Międzynarodowym Rokiem Pojednania – ogłoszony przez ONZ
Europejskim Rokiem Innowacji i Twórczości – ogłoszony przez Unię Europejską
Rokiem Rodzinnej Opieki Zastępczej – ogłoszony przez Sejm RP
Rokiem Polskiej Demokracji – ogłoszony przez Senat RP
Rokiem Tytusa Chałubińskiego – ogłoszony przez Polskie Towarzystwo Tatrzańskie

Rocznica Data Wydarzenie
800 1209 Papież Innocenty III ustnie zatwierdził wstępną regułę zakonu powołanego przez św. Franciszka z Asyżu. Początek I Zakonu Św. Franciszka (Ordo Fratrum Minorum). Oficjalnie reguła została zatwierdzona w 1223 r.
700 1309 Rozpoczęła się „niewola awiniońska papieży” – okres uzależnienia papiestwa od monarchii francuskiej, trwający do 1377 r.
400 1609 Ur. Jakub Wejher, polski magnat, wojewoda malborski, założyciel Wejherowa, „strażnik” wybrzeży morskich, fundator kościoła i klasztoru franciszkanów oraz kalwarii wejherowskiej; zm. 20.02.1657.
100 1909 Powstało Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe przede wszystkim z inicjatywy Mariusza Zaruskiego.
90 1919 Ur. Alfons Paschilke, kociewski rzeźbiarz ludowy, podejmował tematykę religijną i świecką; (Modlitwa w Ogrójcu; Chrystus w łodzi; Ostatnia Wieczerza; Sianokosy; Kopanie ziemniaków; Pod krzyżem; Przy piwie); w 1985 wykonał w skali 1:5 replikę Ołtarza Mariackiego Wita Stwosza w Krakowie, która trafiła do Norymbergii; uczestniczył w wielu wystawach twórczości ludowej Pomorza Gdańskiego, m.in. w Tczewie (1979, 1987), Żukowie (1981), Szczecinie (1983), Kościerzynie (1984), Osieku (1986), Gniewie (1988) i w Skórczu (1989) oraz kilkakrotnie w Gdańsku ; jego prace eksponowano także w Finlandii na wystawie „Współczesna sztuka ludowa Pomorza Gdańskiego” ; miał także kilka wystaw indywidualnych, m.in. w Galerii „Punkt” Gdańskiego Towarzystwa Przyjaciół Sztuki (1982) i w Galerii Sztuki Ludowej w Ratuszu Staromiejskim w Gdańsku; zm. 14.01.1996.
70 2.01.1939 Zm. Roman Dmowski, polski polityk, mąż stanu, pisarz polityczny, czołowy ideolog polskiego nacjonalizmu i przywódca Narodowej Demokracji; (memoriał Zagadnienia środkowo i wschodnioeuropejskie; Myśli nowoczesnego Polaka; Niemcy, Rosja i kwestia polska; Polityka polska i odbudowa państwa; Separatyzm Żydów i jego źródła; Dziedzictwo; Przewrót); ur. 9.08.1864.
200 4.01.1809 Ur. Louis Braille, francuski pedagog, twórca systemu dotykowego dla niewidomych, niewidomy od 3. roku życia; w 1829 r. ogłosił swój alfabet i przez następne lata go udoskonalał; w 1837 r. wydano pierwszą książkę w systemie Braille; zm. 6.01.1852.
5 4.01.2004 Zm. Dorota Terakowska, polska dziennikarka i powieściopisarka; (Tam, gdzie spadają anioły; Władca Lewawu; Lustro pana Grymsa; Ono; Poczwarka); ur. 30.08.1938.
1 5.01.2008 Zm. Edward Kłosiński (ur. 1943), polski operator filmowy, autor zdjęć do filmów Człowiek z marmuru i Panny z Wilka Andrzeja Wajdy, Barwy ochronne Krzysztofa Zanussiego oraz serialu telewizyjnego Modrzejewska Jerzego Łomnickiego, współzałożyciel Teatru Polonia.
125 6.01.1884 Zm. Gregor Johann Mendel, czeski przyrodnik, zakonnik, twórca teoretycznych podstaw współczesnej genetyki; (Badania nad mieszańcami roślin...); ur. 22.07.1822.
85 6.01.1924 Ukazał się pierwszy numer „Wiadomości Literackich”.
80 6.01.1929 Ur. Lucjan Kydryński, polski publicysta i prezenter muzyczny, autor popularnych audycji radiowych i programów telewizyjnych; (programy: Rewia piosenek; Muzyka lekka, łatwa i przyjemna; książki: Gershwin; Przewodnik operetkowy; Jan Strauss; Opera na cały rok : kalendarium; Kino muzyczne : przewodnik... 1927–1992); zm. 9.09.2006.
235 7.01.1774 Zm. Józef Andrzej Załuski, polski bibliograf, historyk, poeta, dramatopisarz, tłumacz, edytor, kaznodzieja, polityk, organizator życia literackiego, współzałożyciel biblioteki publicznej w Warszawie; niektóre źródła podają datę śmierci 9.01; ur. 12.08.1702.
80 7.01.1929 Ur. Janusz Pasierb, ks. katolicki, historyk sztuki sakralnej, poeta i eseista; (Ochrona zabytków sztuki sakralnej; Malarz gdański Herman Han; Katedra w Pelplinie; Czarna skrzynka; Gałęzie i liście; Czas otwarty); zm. 15.12.1993.
125 8.01.1884 Ur. Kornel Makuszyński, polski powieściopisarz, poeta, felietonista, krytyk teatralny, autor książek dla dzieci i młodzieży; (opowiadania: Rzeczy wesołe; Romantyczne historie; Awantury arabskie; Bardzo dziwne bajki; Bezgrzeszne lata; O dwóch takich, co ukradli księżyc; Listy zebrane; Przyjaciel wesołego diabła; Panna z mokrą głową; [Przygody Koziołka Matołka]; [Małpka Fiki Miki]; Wielka brama; Awantura o Basię; Szatan z siódmej klasy; Szaleństwa panny Ewy; Kartki z kalendarza; Legendy krakowskie; Poezje wybrane); zm. 31.07.1953.
115 8.01.1894 Ur. Rajmund Kolbe, imię zakonne Maksymilan Maria, św. Franciszkanin, kapłan i męczennik, założyciel klasztorów w Niepokalanowie i Nagasaki; kanonizowany w 1982 r.; (Wybór pism; Myśli i rozważania); zm. 14.08.1941.
70 8.01.1939 Senat gdański podpisał umowę z władzami Gminy Żydowskiej w WMG, regulującą zasady przejmowania majątku żydowskiego przez administrację miasta.
20 9.01.1989 Zm. Jan Trepczyk, kaszubski pisarz i działacz społeczny; (Moja stegna; Odecknienié); ur. 22.10.1907.
70 10.01.1939 Ur. Wiesław Kazanecki, polski poeta i prozaik; (poezje: Kamień na kamieniu; Portret z nagonką; Węzeł; Pejzaże sumienne; Cały czas w orszaku; Śmierć uśmiechu Giocondy; Koniec epoki barbarzyńców; List na srebrne wesele; opowiadania: Jeden dzień); zm. 1.02.1989.
10 10.01.1999 Zm. Juliusz Żuławski, poeta, prozaik, krytyk literacki, tłumacz; (Wyprawa o zmierzchu; Skrzydło Dedala; Pole widzenia; Wiersze z notatnika; Byron nie upozowany; Kartki z drogi); ur. 7.10.1910.
80 11.01.1929 Ur. Wanda Wiłkomirska, polska skrzypaczka i pedagog muzyczny, laureatka międzynarodowych konkursów; od 1982 przebywa w Niemczech; niektóre źródła podają datę urodzin 11.02.
90 12.01.1919 Ur. Jan Józef Szczepański, polski prozaik, eseista, tłumacz i autor scenariuszy filmowych, taternik, inicjator i współzałożyciel SPP; (Polska jesień; Rafa; Przed Nieznanym Trybunałem; Kadencja; Ultima Thule; Maleńka encyklopedia totalizmu; Wszyscy szukamy; scenariusze m.in.: Wolne miasto; Westerplatte; Z dalekiego kraju; reportaże m.in.: Zatoka Białych Niedźwiedzi; Koniec westernu; Nasze nie nasze); zm. 20.02.2003.
85 12.01.1924 Zm. Wincenty Rapacki, polski powieściopisarz i dramaturg; (dramaty: Wit Stwosz; Bogusławski i jego scena; Odsiecz Wiednia; powieści: Grzechy królewskie; Hanza; Trefniś: nowele, obrazki i szkice; Sto lat sceny polskiej w Warszawie); ur. 22.01.1840.
25 12.01.1984 Zm. Edmund Zdanowski, artysta fotografik, współzałożyciel Liceum Sztuk Plastycznych w Gdyni Orłowie; ur. 1905.
75 14.01.1934 Ur. Marek Hłasko, polski prozaik; (Pierwszy krok w chmurach; Nawrócony w Jaffie; Piękni dwudziestoletni; Następny do raju); zm. 14.06.1969.
10 14.01.1999 Zm. Jerzy Grotowski, polski aktor i reżyser, badacz i reformator sztuki aktorskiej; współzałożyciel i kierownik Teatru Laboratorium; w 1982 r. wyemigrował z Polski; ur. 11.08.1933.
140 15.01.1869 Ur. Stanisław Wyspiański, polski dramatopisarz, poeta, malarz i reformator teatru; współtwórca projektu przebudowy wzgórza wawelskiego i uczynienia z niego Akropolis; autor projektów witraży do katedry wawelskiej, portretów i pejzaży; (dramaty: Wesele; Wyzwolenie; Warszawianka; Noc listopadowa; Bolesław Śmiały; Klątwa); zm. 28.11.1907.
95 15.01.1914 Ur. Jan Maria Gisges, polski poeta, prozaik, dramatopisarz; (Dzień spokojnego słońca; Spadek); zm. 17.12.1983.
90 15.01.1919 Zm. Andrzej Małkowski, współtwórca polskiego skautingu, instruktor i teoretyk harcerstwa, działacz polskich organizacji młodzieżowych i niepodległościowych; ur. 31.10.1888. W Zakopanem w dn. 18.05.2001 rozpoczęło działalność Muzeum Harcerskie im. Olgi i Andrzeja Małkowskich. Rok 2008 został ogłoszony przez Senat RP Rokiem Andrzeja i Olgi Małkowskich.
90 15.01.1919 Grupa skrajnie prawicowych oficerów niemieckich zamordowała w Berlinie Różę Luksemburg i Karla Liebknechta, działaczy ruchu komunistycznego, współzałożycieli Związku Spartakusa.
55 15.01.1954 W granice administracyjne Gdańska włączono: Niegowo, Migowo, Lipce, Piecki, Płonię Małą i Oliwę Leśną.
30 15.01.1979 Zm. Olga Małkowska, współtwórczyni polskiego skautingu, instruktorka harcerska, działaczka polskich organizacji młodzieżowych i niepodległościowych; ur. 1.09.1888. W Zakopanem w dn. 18.05.2001 rozpoczęło działalność Muzeum Harcerskie im. Olgi i Andrzeja Małkowskich. Rok 2008 został ogłoszony przez Senat RP Rokiem Andrzeja i Olgi Małkowskich.
90 16.01.1919 Utworzenie rządu Ignacego Paderewskiego.
275 17.01.1734 W Krakowie odbyła się koronacja Augusta III Sasa na króla Polski.
40 17.01.1969 Zm. Grażyna Bacewicz, polska kompozytorka, skrzypaczka i pedagog muzyczny; ur. 5.02.1909.
5 17.01.2004 Zm. Czesław Niemen, właśc. Czesław Wydrzycki, piosenkarz, kompozytor (m.in. muzyki teatralnej i filmowej), instrumentalista, autor tekstów, malarz (m.in. płyty: Dziwny jest ten świat; Niemen Enigmatic; Marionetki); ur. 16.02.1939.
160 18.01.1849 Ur. Aleksander Świętochowski, polski dramaturg, prozaik i publicysta, jeden z głównych twórców programowych polskiego pozytywizmu; (Aspazja; Drygałowie); zm. 25.04.1938.
5 18.01.2004 Zm. Irena Sławińska, historyk i teoretyk literatury, teatrolog; (Tragedia w epoce Młodej Polski : z zagadnień struktury dramatu; O komediach Norwida; Współczesna refleksja o teatrze : ku antropologii teatru; Moja gorzka europejska ojczyzna; Szlakami moich wód...); ur. 30.08.1913.
200 19.01.1809 Ur. Edgar Allan Poe, amerykański prozaik, poeta i krytyk literacki; (nowele: Ligeja; Zagłada domu Usherów; Studnia i wahadło; opowiadania: Zabójstwo przy rue Morgue; Złoty żuk; Skradziony list; Zabójstwo Marii Rogêt; polskie wybory: Opowieści nadzwyczajne; Arabeski; Groteski; Opowiadania; Poezje wybrane); zm. 7.10.1849.
170 19.01.1839 Ur. Paul Cézanne, francuski malarz; (Maria Magdalena; Martwa natura z czarnym zegarem; Dom wisielca; Żona w czerwonym fotelu; Waza i owoce; Kąpiące się; Zatoka w Estaque; Góra Sainte-Victoire; Wielka sosna; Jezioro Annecy; Wielkie kąpiące się); zm. 22.10.1906.
30 19.01.1979 Zm. Włodzimierz Puchalski, reżyser i operator filmowy, fotografik, autor wielu filmów i książek przyrodniczych; (filmy: Ptasia wyspa; Flora Tatr; W tundrach Arktyki; Lato na Wyspie Króla Jerzego; albumy: Bezkrwawe łowy; Ptaki naszych pól, łąk i wód; Trofea obiektywu; Ostatnia wyprawa : dziennik Włodzimierza Puchalskiego 1978/1979); ur. 6.03.1908.
20 20.01.1989 Zm. Stefan Niedzielak, ks. katolicki, proboszcz parafii św. Karola Boromeusza w Warszawie, inicjator przekształcenia kościoła na Powązkach w Sanktuarium Poległych na Wschodzie, współzałożyciel i opiekun wspólnoty „Rodzina Katyńska – Rodzina Polska”, inwigilowany przez Służbę Bezpieczeństwa; ur. 1.09.1914. Został zamordowany na plebanii. Trwa śledztwo IPN w sprawie uznania jego śmierci za zbrodnię komunistyczną.
90 21.01.1919 Ur. Stanisława Fleszarowa-Muskat, powieściopisarka, poetka, publicystka, dramaturg, autorka książek dla dzieci i młodzieży; (Sen o morskiej potędze; Pozwólcie nam krzyczeć; Przerwa na życie; Wizyta; Milionerzy; Kochankowie róży wiatrów; Tak trzymać!); zm. 1.10.1989.
85 21.01.1924 Zm. Włodzimierz Ilicz Lenin, właśc. W.I. Uljanow, przywódca i założyciel partii bolszewickiej w Rosji, organizator i pierwszy przywódca państwa sowieckiego, ideolog komunizmu, publicysta polityczny, z wykształcenia prawnik; (Rozwój kapitalizmu w Rosji; Co robić; Materializm a empiriokrytycyzm ; Imperializm jako najwyższe stadium kapitalizmu; Państwo a rewolucja; Nieizwiestnyje dokumienty 1891–1922); ur. 22.04.1870.
50 21.01.1959 Zm. Stanisław Młodożeniec; poeta, współtwórca polskiego futuryzmu; (Kreski i futereski; Kwadraty; Niedziela; Futuro-gamy; Futuro-pejzaże; W dolinie małej wody); ur. 31.01.1895.
160 22.01.1849 Ur. Johan August Strindberg, szwedzki pisarz, mistrz dramatu naturalistycznego, prekursor dramatu ekspresjonistycznego; (Dzieje małżeńskie; Ojciec; Panna Julia; Taniec śmierci; Do Damaszku; Gra snów; Spowiedź szaleńca; polskie wybory: Wybór dramatów; Wybór nowel; Dramaty królewskie; Dramaty liryczne; Sztuki kameralne; Listy miłosne i nienawistne); zm. 14.05.1912.
100 22.01.1909 Ur. Adolf Rudnicki, prozaik, eseista; (Epoka pieców; Niebieskie kartki; Krakowskie Przedmieście pełne deserów); zm. 14.11.1990. Niektóre źródła podają datę ur. 19.02.1912.
120 23.01.1889 Zm. Ignacy Domeyko, polski geolog, mineralog i inżynier górnictwa, badacz Chille, filomata; (Araukania i jej mieszkańcy; Moje podróże; Listy do Władysława Laskowicza); ur. 31.07.1802.
20 23.01.1989 Zm. Salvador Dali, hiszpański malarz, grafik, rzeźbiarz i teoretyk sztuki; (Wielki Masturbator; Żałobna gra; Uporczywość pamięci; Płonąca żyrafa; Tajemnica Hitlera; Madonna Port Lligat; Chrystus św. Jana od Krzyża; Ukrzyżowanie; autobiografia: Dziennik geniusza); ur. 11.05.1904.
75 24.01.1934 Ur. Stanisław Grochowiak, polski poeta, prozaik, dramatopisarz, publicysta; (wiersze: Ballada rycerska; Nie było lata; Bilard; Polowanie na cietrzewie; dramaty: Chłopcy; Szachy; Rzeczy na głosy; Okapi); zm. 2.09.1976.
60 25.01.1949 W Moskwie powstała Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (RWPG), założona w celu współpracy gospodarczej państw demokracji ludowej.
45 26.01.1964 Zm. Ksawery Dunikowski, polski rzeźbiarz i malarz; (rzeźby z cyklu: Człowiek i Głowy wawelskie; Grobowiec Bolesława Śmiałego; Autoportret; Czterej Ewangeliści; cykle malarskie: Oświęcim i Muzyka; projekty: Pomnik Czynu Powstańczego na Górze Św. Anny i Pomnika Wyzwolenia Ziemi Warmińsko-Mazurskiej w Olsztynie); ur. 24.11.1875.
5 26.01.2004 Zm. Aleksander Małachowski, publicysta, działacz polityczny; żołnierz AK, więziony przez NKWD; po wojnie prezes Klubu Krzywego Koła, od 1980 związany z "Solidarnością", współzałożyciel Unii Pracy, poseł na Sejm, wicemarszałek; współpracownik Polskiego Radia, Telewizji Polskiej, czasopism społeczno-kulturalnych; ur. 23.11.1924.
45 27.01.1964 Zm. Stanisław Piętak, polski poeta, prozaik, publicysta; (wiersze: Alfabet oczu; Obłoki wiosenne; Dom rodzinny; powieści: Młodość Jasia Kunefała; Białowieskie noce; Front nad Wisłą; Plama; Ucieczka z miejsc ukochanych); ur. 3.08.1909.
10 27.01.1999 Zm. Jerzy Turowicz, redaktor, publicysta, działacz katolicki, współzałożyciel Tygodnika Powszechnego, którym kierował w l. 1945–1953 i od 1956; (Chrześcijanin w dzisiejszym świecie; Kościół nie jest łodzią podwodną; Bilet do raju; wywiad: Trzy ćwiartki wieku); ur. 10.12.1912.
70 28.01.1939 Zm. William Butler Yeats, irlandzki poeta prozaik i dramatopisarz; laureat literackiej Nagrody Nobla w 1923; (Księżniczka Kasia; Cathleen, córka Houlihana; Tajemnicza róża; polskie wybory: Dramaty; Wiersze wybrane); ur. 13.06.1865.
55 28.01.1954 Zm. Eugeniusz Romer, geograf, twórca i pionier nowoczesnej geografii polskiej, specjalista i znawca problemów granic w Europie; odegrał ważną rolę przy ustalaniu polskich granic po I wojnie światowej; (Przyrodzone podstawy Polski historycznej; Geograficzno-statystyczny atlas Polski; Polski atlas kongresowy; Powszechny atlas geograficzny; Polityczny atlas kieszonkowy; Tatrzańska epoka lodowa; Pogląd na klimat Polski; Regiony klimatyczne Polski; Polacy na kresach pomorskich i pojeziernych; Rady i przestrogi; Pamiętniki : problemy sumienia i wiary; Dziennik); ur. 3.02.1871.
5 28.01.2004 Zm. Henryk Jabłoński, bibliotekarz, bibliograf, popularyzator wiedzy o Gdyni, działacz Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich na Ziemi Gdańskiej, kierownik Ośrodka Informacyjno-Bibliograficznego MBP w Gdyni, a następnie Sekcji Bibliografii Pomorza Gdańskiego WiMBP w Gdańsku; ur. 12.05.1930.
20 30.01.1989 Zm. Stanisław Suchowolec, ks. katolicki, proboszcz parafii Najświętszej Maryi Panny w Białymstoku, przyjaciel ks. Jerzego Popiełuszki i opiekun jego rodziców, duszpasterz podziemnej „Solidarności” inwigilowany przez Służbę Bezpieczeństwa; ur. 13.05.1958. Został znaleziony martwy na plebanii. Trwa śledztwo IPN w sprawie uznania jego śmierci za zbrodnię komunistyczną.
65 31.01.1944 Zm. Jean Giraudoux, francuski powieściopisarz i dramaturg, autor opowiadań i esejów politycznych; (Zuzanna i Pacyfik; Przygody Hieronima Bardiniego; Amfitrion 38; Judyta; Wojny trojańskiej nie będzie; Sodoma i Gomora); ur. 19.10.1882.
65 31.01.1944 Zm. Stefania Sempołowska, polska działaczka społeczna i pedagogiczna, publicystka, organizatorka tajnego ruchu oświatowego w Królestwie Polskim; aktywnie uczestniczyła w strajku szkolnym 1905 i w postępowym ruchu zawodowym nauczycieli; (Z tajemnic Ciemnogrodu; Warszawa wczoraj i dziś; Na ratunek); ur. 1.10.1869.
LUTY
20 1.02.1989 Zm. Wiesław Kazanecki, polski poeta i prozaik; (poezje: Kamień na kamieniu; Portret z nagonką; Węzeł; Pejzaże sumienne; Cały czas w orszaku; Śmierć uśmiechu Giocondy; Koniec epoki barbarzyńców; List na srebrne wesele; opowiadania: Jeden dzień); ur. 10.01.1939.
5 1.02.2004 Zm. Maciej Szumowski, polski dziennikarz, reżyser filmów dokumentalnych; ur. 18.04.1939.
90 2.02.1919 Ur. Zbigniew Lengren, polski grafik, karykaturzysta i pisarz; twórca postaci prof. Filutka w „Przekroju”; zajmował się plakatem i ilustracją książkową; (Drobiazgi spod pióra; Nie bij jej, bo się spocisz); zm. 1.10.2003.
200 3.02.1809 Ur. Feliks Mendelssohn-Bartholdy, niemiecki kompozytor, dyrygent i pianista, twórca gatunku romantycznej miniatury fortepianowej, zw. „pieśnią bez słów” oraz koncertu romantycznego; (uwertura do Snu nocy letniej ze słynnym Marszem weselnym; Pieśni bez słów; Koncert skrzypcowy e-moll; Na skrzydłach pieśni); zm. 4.11.1847.
110 3.02.1899 Zm. Juliusz Kossak, polski malarz, rysownik, ilustrator i akwarelista; (Mohort prezentujący stadninę; Wyjazd na polowanie; Odsiecz Smoleńska); ur. 29.10.1824.
85 3.02.1924 Zm. Woodrow Thomas Wilson, amerykański polityk, prawnik i historyk; laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 1919; (A History of the American People; The New Freedom); ur. 28.12.1856.
75 3.02.1934 Ur. Bohdan Królikowski, polski prozaik i historyk literatury; (Labirynt wojny północnej 1700–1706; Błażeja Siennickiego diariusz z wojny szwedzkiej i inne części cyklu; Dwa stulecia polskiego orła wojskowego; Szable nie rdzewiały czyli Przewagi lisowczyków nad Turkiem srogim pod Cecorą i Chocimiem czynione; Wiatr na szablach).
50 3.02.1959 Do Polski powróciły z Kanady skarby narodowe, m.in. miecz koronacyjny Szczerbiec, Kazania świętokrzyskie, Psałterz królowej Jadwigi oraz kroniki Galla Anonima i Wincentego Kadłubka.
1 4.02.2008 Zm. Stefan Meller, polski dyplomata, historyk, tłumacz, publicysta, profesor nauk humanistycznych, w latach 2005-2006 minister spraw zagranicznych; (Kamil Desmoulins; Pożegnanie z rewolucją; Rewolucja w Dolinie Loary : miasto Chinon 1788-1798; poezje: Zaledwie minuta; wywiad: Świat według Mellera; współautor Rewolucja francuska 1789-1794 : społeczeństwo obywatelskie); ur. 4.07.1942.
100 5.02.1909 Ur. Grażyna Bacewicz, polska kompozytorka, skrzypaczka i pedagog muzyczny; zm. 17.01.1969.
80 6.02.1929 Ur. Janusz Wojciech Rosiński, prozaik, poeta i publicysta; (Persowie; Z tarczą lub na tarczy; Łyk ambrozji; Syn Filippidesa; Diadochowie; Atrydzi); zm. 11.08.2007.
20 6.02.1989 Rozpoczęły się obrady Okrągłego Stołu, zakończone 5.04.1989. Negocjacje doprowadziły do kompromisu politycznego zawartego między przedstawicielami większości środowisk „Solidarności” a reprezentacją sprawującej władzę PZPR oraz podporządkowanych jej stronnictw politycznych i organizacji społecznych.
100 7.02.1909 Ur. Anna Świrszczyńska, polska poetka i dramatopisarka, autorka utworów dla dzieci; sanitariuszka w powstaniu warszawskim; (Rok polskiego dziecka; Orfeusz; Arkona, gród Świętowita; Gdańska panienka; Odezwa na murze; Z dawnej Polski; Paź królowej Barbary; Wiatr; Jestem baba; Szczęśliwa jak psi ogon); zm. 30.09.1984.
15 7.02.1994 Zm. Witold Lutosławski, polski kompozytor i dyrygent; (Melodie ludowe; Tryptyk śląski; Postludia; Bukoliki; Lacrimosa; 20 Kolęd polskich; 6 Piosenek dziecięcych); ur. 25.01.1913.
100 8.02.1909 Zg. w Tatrach Mieczysław Karłowicz, polski kompozytor i taternik; (pieśni do słów m.in. Adama Asnyka, Kazimierza Przerwy-Tetmajera, Heinricha Heinego i Juliusza Słowackiego; Symfonia e-moll „Odrodzenie”; Koncert skrzypcowy; 6 poematów symfonicznych: Powracające fale; Odwieczne pieśni; Rapsodia litewska; Stanisław i Anna Oświecimowie; Smutna opowieść i Epizod na maskaradzie); ur. 11.12.1876.
80 9.02.1929 Ur. Bolesław Fac, prozaik, poeta, tłumacz; (Gotyk dźwięku; Ścinanie kani; Rzeźnia Maksa Heroda; Aureola czyli powrót do Wrzeszcza); zm. 12.01.2000.
20 9.02.1989 Zm. Jadwiga Titz-Kosko, dr medycyny, pionierka polskiego lecznictwa reumatologicznego, organizatorka kompleksowego systemu opieki nad osobami chorymi na reumatyzm; m.in. doprowadziła w 1956 do powstania samodzielnego Szpitala Reumatologicznego w Sopocie i była jego dyrektorka do 1973; z jej inicjatywy powstał w 1973 Dom „Za Falochronem” w Gdyni Witominie dla przewlekle chorych; ur. 1.01.1902.
10 9.02.1999 Zm. Aleksander Gieysztor, historyk średniowiecza; brał udział w odbudowie Zamku Królewskiego w Warszawie i był jego pierwszym dyrektorem; (Ze studiów nad genezą wypraw krzyżowych : encyklika Sergiusz IV; Mitologia Słowian; Encyklopedia nauk pomocniczych historii; Zarys dziejów pisma łacińskiego); ur. 17.07.1916.
    11.02 Światowy Dzień Chorego.
5 11.02.2004 Zm. Ryszard Kukliński (ur. 1930), pułkownik WP, od 1970 współpracownik CIA, ujawnił m.in. zamiary przeprowadzenia interwencji wojsk ZSRR w Polsce po powstaniu "Solidarności" oraz przygotowania do wprowadzenia stanu wojennego; skazany na karę śmierci przez sąd PRL.
1 11.02.2008 Zm. Franciszek Lipowicz, jeden z animatorów i nestorów polskiego ruchu jazzowego, współzałożyciel magazynu „Jazz”, współorganizator pierwszych festiwali jazzowych w Sopocie, wielki miłośnik i znawca tej muzyki.
200 12.02.1809 Ur. Charles Robert Darwin, angielski przyrodnik, twórca teorii ewolucji biologicznej, zwanej „darwinizmem”; (O powstawaniu gatunków drogą doboru naturalnego, czyli O utrzymaniu się doskonalszych ras w walce o byt; Zmienność zwierząt i roślin w stanie udomowienia; O pochodzeniu człowieka; Dobór płciowy; Podróż naturalisty : dziennik spostrzeżeń...; Podróż na okręcie „Beagle”); zm. 19.04.1882.
50 12.02.1959 Zm. Iwo Wiktor Gall, polski reżyser teatralny, scenograf, malarz i inscenizator, założyciel, dyrektor, reżyser i scenograf Teatru „Wybrzeże” w latach 1946–1949; (m.in. spektakle: Homer i Orchidea Gajcego; Jak wam się podoba Szekspira; Balladyna Słowackiego; Wesele Wyspiańskiego; Maria Stuart Słowackiego i Halka Moniuszki); ur. 1.04.1890.
25 12.02.1984 Zm. Julio Cortazar, argentyński pisarz (Gra w klasy; Tajemna broń); ur. 26.08.1914.
1 12.02.2008 Zg. w Tatrach Piotr Amsterdamski (ur. 1955), polski astronom, tłumacz i alpinista, działacz opozycji demokratycznej w PRL.
240 13.02.1769 Ur. Iwan Kryłow, rosyjski poeta, bajkopisarz i powieściopisarz; (Kaib; Bajki; Bajki dla dzieci); zm. 21.11.1844.
40 13.02.1969 Zm. Kazimierz Wierzyński, polski poeta, prozaik, eseista i krytyk teatralny; (poezje: Wiosna i wino; Laur olimpijski; Krzyże i miecze; Wybór wierszy powojennych; szkice: W garderobie duchów; Wrażenia teatralne; Moja prywatna Ameryka; Szkice i portrety literackie; monografia: Życie Chopina); ur. 27.08.1894.
90 14.02.1919 Zm. Wiktor Gomulicki, polski poeta, nowelista, powieściopisarz, krytyk literacki, felietonista i tłumacz; (Ilustrowany przewodnik po Warszawie ozdobiony planem miasta...; Niedziele Romcia; Pieśń o Gdańsku; Miecz i łokieć; Wybór nowel; Opowiadania o Starej Warszawie; Wspomnienia niebieskiego mundurka; Pokłosie : wybór nowel, opowiadań i szkiców); ur. 17.10.1848.
445 15.02.1564 Ur. Galileusz, włoski fizyk, astronom i filozof, twórca podstaw eksperymentalno-matematycznych metod badawczych w przyrodoznawstwie; odkrył izochronizm wahadła, zbudował wagę hydrostatyczną, odkrył prawo swobodnego spadania ciał, zbudował pierwszy termoskop, jako pierwszy zastosował w 1609 r. do obserwacji astronomicznych lunetę; (Dialog o dwu najważniejszych układach świata : ptolemeuszowym i kopernikowym; Rozmowy i dowodzenia matematyczne w zakresie dwóch nowych umiejętności); zm. 8.01.1642.
85 15.02.1924 Ur. Sławomir Sierecki, polski prozaik, pisarz marynista; mieszka w Sopocie; (Strażnicy morza; Admirał Arciszewski; Sokół morski; Czarny Monastyr; Jutro przed północą; Szkatułka z Hongkongu; Wydma umarłych).
30 15.02.1979 Nastąpił wybuch gazu w warszawskiej Rotundzie, siedzibie PKO; zginęło 49 osób, 100 zostało rannych.
90 16.02.1919 Zawarcie polsko-niemieckiego rozejmu w Trewirze zakończyło powstanie wielkopolskie.
70 16.02.1939 Ur. Czesław Niemen, właśc. Czesław Wydrzycki, piosenkarz, kompozytor (m.in. muzyki teatralnej i filmowej), instrumentalista, autor tekstów, malarz (m.in. płyty: Dziwny jest ten świat; Niemen Enigmatic; Marionetki); zm. 17.01.2004.
1 17.02.2008 Zm. Edwin Rymarz, pedagog i kompozytor, organizator życia muzycznego, od 1945 r. związany z Gdańskiem, twórca kompozycji organowych, orkiestrowych, kameralnych, chóralnych, wokalnych oraz muzyki do sztuk teatralnych i widowisk; w l. 1982-2007 dyr. Ogólnokształcącej Szkoły Muzycznej I i II st. im. F. Nowowiejskiego w Gdańsku; (Toccata na organy; zbiór kolęd O gwiazdo betlejemska w opracowaniu na chór z towarzyszeniem kwartetu smyczkowego; Suita kaszubska na zespół instrumentalny); ur. 22.09.1936.
445 18.02.1564 Zm. Michał Anioł, właśc. Michelangelo di Ludovico Buonarotti Simoni, włoski rzeźbiarz, malarz, rysownik, architekt i poeta; (Pieta; Dawid; Mojżesz; freski na sklepieniu Kaplicy Sykstyńskiej; Sąd Ostateczny; Nawrócenie Szawła; Ukrzyżowanie św. Piotra; kopuła Bazyliki św. Piotra); ur. 6.03.1475.
1 18.02.2008 Zm. Alain Robbe-Grillet, francuski pisarz i reż. filmowy, z wykształcenia inż. agronom; od 2004 członek Akademii Francuskiej, jeden z głównych przedstawicieli i teoretyk nowej powieści; (eseje Pour un nouveau roman; powieści: Gumy; Podglądacz, Żaluzja; opowiadania oraz scenariusze Zeszłego roku w Marienbadzie; filmy: Trans-Europ-Express; Człowiek, który kłamie); ur. 18.08.1922.
10 19.02.1999 Miasto Sopot, zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dn. 27.01.1999 (Dz.U. 1999 nr 10 poz. 94), stało się formalnie uzdrowiskiem.
90 20.02.1919 Sejm uchwalił tzw. Małą Konstytucję jako tymczasową ustawę o organizacji władz zwierzchnich i podziału władzy między Naczelnikiem Państwa, Sejmem i Rządem.
25 21.02.1984 Zm. Michał Szołochow, rosyjski pisarz, laureat literackiej Nagrody Nobla w 1965; (Cichy Don; Zaorany ugór; Los człowieka); ur. 24.05.1905.
150 23.02.1859 Zm. Zygmunt Krasiński, poeta okresu romantyzmu; (Nie-Boska komedia; Irydion); ur. 19.02.1812.
110 23.02.1899 Ur. Erich Kästner, niemiecki pisarz, satyryk, krytyk literacki, autor książek dla dzieci i młodzieży; (Fabian; Szkoła dyktatorów; Emil i detektywi; Latająca klasa; Mania czy Ania); zm. 29.07.1974.
20 23.02.1989 Zm. Hans Helmut Kirst, niemiecki pisarz; (Noc generałów; Fabryka oficerów; Bunt żołnierzy; Bóg śpi na Mazurach; Wilki); ur. 5.12.1914.
15 23.02.1994 Zm. Zbigniew Bieńkowski, polski poeta i krytyk literacki; (poezje: Sprawa wyobraźni; Trzy poematy; szkice: Piekła i Orfeusze : szkice z literatury Zachodniej; Modelunki; Poezja i niepoezja; Notatnik amerykański; W skali wyobraźni; Ćwierć wieku intymności : szkice o poezji i niepoezji ; Przyszłość przeszłości : eseje); ur. 31.08.1913.
80 24.02.1929 Ur. Zdzisław Beksiński, polski malarz, fotografik, rzeźbiarz i grafik; (Golem; Gra w kości; Oczekiwanie; Obraz z wieżą); zm. 21.02.2005.
25 24.02.1984 Zm. Lech Bądkowski, gdański prozaik, publicysta, współzałożyciel Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, działacz opozycyjny, członek Prezydium Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego w sierpniu 1980; (Odwrócona kotwica; Chmury; Huśtawka; Pomorska myśl polityczna); ur. 24.01.1920.
275 24/25.02.1734 Wojska rosyjskie pod dowództwem gen. Piotra Lacego rozpoczęły oblężenie Gdańska żądając wydania króla Stanisława Leszczyńskiego i uznania Augusta III Sasa za prawowitego władcę Polski. 23.06 skapitulowały oddziały francuskie na Westerplatte, dzień później załoga twierdzy w Wisłoujściu. W nocy 27/28.06 król Stanisław Leszczyński w chłopskim przebraniu opuścił Gdańsk. Akt kapitulacji miasta podpisano w dn. 7.07. August III Sas, przebywający w klasztorze oliwskich cystersów przyjął 25.07 delegację Gdańska z aktem poddania i wierności.
15 26.02.1994 Zm. Stanisław Swen Czachorowski, polski poeta, prozaik; (Ani litera, ani ja; Białe semafory; Wieczerza ludzka; opowiadania: Pejzaż Gnojnej Góry); ur. 13.11.1920.
MARZEC
150 2.03.1859 Ur. Szolem Alejchem właśc. Szolem Rabinowicz, pisarz żydowski; (Dzieje Tewji Mleczarza – w wersji musicalowej J. Bocka Skrzypek na dachu; Motel, syn kantora; autobiografia Z jarmarku); zm. 13.05.1916.
75 3.03.1934 Ur. Jacek Kuroń, działacz polityczny, historyk, publicysta, więziony za działalność opozycyjną w czasach PRL-u, współzałożyciel KOR-u, działacz "Solidarności", współtwórca porozumień Okrągłego Stołu, poseł na sejm, minister pracy i polityki socjalnej, inicjator akcji charytatywnych; (Polityka i odpowiedzialność; Zło, które czynię; Wiara i wina; Moja zupa; Działanie; Rzeczpospolita dla moich wnuków); zm. 17.06.2004.
5 3.03.2004 Zm. Anna Sadurska, filolog i archeolog klasyczny; (W cieniu Panteonu; Palmyra narzeczona pustyni; Sztuka ziemi wydarta; Archeologia starożytnego Rzymu); ur. 1.09.1921.
525 4.03.1484 Zm. Kazimierz, królewicz, św., patron Polski i Litwy; ur. 3.10.1458.
190 4.03.1819 Ur. Narcyza Żmichowska, polska powieściopisarka, poetka i pedagog; (Wolne chwile Gabryelli; Pisma Gabryelli; Poganka; Dwoiste życie; Biała Róża; Wykład nauk przeznaczony do pomocy w domowym wychowaniu panien; Geografia); zm. 24.12.1876.
5 4.03.2004 Zm. Jeremi Przybora, humorysta, autor tekstów kabaretowych, piosenek, słuchowisk radiowych i scenariuszy widowisk telewizyjnych, prozaik; (Kabaret Starszych Panów; Divertimento; Zdążyć z happy endem); ur. 12.12.1915.
325 5.03.1684 Została powołana Święta Liga – sojusz zaczepno-obronny skierowany przeciwko Turcji pod protektoratem papieża. W jej skład weszły: Austria, Polska i Wenecja, a w 1686 dołączyła Rosja.
15 5.03.1994 Zm. Jan Dobraczyński, polski powieściopisarz, publicysta, współautor scenariuszy filmowych; (Najeźdźcy; Niezwyciężona Armada; Listy Nikodema; Cień Ojca); ur. 20.04.1910.
100 6.03.1909 Ur. Stanisław Jerzy Lec, polski poeta, satyryk, aforysta i fraszkopisarz; (Barwy; Zoo; Satyry patetyczne; Notatnik polowy; Spacer cynika: satyry i fraszki; Życie jest fraszką : fraszki i satyry; Nowe wiersze; Rękopis jerozolimski; Myśli nieuczesane); zm. 7.05.1966.
1 6.03.2008 Zm. Gustaw Holoubek; polski aktor teatralny i filmowy, reżyser i pedagog, wykładowca Akademii Teatralnej w Warszawie; m.in. rola Gustawa-Konrada w Dziadach w reż. Kazimierza Dejmka wystawionych w 1968 r.; (role filmowe m.in. w Lawie Tadeusza Konwickiego, Pętli, Sanatorium Pod Klepsydrą, Rękopisie znalezionym w Saragossie, Pożegnaniach i Wspólnym pokoju Wojciecha Jerzego Hasa, Marysi i Napoleonie Leona Buczkowskiego, Pokoju z widokiem na morze Janusza Zaorskiego; współaut. Teatr jest światem); ur. 21.04.1923.
170 7.03.1839 Ur. Adolf Dygasiński, polski powieściopisarz, nowelista, publicysta, pedagog i tłumacz; (Wilk, psy i ludzie; Nowele; Z ogniw życia; Z siół, pól i lasów; Cudowne bajki); zm. 3.06.1902.
85 7.03.1924 Ur. Kōbō Abe, właśc. Abe Kimifusa, japoński prozaik, dramaturg, scenarzysta i eseista; (Kobieta z wydm; Czwarta epoka; Schadzka; Mężczyzna, który przemienia się w pałkę; To ja jestem duchem); zm. 22.01.1993.
45 7.03.1964 Papież Paweł VI ustanowił rezydencjonalnym biskupem diecezji gdańskiej dotychczasowego koadiutora, Edmunda Nowickiego; 5.03 zmarł w Niemczech dotychczasowy ordynariusz, ks. bp Carl Maria Splett.
40 7.03.1969 Zm. Anna Kowalska, polska powieściopisarka i nowelistka; (Opowiadanie greckie; Wielka próba; Opowieści wrocławskie; Kandelabr efeski; Wieża; Dzienniki); ur. 26.04.1903.
150 8.03.1859 Ur. Kenneth Grahame, angielski pisarz; (O czym szumią wierzby; Wyśnione dni; Złoty wiek; Wspomnienia z krainy szczęścia); zm. 6.07.1932.
1000 9.03.1009 Zg. podczas misji chrystianizacyjnej wśród Jaćwingów Bruno z Kwerfurtu, św.; (List do Henryka II; Św. Wojciecha biskupa i męczennika żywot…; Żywot pięciu braci pustelników); ur. ok. 974. Niektóre źródła podają datę śmierci 14.02.
85 11.03.1924 Sejm II Rzeczpospolitej podjął uchwałę o budowie portu gdyńskiego.
75 12.03.1934 Ur. Henryk Bista, polski aktor; w l. 1962-1977 i 1978-1992 związany był z Teatrem „Wybrzeże”; (role teatralne m.in.: Łazarza w Tragedii o bogaczu i Łazarzu; Adwokata w Maleńkiej Alicji Allbe’ego; Gorgoniusza w Cyganerii warszawskiej Nowaczyńskiego; Lucyfera w Samuelu Zborowskim Słowackiego; role filmowe m.in.: Senatora w filmie Lawa Konwickiego; Hitlera w serialu Przed burzą Wionczka; Żyda Lovensteina w Liście Schindlera Spielberga; zm. 8.10.1997.
10 12.03.1999 Polska, Czechy i Węgry dołączyły do NATO.
10 12.03.1999 Zm. Yehudi Menuhin, skrzypek, dyrygent, pedagog, dyrygent Royal Philharmonic Orchestra w Londynie, od 1984 dyrygent gościnny orkiestry Sinfonia Varsovia; ur. 22.04.1916.
110 13.03.1899 Ur. Jan Lechoń, właśc. Leszek Serafinowicz, poeta, publicysta, współtwórca grupy poetyckiej „Skamander”; (zbiory poezji: Karmazynowy poemat; Srebrne i czarne; Marmur i róża; utwory satyryczne: Rzeczpospolita Babińska; szkice: Cudowny świat teatru); zm. 8.06.1956; niektóre źródła podają datę urodzenia 13.06.
100 13.03.1909 Ur. Lucjan Szenwald, polski poeta i tłumacz; (Scena przy strumieniu; Z ziemi gościnnej do Polski; Wiersze żołnierskie; Pisma wybrane); zg. 22.08.1944.
55 13.03.1954 Ur. Piotr Łazarkiewicz, polski reżyser, scenarzysta, producent, krytyk, wykładowca Warszawskiej Szkoły Filmowej; (filmy dokumentalne: Mantra; Kontrapunkt; Fala; Wielka woda; filmy fabularne: Kocham kino; W środku Europy; Odjazd; Pora na czarownice; serial tv: Samo niebo); zm. 20.06.2008.
5 13.03.2004 Zm. Franz König, austriacki kardynał, teolog, ekumenista, biblista; (Chrystus i świat); ur. 3.08.1905.
130 14.03.1879 Ur. Albert Einstein, urodzony w rodzinie żydowskiej w Niemczech, od 1933 w USA, uważany za jednego z najwybitniejszych fizyków w historii nauki, twórca teorii względności, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki w 1921. W 1905 ogłosił tzw. szczególną teorię względności oraz teorię zjawiska fotoelektrycznego; zm. 18.04.1955.
85 14.03.1924 Rada Ligi Narodów przyznała Polsce półwysep Westerplatte z przeznaczeniem na Wojskową Składnicę Tranzytową do przeładunku i czasowego magazynowania broni, amunicji i materiałów wybuchowych importowanych lub wysyłanych zagranicę.
45 14.03.1964 Intelektualiści wystosowali do premiera Józefa Cyrankiewicza tzw. List 34, pierwszy zbiorowy protest przeciwko polityce kulturalnej władz PRL, m.in. zaostrzeniu cenzury prasowej; domagano się prawa do krytyki, swobodnej dyskusji, rzetelnej informacji i zwiększenia przydziału papieru na działalność wydawniczą.
20 15.03.1989 Weszło w życie nowe prawo dewizowe, legalizujące obrót obcymi walutami.
70 16.03.1939 Do Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte przybył pierwszy rzut żołnierzy z 2 Dywizji Piechoty Legionów w Kielcach w celu potajemnego wzmocnienia załogi.
55 17.03.1954 Zm. Stanisław Ligoń, autor ludowych gawęd i tekstów satyrycznych oraz audycji radiowych, malarz; (Wesele na Górnym Śląsku; Bery i bojki śląskie; Dożynki w Jerozolimie); ur. 27.07.1879.
140 19.03.1869 Ur. Józef Mehoffer, polski malarz, współzałożyciel Towarzystwa Artystów Polskich „Sztuka”; (Wisła pod Niepołomicami; Słońce majowe; Dziwny ogród; witraże kolegiaty św. Mikołaja we Fryburgu, w katedrze na Wawelu i w kościele w Jutrosinie); zm. 7.07.1946.
100 19.03.1909 Ur. Józef Łobodowski, polski poeta, powieściopisarz, eseista i tłumacz; (Demonom nocy; Z dymem pożarów; Literaturas eslavas; Złota hramota; Pieśń o Ukrainie; Komysze; Rachunek sumienia : wybór wierszy 1940–1980; Żywot człowieka gwałtownego : wspomnienia; Kassandra jest niepopularna : wybór tekstów z „Orła Białego” z lat 1956–1980; Worek Judaszów; Naród jest nieśmiertelny); zm. 18.04.1988.
5 19.03.2004 Zm. Zygmunt Kubiak, tłumacz, eseista, krytyk literacki, historyk literatury, znawca kultury antycznej; (Wędrówki po stuleciach; Literatura Greków i Rzymian; Mitologia Greków i Rzymian; Uśmiech Kore); ur. 30.04.1929.
1 19.03.2008 Zm. Arthur Charles Clarke, angielski pisarz, przedstawiciel klasycznej prozy fantastycznonaukowej (2001 : Odyseja kosmiczna i następne części), autor opowiadań, artykułów z dziedziny astronomii i futurologii oraz współautor scenariusza do filmu 2001: Odyseja kosmiczna, za który otrzymał w 1969 r. Oscara; ur. 16.12.1917.

     20.03 Międzynarodowy Dzień Inwalidów i Ludzi Niepełnosprawnych.
     21.03 Światowy Dzień Poezji
- ustanowiony przez UNESCO jesienią 1999.
70 21.03.1939 Na Biskupiej Górce w Gdańsku zostało otworzone schronisko młodzieżowe (Jugendherberge) im. Paula Benecke.
     22.03 Światowy Dzień Wody – ustanowiony na konferencji ONZ w Rio de Janeiro w 1992, obchodzony od 1993.
420 23.03.1589 Zm. Marcin Kromer (ur. ok. 1512), polski historyk i humanista; (De origine et rebus gestis Polonorum libri XXX; Polonia sive de situ, populis, moribus, magistratibus et republica regni Polonici libri duo; Polonia sive de origine et rebus gestis Polonorum libri XXX; Różne mowy, kazania i wiersze).
185 23.03.1824 Ur. Teodor Tomasz Jeż, właśc. Zygmunt Miłkowski, powieściopisarz, publicysta, działacz społeczny i polityczny; (Szandor Kowacz; Narzeczona Harambaszy; Za króla Olbrachta); zm. 11.01.1915.
90 23.03.1919 Na Targu Siennym odbyła się manifestacja niemieckich mieszkańców Gdańska przeciwko przyłączeniu Gdańska i Prus Zachodnich do Polski. Podobny wiec miał miejsce w dn. 25.04.
90 23.03.1919 Benito Mussolini założył w Mediolanie organizację Fascio Italiano di Combattimento / Związek Kombatantów Włoskich, która stała się zalążkiem ruchu faszystowskiego.
45 24.03.1964 Ur. Marek Kamiński, gdański podróżnik i biznesmen; jako pierwszy dotarł na oba bieguny Ziemi bez pomocy z zewnątrz w ciągu jednego roku; laureat Nagrody Artusa; (Moje bieguny : dzienniki z wypraw 1990-1998).
10 24.03.1999 Zainaugurowała działalność Fundacja Gdańska, kontynuatorka Komitetu Obchodów Tysiąclecia Miasta Gdańska.
5 24.03.2004 Zm. Andrzej Hausbrandt, polski krytyk teatralny, eseista, publicysta, prozaik, autor adaptacji scenicznych; (Teatr w społeczeństwie; Aktorzy); ur. 16.07.1923.
95 25.03.1914 Zm. Frédéric Mistral, poeta prowansalski; dla szerzenia języka i kultury prowansalskiej założył muzeum w Arles; oprac. monumentalny słownik nowożytnego języka prowansalskiego Lou tresor dóu felibrige; laureat literackiej Nagrody Nobla w 1904; (Mireio; Calendau; Lis isclo d’or; Lis oulivado; Nerto; Pamiętniki i opowieści : moje początki); ur. 8.09.1830.
55 25.03.1954 Zm. Leon Schiller, polski teoretyk, historyk i krytyk teatru, autor widowisk teatralnych, inscenizator, reżyser teatralny; (Teatr ogromny; Na progu nowego teatru : 1908–1924; Droga przez teatr : 1924–1939; Theatrum militans : 1939–1945; Rozmowy z Leonem Schillerem : wywiady i autowywiady : 1923–1953; Teatr demokracji ludowej 1946–1950: Pro domo nostro 1951–1954; Wielkanoc, historia o Męce Najświętszej i Chwalebnym Zmartwychwstaniu Pańskim w 3 sprawach; Kram z piosenkami; Rok polski); ur. 14.03.1887.
5 26.03.2004 Zm. Lech Kadłubowski, polski architekt i pedagog PWSSP (obecnie Akademii Sztuk Pięknych) w Gdańsku, generalny projektant Odbudowy Głównego Miasta w Gdańsku; ur. 1916.
    27.03 Międzynarodowy Dzień Teatru.
95 28.03.1914 Ur. Bohumil Hrabal, czeski pisarz; (Pociągi pod specjalnym nadzorem; Zbyt głośna samotność; Obsługiwałem angielskiego króla; Postrzyżyny; Lekcja tańca dla starszych i zaawansowanych; Taka piękna żałoba); zm. 3.02.1997.
15 28.03.1994 Zm. Eugéne Ionesco, dramatopisarz francuski pochodzenia rumuńskiego, autor opowiadań, powieści, scenariuszy filmowych, tekstów krytycznych, dzienników oraz libretta opery Maksymilian Kolbe; (m.in. jednoaktówki: Krzesła; Lekcja; Łysa śpiewaczka); ur. 26.11.1912.
35 30.03.1974 Zamknięte zostało cywilne lotnisko pasażerskie w Gdańsku Wrzeszczu.
95 31.03.1914 Ur. Octavio Paz, meksykański poeta, eseista i publicysta; laureat literackiej Nagrody Nobla w 1990; (Labirynt samotności; Wokół kamienia słońca; Podpatrywanie Indii); zm. 19.04.1998.
KWIECIEŃ
     1.04 Międzynarodowy Dzień Ptaków - obchodzony od 1906.
200 1.04.1809 Ur. Nikołaj W. Gogol, rosyjski prozaik, dramaturg i publicysta; (Wieczory na futorze koło Dikańki; Jarmark w Soroczyńcach; Noc wigilijna; Nos; Płaszcz; Rewizor; Ożenek; Przygody Czyczykowa albo Martwe dusze; Spowiedź autorska); zm. 4.03.1852. Niektóre źródła podają datę urodzenia 31.03.
95 1.04.1914 W granice Gdańska zostały włączone: Zaspa z Letniewem, Brzeźno, Stogi, Wisłoujście, Krakowiec i Młyńska. Powierzchnia miasta wzrosła z 3667 do 6425 ha.
80 1.04.1929 Ur. Milan Kundera, czeski pisarz; (Żart; Śmieszne miłości ; Życie jest gdzie indziej; Księga śmiechu i zapomnienia; Walc pożegnalny; Nieznośna lekkość bytu; Zachód porwany, czyli Tragedia Europy Środkowej).
     2.04 Międzynarodowy Dzień Książki dla Dzieci - obchodzony od 1967 w rocznicę urodzin H. Ch. Andersena.
70 2.04.1939 Ur. Tomasz Langer, prof. dr hab., prawnik, kierownik Zespołowej Katedry Teorii Państwa i Prawa UG, ostatni przewodniczący WRN w Gdańsku; (Stany w USA : instytucje, praktyka, doktryna; Wstęp do prawoznawstwa; Amerykańska wersja analizy systemowej w nauce o państwie); zm. 8.07.2007.
160 3.04.1849 Zm. Juliusz Słowacki, polski poeta epoki romantyzmu; (Le roi de Landawa; Lambro; Duma o Wacławie Rzewuskim; Godzina myśli; Kordian; Balladyna; Podróż do Ziemi Świętej z Neapolu; Anhelli; Ojciec zadżumionych w El-Arish; Mazepa; Lilla Weneda; Beniowski); ur. 4.09.1809.
95 3.04.1914 Ur. Hilary Jastak, ksiądz katolicki, przez 53 lata związany z parafią Najświętszego Serca Pana Jezusa w Gdyni; kapelan gdyńskiego oddziału Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej; pierwszy kapłan, który odprawiał msze święte dla strajkujących stoczniowców w Gdyni w 1980, represjonowany i aresztowany w latach 80.; nazywany „Królem Kaszubów”; propagował kaszubską sztukę ludową.
60 4.04.1949 Zawarty został Traktat Północnoatlantycki, na podstawie którego utworzono organizację międzynarodową o charakterze polityczno-wojskowym – NATO (North Atlantic Treaty Organization = Organizację Paktu Północnoatlantyckiego). Pierwotni członkowie to: Belgia, Dania, Francja, Holandia, Islandia, Kanada, Luksemburg, Norwegia, Portugalia, USA. Organizacja kilkakrotnie rozrastała się; w 1999 r. przystąpiły Czechy, Polska i Węgry.
70 5.04.1939 Zakończono ostatnią przed wojną wymianę załogi Wojskowej Składnicy tranzytowej na Westerplatte. Od czerwca do 13 sierpnia powiększano oddział wojskowy konspiracyjnie.
20 5.04.1989 Zakończyły się obrady Okrągłego Stołu, rozpoczęte. 6.02.1989.
100 6.04.1909 Pierwszy człowiek, Amerykanin Robert Peary dotarł do bieguna północnego. Z Nowego Jorku wypłynął 6.06.1908; trasę w stronę bieguna i powrotną pokonał w czasie od 1.03 do 25.04.1909.
100 8.04.1909 Zm. Helena Modrzejewska, polska aktorka, która zdobyła światową sławę w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii; w repertuarze miała 17 ról szekspirowskich w języku oryginału; ur. 12.10.1840.
85 8.04.1924 Ur. Edmund Falkowski, nauczyciel, harcerz i działacz społeczny związany ze Starogardem Gdańskim, współtwórca „Zapisków Kociewskich”, współzałożyciel i prezes w l. 1983-1997 Towarzystwa Miłośników Ziemi Kociewskiej; zm. 18.09.1997.
80 8.04.1929 Ur. Stanisław Pestka, publicysta i poeta, podpisujący kaszubskie teksty pseud. Jan Zbrzyca; (Emisariusz niepodległości : o Józefie Wybickim; Stan i pespektywy pamiętnikarstwa na Pomorzu; Południca; Wizrë ë duchë; Wieczórny widnik).
75 8.04.1934 Zm. Władysław Skoczylas, polski grafik, malarz i rzeźbiarz; (Teka zbójnicka; Teka podhalańska; Stara Warszawa; ilustracje do Puszczy jodłowej Stefana Żeromskiego); ur. 4.04.1883.
1 8.04.2008 Zm. Ludwik Hass, historyk, prof. Instytutu Historii PAN, badacz wolnomularstwa i historii ruchu robotniczego, m.in. teorii i historii trockizmu; (Wolnomularstwo w Europie Środkowo-Wschodniej w XVIII i XIX wieku; Świat wolnomularski : konkrety; Wolnomularze polscy w kraju i na świecie 1821-1999 : słownik biograficzny); ur. 18.11.1918.
120 9.04.1889 Ur. Marian Mokwa, polski malarz marynista, podróżnik i działacz społeczny; w ciągu niemal 80 lat pracy twórczej namalował ok. 9 tysięcy obrazów olejnych i akwareli oraz tysiące rysunków. Od 1918 r. związany był z Sopotem. W latach 1925-27 wydawał z własnych funduszy czasopismo "Fale", miesięcznik artystyczno-literacki. Był współzałożycielem i pierwszym prezesem Związku Artystów Plastyków Nadmorskich oraz Galerii Morskiej w Gdyni. W 1959 r. jako jedyny Polak wziął udział w wystawie marynistycznej w Royal Society oraz Society of British Marina Painters. W 1970 r. otrzymał Honorowe Obywatelstwo Ziemi Wejherowskiej, a w 1978 został „Honorowym Obywatelem Miasta Sopotu”; zm. 15.06.1987.
10 9.04.1999 Zm. Wacław Odyniec, historyk, popularyzator historii Polski i Pomorza, prof. Uniwersytetu Gdańskiego; (Dzieje Prus Królewskich; Polskie dominium maris Baltici; red. i współautor Dziejów Pomorza Nadwiślańskiego od VII wieku do 1945 roku); ur. 17.02.1922.
110 10.04.1899 Ur. Ewa Szelburg-Zarembina, prozaik, autorka książek dla dzieci i młodzieży; (Zakochany w miłości; Imię jej Klara; Polne grusze; Dzieci miasta; Królestwo Bajki; Najmilsi; Dzieci z Wysp Koralowych; Oczami dziecka; Matka i syn); zm. 28.09.1986.
5 10.04.2004 Zm. Jacek Kaczmarski, polski pieśniarz, poeta, prozaik; (Mury; Raj; Autoportret z kanalią; Tunel); ur. 22.03.1957.
1 11.04.2008 Zm. Franciszek Duszeńko, prof. zw., artysta rzeźbiarz, żołnierz AK, były więzień hitlerowskich obozów koncentracyjnych w Gross-Rosen i Sachsenhausen, absolwent pracowni rzeźby prof. Mariana Wnuka w PWSP w Sopocie, pedagog gdańskiej ASP (1950-2000), rektor (1981-1987) Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Gdańsku, dziekan Wydziału Rzeźby (1960-1964), projektant Mauzoleum Ofiar Zagłady w Treblince (z A. Hauptem i F. Strynkiewiczem) oraz Miejsca Pamięci Narodowej na Westerplatte (z A. Hauptem), autor pomników Marii Konopnickiej w Gdańsku i Polskich Artylerzystów w Toruniu, rzeźb Ukrzyżowany w kościele św. Józefa w Gdyni i Redemptor w kościele redemptorystów w Zamościu; ur. 6.04.1925.
    13.04 Dzień Pamięci Ofiar Katynia - obchodzony w rocznicę ujawnienia przez Niemców w 1943 informacji o odkryciu w Katyniu masowych grobów oficerów WP, zamordowanych przez NKWD w 1940 r.
30 13.04.1979 Zm. Marian Załucki, poeta, satyryk; (zbiory wierszy: Przejażdżki wierszem; Oj-czyste kpiny; Niespokojna czaszka; Przepraszam, żartowałem dla dzieci: [z K. Szpalskim] Ananasy z naszej klasy); ur. 5.05.1920.
25 13.04.1984 Oficjalne otwarcie Muzeum Wisły w Tczewie jako oddziału Centralnego Muzeum Morskiego w Gdańsku; od 2007 placówka ma nową siedzibę.
80 15.04.1929 Ur. Maciej Kuczyński, polski prozaik, inżynier architekt, speleolog, taternik i alpinista; (Alarm pod Andami; Gwiazdy suchego stepu; Atlantyda, wyspa ognia; Katastrofa; Zwrotnik dinozaura; Podróż; Tatrzańskie dramaty; Wielcy zdobywcy; Życie spadło z nieba; Legendy o świętych).
70 15.04.1939 Odprawiona została ostatnia modlitwa w Wielkiej Synagodze w Gdańsku; 1 maja rozpoczęła się jej rozbiórka.
165 16.04.1844 Ur. Anatole France, właśc. François A. Thibault, francuski pisarz; laureat literackiej Nagrody Nobla w 1921; (Zbrodnia Sylwestra Bonnard; Pamiętnik mego przyjaciela; Szkice literackie; Gospoda pod Królową Gęsią Nóżką; cykl powieściowy Historia współczesna; Bogowie łakną krwi; Bunt aniołów); zm. 12.10.1924.
120 16.04.1889 Ur. Charles Spencer Chaplin, amerykański reżyser, scenarzysta, aktor, producent filmowy i kompozytor muzyki do swoich filmów brytyjskiego pochodzenia; (Charlie włóczęga; Charlie żołnierzem; Brzdąc; Gorączka złota; Światła wielkiego miasta; Dyktator; Światła rampy; Król w Nowym Jorku; Moja autobiografia); zm. 25.12.1977.
75 16.04.1934 Ur. Halina Snopkiewicz, powieściopisarka, głównie aut. tzw. powieści dla dziewcząt; (Słoneczniki; Piękny statek; Tabliczka marzenia; Kołowrotek); zm. 30.06.1980.
5 16.04.2004 Zm. Jan Szczepański, polski socjolog; (Najważniejsze i najtrudniejsze; Czas narodu; Reformy, rewolucje, transformacje; Elementarne pojęcia socjologii); ur. 14.09.1913.
20 17.04.1989 Ponownie zarejestrowano NSZZ „Solidarność”.
70 18.04.1939 Ur. Maciej Szumowski, polski dziennikarz, reżyser filmów dokumentalnych; zm. 1.02.2004.
200 19.04.1809 Zg. w bitwie pod Raszynem Cyprian Godebski (ur. 1765), polski poeta, tłumacz, powieściopisarz i publicysta, oficer Legionów Polskich; (Wiersze; Grenadier filozof; Uroczystość wielkiego Napoleona, czyli powrót z niewoli; Pochwała Konfucjusza, filozofa chińskiego; Demokryt, czyli nierozmyślne żądania).
200 19.04.1809 Wojsko Księstwa Warszawskiego pod wodzą ks. Józefa Poniatowskiego odparło atak wojsk austriackich w bitwie pod Raszynem.
185 19.04.1824 Zm. George Gordon Byron, angielski poeta, wskutek ostracyzmu towarzyskiego zmuszony w 1816 r. do opuszczenia kraju; wywarł silny wpływ na ukształtowanie się stylu literatury romantycznej; nadał wzorcowy kształt powieści poetyckiej i poematowi dygresyjnemu, rozwinął formę dramatu poetyckiego; jego życie i twórczość stały się przedmiotem legendy; (Wędrówki Childe Harolda; Korsarz; Giaur; Melodie hebrajskie; Kain); ur. 22.01.1788.
100 19.04.1909 Ur. Marian Podkowiński, polski dziennikarz i publicysta; (IV Rzesza rośnie; W kręgu Hitlera; Gdyby Polska nie była uparta; Róże dla Kaina : w kręgu niemieckiej historii); zm. 7.08.2006.
95 19.04.1914 Ur. Olga Siemaszko, polska graficzka i ilustratorka; zajmowała się głównie ilustracją książek dla dzieci (ok. 100 tytułów); zm. 8.10.2000.
90 19.04.1919 Wojska polskie zajęły Wilno i Baranowicze.
75 19.04.1934 Ur. Jan Kobuszewski, polski aktor teatralny i filmowy; występy w telewizji: Wielokropek; Bajki dla dorosłych; kabaret Olgi Lipińskiej, serial Barbara i Jan; role w filmach: Nie ma rózy bez ognia; Hallo, Szpicbródka...; Lata dwudzieste... Lata trzydzieste...).
20 19.04.1989 Zm. Daphne du Maurier, angielska powieściopisarka, autorka opowiadań, scenariuszy filmowych i biografii; (Oberża na pustkowiu; Rebeka; Generał w służbie króla; Moja kuzynka Rachela; Niebieskie soczewki; Nie oglądaj się teraz; Dom Nad Wodą; Makabreski; Zatoka Francuza; Moje młode lata); ur. 13.05.1907.
90 20.04.1919 W hali sportowej „Ujeżdżalnia” (obecnie budynek Opery Bałtyckiej) w Gdańsku odbył się wiec ludności polskiej, którego uczestnicy domagali się powrotu Gdańska i Prus Królewskich do Polski.
310 21.04.1699 Zm. Jean Baptiste Racine, francuski poeta i dramatopisarz; (Tebaide; Alexandre; Andromacha; Brytanik; Berenika; Mitrydat; Estera; Atalia); ur. 21.12.1639.
15 21.04.1994 Zm. Bogdan Wojdowski, polski prozaik, krytyk literacki i teatralny; (opowiadania: Wakacje Hioba; Mały człowieczek, nieme ptaszę, klatka i świat; Krzywe drogi; powieści: Konotop; Chleb rzucony umarłym; Tamta strona; szkice: Próba bez kostiumu : szkice o teatrze; Mit Szigalewa; Judaizm jako los; dzienniki: Chodź, chabeto, w kieracie! ; Zemsta kołtuna); ur. 16.11.1930.
     22.04 Święto Ziemi (Międzynarodowy Dzień Ziemi) - obchodzone w USA od 1970, w Polsce od 1990.
285 22.04.1724 Ur. Immanuel Kant, niemiecki filozof, jeden z najwybitniejszych reprezentantów oświecenia; (Allgemeine Naturgeschichte und Theorie des Himmels; Krytyka czystego rozumu; Uzasadnienie metafizyki moralności; Krytyka praktycznego rozumu; Krytyka władzy sądzenia; Religia w obrębie samego rozumu; O wiecznym pokoju : zarys filozoficzny); zm. 12.02.1804.
     23.04 Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich - ustanowiony przez UNESCO w 1997, na wniosek rządu Hiszpanii i Międzynarodowej Unii Wydawców.
110 23.04.1899 Ur. Vladimir Nabokov, rosyjsko-amerykański prozaik, tłumacz, literaturoznawca, entomolog; odkrył kilka nowych gatunków motyli; (Prawdziwe życie Sebastiana Knighta; Lolita; Patrz na te arlekiny; Tamte brzegi; Wykłady o literaturze rosyjskiej; Wykłady o Don Kichocie); zm. 2.07.1977.
40 23.04.1969 Zm. Krzysztof Komeda, właśc. Trzciński, pianista, kompozytor, jazzman, twórca muzyki do filmów R. Polańskiego, A. Wajdy, J. Morgensterna oraz J. Skolimowskiego; (Nóż w wodzie; Matnia; Dziecko Rosmary); ur. 27.04.1931.
225 24.04.1784 Zm. Franciszek Bohomolec, polski komediopisarz, poeta, publicysta, tłumacz i wydawca; (Figlacki, polityk teraźniejszej mody; Komedie; Pijacy; Paryżanin polski; Opisanie krótkie państwa tureckiego); ur. 29.01.1720.
85 24.04.1924 Bank Polski podjął emisję nowej waluty – złotego. Złoty został zrównany z frankiem szwajcarskim. Marki polskie wymienione zostały na złote w relacji 1,8 mln marek za 1 złotego.
75 27.04.1934 Ur. Teresa Ferenc, poetka, od 1975 r. związana z Sopotem; (Moje ryżowe poletko; Wypalona dolina; Psalmy i inne wiersze dawne i nowe; Dzieci wody : wiersze z morzem; Stara jak świat : wiersze nowe). Zob.: Słownik pisarzy Wybrzeża na: www.wbpg.org.pl
20 27.04.1989 Zm. Leopold Buczkowski, polski prozaik; zajmował się grafiką książkową, malarstwem i rzeźbą; (Wertepy; Czarny potok; Dorycki krużganek; Młody poeta w zamku; Wszystko jest dialogiem); ur. 15.11.1905.
90 28.04.1919 Ur. Leszek Prorok, polski poeta, eseista i dramatopisarz; (Dzień nad Motławą; powieści: Wyspiarze; Drabina Jakubowa; Lądy nieuniknione; opowiadania: Tamta jesień; Felix culpa; Zbiegowisko; Koniec motyla; szkice: Problematyka morska w polskiej twórczości artystycznej; Szkice bałtyckie i inne; Kepi wojska francuskiego; Inicjacje conradowskie; Dziennik 1949–1984; antologia: Poeci i morze); zm. 8.12.1984.
70 29.04.1939 Ur. Izabella Greczanik-Filipp, trójmiejska dziennikarka, publicystka „Głosu Wybrzeża”, „Tygodnika Gdańskiego”, „Dziennika Bałtyckiego”, podziemnego pisma „Nasz Czas”; autorka monografii gdyńskiego oddziału Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, redaktorka drugiego tomu Wspomnień z odbudowy Głównego Miasta; współautorka (z Wiesławą Kwiatkowską) książki o Grudniu ’70, o gdyńskich pomnikach Są wśród nas oraz Encyklopedii Gdyni; zm. 23.04.2007.
40 29.04.1969 Leonid Teliga zakończył, jako pierwszy Polak, samotny rejs dookoła świata na jachcie „Opty”.
25 29.04.1984 Zm. Karol Estreicher, historyk sztuki i bibliograf; po II wojnie światowej prowadził, przygotowaną przez siebie w czasie wojny, akcję rewindykacji z Niemiec dzieł sztuki pochodzących z polskich zbiorów; m.in. ołtarz Mariacki Wita Stwosza; (Bibliografia polska; Załuscy : bibliografia...; Historia sztuki w zarysie; przetł. i oprac. Żywoty najsławniejszych malarzy, rzeźbiarzy i architektów G. Vasariego); ur. 4.03.1906.
80 30.04.1929 Ur. Zygmunt Kubiak, tłumacz, eseista, krytyk literacki, historyk literatury, znawca kultury antycznej; (Wędrówki po stuleciach; Literatura Greków i Rzymian; Mitologia Greków i Rzymian; Uśmiech Kore); zm. 19.03.2004.
MAJ
110 1.05.1899 Ur. Witold Doroszewski, językoznawca, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, red. naczelny Słownika języka polskiego (t.1-11); zm. 26.01.1976.
100 1.05.1909 Ur. Zbigniew Uniłowski, polski powieściopisarz, autor powieści i reportaży; (Wspólny pokój; Człowiek w oknie; Żyto w dżungli; Dwadzieścia lat życia); zm. 12.11.1937.
95 1.05.1914 Uruchomiona została nowa linia kolejowa Wrzeszcz-Kokoszki-Żukowo-Stara Piła, która łączyła się z linią Pruszcz Gdański-Kartuzy.
55 1.05.1954 Otwarto pierwszą część budowanego w Dolinie Leśnego Młyna Miejskiego Ogrodu Zoologicznego.
5 1.05.2004 Przyjęcie Polski do Unii Europejskiej
   2.05 Święto Flagi Państwowej.
490 2.05.1519 Zm. Leonardo da Vinci, włoski malarz i rysownik, rzeźbiarz, architekt i urbanista, teoretyk sztuki i uczony; zajmował się prądami wodnymi, zaprojektował urządzenie do mierzenia siły wiatru, badał lot ptaków, badał budowę anatomiczną człowieka i roślin, prawdopodobnie wiedział, że Ziemia krąży wokół Słońca; (Dama z łasiczką; Ostatnia wieczerza; Mona Lisa; Św. Jan Chrzciciel; Św. Anna Samotrzeć); ur. 15.04.1452.
150 2.05.1859 Ur. Jerome Klapka Jerome, angielski prozaik, humorysta i dramaturg; (Trzech starszych panów w jednej łódce, nie licząc psa; Z rozmyślań próżniaka); zm. 14.06.1927.
15 2.05.1994 Doszło do tragicznej katastrofy autobusu PKS pod Kokoszkami na szosie Gdańsk-Żukowo; zginęły 32 osoby, 44 osoby przewieziono do szpitali.
10 2.05.1999 Zm. Włodzimierz Sokorski, polski prozaik i publicysta, działacz komunistyczny, dziennikarz; (Sztuka w walce o socjalizm; Współczesność i młodzież; Polacy pod Lenino; Czas, który nie mija; Wyznania zdrajcy; Adieu, burdel, czyli Notatnik intymny); ur. 2.07.1908.
    3.05 Święto Narodowe Trzeciego Maja.
540 3.05.1469 Ur. Niccolò Machiavelli, florencki historyk, dyplomata i urzędnik, myśliciel polityczny; (Książę; Historie florenckie; Mandragora czyli Napój zapładniający); zm. 21.06.1527. Od jego nazwiska pochodzi termin „makiawelizm”, oznaczający przebiegłość, podstępność działania, hołdowanie zasadzie „cel uświęca środki”. Z jego osobą wiążą się początki nowożytnej doktryny racji stanu uznającej nadrzędność interesu państwa i dobra publicznego jako gwarancji porządku i bezpieczeństwa obywateli.
10 3.05.1999 Zm. Władysław Lech Terlecki, polski dramaturg, prozaik i scenarzysta; (Dwie głowy ptaka; Wyspa kata); ur. 18.05.1933.
85 4.05.1924 Zm. Edith Nesbit, angielska pisarka, autorka utworów dla dzieci; (Pięcioro dzieci i coś; Feniks i dywan; Przygody małych Bastablów; Historia amuletu); ur. 15.08.1858.
80 4.05.1929 Ur. Lech Bednarski, prof. zw. dr hab., wieloletni kierownik Katedry Analizy Ekonomicznej UG, pierwszy rektor Wyższej Szkoły Finansów i Rachunkowości w Sopocie, prezes Towarzystwa Polsko-Norweskiego; (Analiza finansowa w przedsiębiorstwie; Analiza przemysłowa w zarządzaniu przedsiębiorstwem); zm. 3.12.2006.
70 4.05.1939 Ur. Amos Oz, właśc. A. Klausner, izraelski powieściopisarz, nowelista i eseista, tworzący w języku hebrajskim; (Mój Michał; Czarna skrzynka; Poznać kobietę; Fima; Aż do śmierci; Na ziemi Izraela).
380 5.05.1629 Zm. Szymon Szymonowic, polski poeta i humanista; (Sielanki); ur. 24.10.1558.
200 5.05.1809 Zg. w bitwie z Austriakami Berek Joselewicz, oficer wojsk polskich, kupiec żydowski; ur. 1764.
190 5.05.1819 Ur. Stanisław Moniuszko, polski kompozytor, dyrygent, organista i pedagog muzyczny; (Śpiewnik domowy; Halka; Straszny dwór; Hrabina; Verbum nobile); zm. 4.06.1872.
70 5.05.1939 Minister spraw zagranicznych RP, Józef Beck, wygłosił na posiedzeniu Sejmu exposé, w którym odrzucił żądania terytorialne i warunki polityczne stawiane Polsce przez Rzeszę Niemiecką.
60 6.05.1949 Zm. Maurice Maeterlinck, belgijski dramatopisarz, poeta i eseista, tworzący w języku francuskim, czołowy przedstawiciel symbolizmu; laureat literackiej Nagrody Nobla w 1911; (Księżniczka Malena; Intruz; Ślepcy; Błękitny ptak; Skarb ubogich; Mądrość i przeznaczenie; Wielka tajemnica; Życie pszczół; Inteligencja kwiatów; Życie termitów); ur. 29.08.1862.
10 7.05.1999 Otwarcie nowego oddziału Muzeum Historii Miasta Gdańska Muzeum Zegarów Wieżowych, mieszczące się w wieży kościoła św. Katarzyny.
    8.05 Międzynarodowy Dzień Zwycięstwa.
    8.05 Międzynarodowy Dzień Czerwonego Krzyża - obchodzony w rocznicę urodzin Henriego Dunanta, szwajcarskiego filantropa, współtwórcy Czerwonego Krzyża.
    8.05 Dzień Bibliotek i Czytelnictwa.
20 8.05.1989 Ukazał się pierwszy numer „Gazety Wyborczej”.
10 8.05.1999 Zm. Irena Szymańska, polska tłumaczka, autorka powieści kryminalnych i wydawca; (Cicha śmierć; Miałam dar zachwytu : wspomnienia wydawcy); ur. 17.02.1921.
1 8.05.2008 Zm. Mieczysław Albert Krąpiec, dominikanin, prof. dr hab., filozof, prof. i wieloletni rektor KUL-u, członek PAN i PAU, przedstawiciel tomizmu, jeden z twórców filozoficznej szkoły lubelskiej, inicjator i przewodniczący Komitetu naukowego pierwszej w Polsce Powszechnej Encyklopedii Filozofii; (Realizm ludzkiego poznania; Metafizyka; Ja człowiek; Człowiek i prawo naturalne); ur. 25.05.1921.
85 9.05.1924 Ur. Bułat Okudżawa, rosyjski pisarz, pieśniarz, kompozytor i autor ballad, pieśni lirycznych i satyr; (Wiersze i ballady; Jeszcze pożyjesz; Mersi czyli Przypadki Szypowa; Dziewczyna moich marzeń); zm. 12.06.1997.
75 12.05.1934 Ur. Bolesław Orłowski, historyk techniki; (Jak kolej zdobyła świat; Poczet wielkich inżynierów; Zarys dziejów nauk matematyczno-przyrodniczych).
1 12.05.2008 Zm. Irena Sendlerowa, działaczka społeczna i charytatywna, organizatorka akcji ratowania dzieci z getta warszawskiego i umieszczania ich w polskich rodzinach, sierocińcach i klasztorach, w wyniku której uratowano ok. 2,5 tys. dzieci; ur. 15.02.1910.
75 14.05.1934 Powstał Obóz Narodowo-Radykalny (ONR) – skrajnie prawicowe, faszyzujące ugrupowanie polityczne, utworzone w wyniku kryzysu w ruchu narodowym. Po rozwiązaniu 10.07. przez władze państwowe, kontynuował działalność nielegalnie.
25 14.05.1984 Zm. Andrzej Babiński, polski poeta; (Z całej siły; Wiersze; Znicze i inne wiersze); ur. 5.01.1938.
1 14.05.2008 Zm. Roman Wapiński, prof. zw., historyk, badacz historii najnowszej, zwłaszcza dziejów II RP; od 1955 pracownik naukowy WSP w Gdańsku, od 1970 Uniwersytetu Gdańskiego; (Endecja na Pomorzu 1920–1939; Władysław Sikorski; Narodowa Demokracja 1893–1939...; Życie polityczne Pomorza w latach 1920–1939; Roman Dmowski; Świadomość polityczna w Drugiej Rzeczypospolitej; Polska i małe ojczyzny Polaków...; Historia polskiej myśli politycznej XIX i XX wieku ; Ignacy Paderewski; Polska na styku narodów i kultur); ur. 8.03.1931.
160 15.05.1849 Ur. Zofia Urbanowska, polska powieściopisarka, autorka książek dla dzieci i młodzieży; (Gucio zaczarowany; Księżniczka; Róża bez kolców; Złoty pierścień); zm. 1.01.1939.
150 15.05.1859 Ur. Pierre Curie, francuski fizyk, mąż Marii Skłodowskiej, laureat Nagrody Nobla w 1903 za badania nad promieniotwórczością (wraz z żoną i Antoinem H. Becquerelem); zg. 19.04.1906.
150 16.05.1859 Ur. Jan Gadomski, publicysta, dramatopisarz i wydawca; (Larik); zm. 10.10.1906.
85 16.05.1924 Ur. Tadeusz Kubiak, polski poeta, satyryk, autor utworów dla dzieci i młodzieży, słuchowisk radiowych i tekstów piosenek; (Ikaryjskie morze; Wierzby morskie; Ta srebrna dziewczyna); zm. 3.06.1979.
80 16.05.1929 Wręczenie po raz pierwszy nagród Amerykańskiej Akademii Filmowej – Oscarów.
55 16.05.1954 Ur. Zdzisław Pidek, artysta rzeźbiarz, prof. gdańskiej Akademii Sztuk Pięknych, kierownik Pracowni Rzeźby, autor pomnika Holocaustu w Bełżcu oraz współautor (razem z Andrzejem Sołygą) założeń pomnikowych polskich cmentarzy wojennych w Katyniu, Charkowie i Miednoje; zm. 11.04.2006.
25 16.05.1984 Zm. Irwin Shaw, właśc. Irwin Gilbert Shamforoft, amerykański powieściopisarz i autor opowiadań; (Młode lwy; Lucy Crown; Pogoda dla bogaczy; Wieczór w Bizancjum); ur. 27.02.1913.
85 17.05.1924 Ur. Kazimierz Dejmek, polski reżyser teatralny; (m.in. Dziady Adama Mickiewicza; Żywot Józefa; Historyja o chwalebnym Zmartwychwstaniu Pańskim); zm. 31.12.2002.
30 17.05.1979 Zm. Ryszard Milczewski-Bruno, poeta, prozaik; (Poboki; Podwójna należność; Dopokąd; Nie ma zegarów; Jak już to już); ur. 18.02.1940.
    18.05 Międzynarodowy Dzień Muzeów – ogłoszony w 1977 r. przez Międzynarodową Radę Muzeów (ICOM), działającą przy UNESCO.
65 18.05.1944 II Korpus Polski gen. Andersa po krwawych walkach zdobył klasztor na Monte Cassino; została otwarta droga na Rzym.
5 18.05.2004 Zm. Stefan Swieżawski, prof. zw., historyk filozofii średniowiecznej i nowożytnej; laureat m.in. Nagrody im. Maksymiliana Kolbego i Reinholda Schneidera, Fundacji Jurzykowskich , im. ks. Idziego Radziszewskiego oraz francuskiej Palmy Akademickiej. Był jedynym świeckim audytorem soborowym z krajów zza żelaznej kurtyny, działał w Komisji Apostolstwa Świeckich, podkomisji „De cultura” oraz w komisji papieskiej „Iustitia et Pax”. Na zakończenie Soboru Vaticanum II, wraz z Jacquesem Maritainem odebrał z rąk Papieża Pawła VI orędzie do intelektualistów. Miał wpływ na ostateczną redakcję Konstytucji duszpasterskiej o Kościele w świecie współczesnym – „Gaudium et spes”. (Św. Tomasz na nowo odczytany; Dzieje filozofii europejskiej XV wieku; Dzieje europejskiej filozofii klasycznej; Byt : zagadnienia metafizyki tomistycznej; Traktat o człowieku; 3-tomowa autobiografia; współautor: Filozofii w dobie Soboru); ur. 10.02.1907.
90 20.05.1919 Ur. Gustaw Herling-Grudziński, prozaik, krytyk literacki, eseista, publicysta; w 1940 aresztowany przez NKWD, zesłany do łagru; po zwolnieniu wstąpił do armii Andersa; brał udział w kampanii włoskiej i bitwie pod Monte Cassino; po zakończeniu wojny pozostał na emigracji (od 1955 w Neapolu); współzałożyciel paryskiej "Kultury", współpracownik Radia Wolna Europa; (Inny świat; Skrzydła ołtarza; Drugie przyjście oraz inne opowiadania i szkice; Gorący oddech pustyni; Don Ildebrando; Podzwonne dla dzwonnika; Żywi i umarli; Upiory rewolucji; Sześć medalionów i Srebrna Szkatułka; Dziennik pisany nocą); zm. 4.06.2000.
80 20.05.1929 Ur. Adam Synowiecki, historyk filozofii, metodolog nauk przyrodniczych, prof. dr hab. Politechniki Gdańskiej, założyciel i wieloletni kierownik Katedry Nauk Filozoficznych PG; (Przyrodoznawstwo i materializm przyrodniczy w XIX wieku; Węzłowe zagadnienia filozofii); zm. 7.01.2000.
30 20.05.1979 Zm. Eugeniusz Paukszta, polski prozaik, publicysta, autor książek dla młodzieży; (Znaki ogniste; Straceńcy; Buntownicy; Zatoka Żarłocznego Szczupaka; Znak żółwia; Odzyskane gniazda); ur. 9.08.1916.
150 22.05.1859 Ur. Artur Conan Doyle, angielski prozaik, nowelista, autor powieści sensacyjno-kryminalnych oraz fantastycznonaukowych, twórca postaci detektywa Sherlocka Holmesa; (Pies Baskerville'ów; Przygody Sherlocka Holmesa; Zaginiony świat); zm. 7.07.1930.
10 22.05.1999 Obowiązki biskupa ordynariusza diecezji białostocko-gdańskiej kościoła prawosławnego objął Jakub Kostiuczuk (ur. 1966); jest następcą biskupa Sawy, który został zwierzchnikiem cerkwi prawosławnej w Polsce. 16.06.2008 biskup Jakub otrzymał godność arcybiskupa.
     24.05 Europejski Dzień Parków Narodowych.
70 24.05.1939 Zm. Aleksander Brückner, filolog, historyk literatury, językoznawca, historyk kultury, odkrywca najstarszego polskiego tekstu ciągłego Kazań świętokrzyskich; (Dzieje literatury polskiej w zarysie; Dzieje języka polskiego; Dzieje kultury polskiej; Słownik etymologiczny języka polskiego); ur. 29.01.1856.
10 24.05.1999 Zm. Józef Ratajczak, polski poeta, prozaik, krytyk literacki i teatralny, autor książek dla dzieci; (poezje: Niepogoda; Miejsce z muru; Godziny widzeń; Światło z popiołu; powieści: Gniazdo na chmurze; O świcie, o zmierzchu; Z trumną w pochodzie; szkice: Zagasły „brzask epoki” : szkice z dziejów czasopisma „Zdrój”; Życie teatralne Poznania; Lekcje u Iłłakowiczówny: szkice, wspomnienia, listy i wiersze; Romantyczni kochankowie : Zygmunt Krasiński, Fryderyk Chopin, Artur Grottger; Umrzeć z miłości : szkice o romansach młodopolskich; dla dzieci: Ziarenka maku; Mysia wieża Babel; Wycieczka do Zoo; Czołem, cześć i cicho sza; Miasteczko z plasteliny); ur. 29.02.1932.
80 25.05.1929 Ur. Stanisław Załuski, polski prozaik, reportażysta, autor utworów i słuchowisk dla dzieci; (Ślad na asfalcie; Sopockie lato; Przerwany rejs Czarnych Piratów; Stocznia Północna XXX-lecie; Pokuta; Globus; Miasto z chmur).
80 26.05.1929 Ur. Janusz Wolniewicz, polski prozaik, reportażysta i podróżnik; (Kursem srebrnych flot; Wachty z trzech oceanów; Archipelag pięciu kumulusów; Eskadra Delfinów; Kierunek wszędzie, czyli Wędrówki po ścieżkach Polaków); zm. 27.04.2006.
80 28.05.1929 Ur. Leszek Herdegen, polski aktor, poeta, krytyk literacki; (Zadania domowe; Wiersze); zm. 15.01.1980.
10 29.05.1999 Zm. Danuta Wawiłow, polska poetka, prozaik, tłumaczka, autorka słuchowisk; (Rupaki; Strasznie ważna rzecz; Wędrówka; Wiersze dla niegrzecznych dzieci; Dzieci w lesie; Czupiradła; Ten dziwny Eryk; współautorka antologii: Leci jabłko w chmury; Idzie rak nieborak; Czerwone jabłuszko; W zaklętym borze : od Puszkina do Jesienina; Piszczałeczka); ur. 14.04.1942.
     31.05 Światowy Dzień Rozwoju Kultury
200 31.05.1809 Zm. Józef Haydn, austriacki kompozytor; (ponad 100 symfonii, m.in. tzw. londyńskie; oratoria: Stworzenie świata; Pory roku; hymn monarchii austro-węgierskiej Gott erhalte den Kaiser; koncerty; 13 oper: m.in. Aptekarz; Il mondo della luna; opracowania ponad 500 pieśni walijskich, szkockich i irlandzkich; msze i inne utwory religijne); ur. 31.03.1732.
5 31.05.2004 Zm. Lech Budrecki, polski krytyk literacki, eseista, tłumacz, autor utworów dramatycznych; (Władysław Reymont : zarys monograficzny; Jedenaście szkiców o prozie amerykańskiej; Piętnaście szkiców o nowej prozie amerykańskiej; współautor sztuk: Drzwi; Dziś do ciebie przyjść nie mogę; Świt); ur. 22.10.1930.
CZERWIEC
30 2.06.1979 Rozpoczęła się I Pielgrzymka papieża Jana Pawła do Polski; zakończona 10.06. Na trasie pielgrzymki znalazły się: Warszawa, Gniezno, Częstochowa, Kraków, Kalwaria Zebrzydowska, Wadowice, Oświęcim-Brzezinka i Nowy Targ.
85 3.06.1924 Zm. Franz Kafka, austriacki pisarz; (Proces; Zamek; Wyrok; Ameryka; Kolonia karna; List do ojca; Listy do Mileny; Listy do Felicji); ur. 3.07.1883.
45 3.06.1964 Zm. Frans Eemil Sillanpää, fiński powieściopisarz i nowelista; laureat literackiej Nagrody Nobla w 1939; (Słońce życia; Śmierć i zmartwychwstanie); ur. 16.09.1888.
30 3.06.1979 Zm. Tadeusz Kubiak, polski poeta, satyryk, autor utworów dla dzieci i młodzieży, słuchowisk radiowych i tekstów piosenek; (Ikaryjskie morze; Wierzby morskie; Ta srebrna dziewczyna); ur. 16.05.1924.
70 4.06.1939 Ur. Ireneusz Iredyński, polski dramatopisarz, prozaik, poeta, autor scenariuszy filmowych i słuchowisk; (Wszystko jest obok; Dzień oszusta; Człowiek epoki; Manipulacja; Jasełka-moderne; Żegnaj Judaszu; Terroryści; Ołtarz wzniesiony sobie); zm. 9.12.1985.
65 4.06.1944 Zm. w obozie Auschwitz Bronisław Czech, polski narciarz i kurier tatrzański w czasie drugiej wojnie światowej, taternik, ratownik górski, uczestnik trzech zimowych olimpiad (1928, 1932, 1936), najwszechstronniejszy polski narciarz w latach międzywojennych, 20-krotny mistrz Polski w różnych konkurencjach narciarskich; ur. 25.08.1908.
20 4.06.1989 W Pekinie wojsko czołgami i bronią maszynową krwawo stłumiło pokojową demonstrację studentów chińskich na placu Bramy Niebiańskiego Spokoju (Tiananmen); studenckie protesty trwały od 15 kwietnia; w wyniku nocnej akcji wojska zranionych i zabitych zostało tysiące osób.
20 4.06.1989 Kandydaci Obywatelskiego Komitetu Wyborczego skupionego wokół „Solidarności” wygrali wybory do tzw. Sejmu kontraktowego (Sejm X kadencji i Senat I kadencji), zdobywając w pierwszej turze 252 mandaty na 261 możliwych.
     5.06 Światowy Dzień Środowiska Naturalnego - obchodzony od 1973 na wniosek ONZ.
65 5.06.1944 Zm. Józef Beck, polski polityk, podczas I wojny światowej w Legionach Polskich, współorganizator przewrotu majowego, współpracownik Józefa Piłsudskiego, w l. 1926-1930 szef jego kancelarii jako minister spraw wojskowych, w l. 1932-39 minister spraw zagranicznych II Rzeczpospolitej; na forum Ligi Narodów bronił praw polskich w Wolnym Mieście Gdańsku oraz odrzucał wysuwane od jesieni 1938 r. przez Niemcy żądanie włączenia Gdańska do Rzeszy i wyznaczenie eksterytorialnych linii komunikacyjnych przez polskie Pomorze do Prus Wschodnich; (Przemówienia, deklaracje, wywiady 1931–1939; Ostatni raport); ur. 4.10.1894.
10 5.06.1999 Papież Jan Paweł II rozpoczął od Gdańska siódmą pielgrzymkę do Polski. Odprawił mszę świętą na sopockim hipodromie. Następnego dnia w oliwskiej katedrze spotkał się z ok. 50 siostrami z zakonów kontemplacyjnych.
5 5.06.2004 Zm. Ronald Reagan (ur. 1911), amerykański polityk; z zawodu aktor, w latach 1937-1964 zagrał w ok. 50 filmach, działacz zw. zaw. aktorów; członek partii republikańskiej, w latach 1967-1975 gubernator Kalifornii; 1980-88 prezydent USA; aktywnie działał na rzecz obalenia komunizmu na świecie, realizował twardą politykę wobec ZSRR, rozbudował siły militarne USA (program „Gwiezdne wojny”). Wspomagał ruch „Solidarność”. 15.09.1990 odwiedził wraz z żoną Gdańsk, m.in. złożył kwiaty pod Pomnikiem Poległych Stoczniowców. 24.08.2000 otrzymał tytuł Honorowego Obywatela Gdańska.
370 6.06.1639 Zm. Piotr Krüger, matematyk, astronom, prof. gdańskiego Gimnazjum Akademickiego (od 1607), nauczyciel m.in. Jana Heweliusza; autor jednego z pierwszych w Polsce podręczników astronomii (Doctrina astronomiae sphaerica) oraz podręcznika trygonometrii; odkrywca zmian wiekowych deklinacji magnetycznej (De motu magnetis), autor kalendarzy, map i planów okolic Gdańska, wierszy oraz panegiryków; ur. 20.10.1580.
210 6.06.1799 Ur. Aleksander Puszkin, rosyjski poeta, prozaik i dramatopisarz; (Rusłan i Ludmiła; Fontanna Bachczysaraju; Eugeniusz Oniegin; Borys Godunow; Przed świętym grobowcem; Oszczercom Rosji; Rocznica Borodina; Murzyn Piotra Wielkiego; Dama pikowa; cykl bajek); zm. 10.02.1837.
80 6.06.1929 Ur. Bogusław Schaeffer, polski kompozytor, muzykolog, publicysta i pedagog muzyczny, dramatopisarz i grafik; (Nowa muzyka; Mały informator muzyki XX wieku; Klasycy dodekafonii; Muzyka XX wieku; Kompozytorzy XX wieku; Dzieje muzyki; Dzieje kultury muzycznej; Tutam; Scenariusz dla nieistniejącego, lecz możliwego aktora instrumentalnego; Scenariusz dla trzech aktorów).
25 7.06.1984 Zm. Stanisław Pagaczewski, polski prozaik, autor utworów dla dzieci i młodzieży oraz przewodników, reportażysta i podróżnik; (Raj na kółkach; Opowieści znad granic; Porwanie Baltazara Gąbki; Spotkajmy się u wód; Znów idę na południe; Z tobołkiem za Kraków); ur. 9.07.1916.
15 7.06.1994 Zm. Tadeusz Siejak, polski prozaik; (Oficer; Próba; Pustynia; Książę czasu; Dezerter; Głód sensu; Tam dołem płynie rzeka); ur. 22.09.1949.
70 8.06.1939 Ur. Norman Davies, brytyjski historyk, doktor honoris causa UG; zajmuje się m.in. historią Polski; (Orzeł biały, czerwona gwiazda : wojna polsko-bolszewicka 1919–1920; Boże igrzysko : historia Polski; Serce Europy : krótka historia Polski; Myśli wyszukane; Smok wawelski nad Tamizą : eseje, polemiki, wykłady; Powstanie ‘44; Europa : rozprawa historyka z historią; Złote ogniwa : Polska-Europa ; Europa – między Wschodem a Zachodem; Europa walczy 1939-1945 : nie takie proste zwycięstwo).
35 9.06.1974 Zm. Miguel Ángel Asturias, gwatemalski pisarz, uczestnik ruchów rewolucyjnych; laureat literackiej Nagrody Nobla w 1967; (Legendy gwatemalskie; Niejaka Mulatka; Bolesny Piątek; Zwierciadło Lidy Sal); ur. 19.10.1899.
95 10.06.1914 Ur. Henryk Tomaszewski, grafik, twórca polskiej szkoły plakatu; (Witkacy; Symfonia pastoralna; Marysia i Napoleon; Nosorożec; Pokój); zm. 11.09.2005.
60 10.06.1949 Zm. Sigrid Undset, powieściopisarka norweska; laureatka literackiej Nagrody Nobla w 1928; (Krystyna córka Lawransa; Olaf, syn Auduna; Krzak gorejący); ur. 20.05.1882.
55 11.06.1954 Ur. Władysław Zawistowski, polski poeta, dramatopisarz, powieściopisarz, krytyk, tłumacz, pod pseudonimem autor kryminałów; (Płonące biblioteki; Wieloryb; Geografia; Podróż do krańca mapy; Stąd do Ameryki; Bardzo długi czerwiec; Baśń o Raduniu, Ostrzycu i Sumie; Gwiazdy spadają w sierpniu; Ciemna niedziela; Radio Romans; Ulica Kwietna; Kto jest kim w Trylogii Henryka Sienkiewicza; Dobry adres).
40 13.06.1969 Zakłady Rybne w Gdańsku otworzyły bar i sklep rybny „Krewetka” przy ul. Elżbietańskiej 10; obecnie kino pod tą samą nazwą.
375 14.06.1634 Władysław IV zawarł z Michałem Romanowem „pokój wieczysty” w Polanowie pod Wiaźmą, na mocy którego car zrzekł się na rzecz Polski ziemi smoleńskiej, siewierskiej i czernihowskiej, a Władysław IV zrezygnował z praw do tronu moskiewskiego. W traktacie zagwarantowano także wymianę jeńców i swobodę handlu.
40 14.06.1969 Zm. Marek Hłasko, polski prozaik; (Pierwszy krok w chmurach; Nawrócony w Jaffie; Piękni dwudziestoletni; Następny do raju); ur. 14.01.1934.
85 15.06.1924 Ur. Eugeniusz Sieńkowski, prof. dr hab. nauk medycznych, lekarz chirurg, historyk medycyny, wykładowca Akademii Medycznej w Gdańsku; (Zarys dziejów chirurgii polskiej; Dzieje Akademii Medycznej w Gdańsku 1945-1995; współautor Historii medycyny); zm. 2.10.1997.
85 16.06.1924 Ur. Adam Hanuszkiewicz, polski aktor i reżyser teatralny, pedagog, w l. 1968–1982 dyrektor Teatru Narodowego w Warszawie, współtwórca Teatru TV, od 1989 dyrektor Teatru Nowego w Warszawie; (m.in. inscenizacja Kordiana i Balladyny Juliusza Słowackiego).
5 17.06.2004 Zm. Jacek Kuroń, działacz polityczny, historyk, publicysta, więziony za działalność opozycyjną w czasach PRL-u, współzałożyciel KOR-u, działacz "Solidarności", współtwórca porozumień Okrągłego Stołu, poseł na sejm, minister pracy i polityki socjalnej, inicjator akcji charytatywnych; (Polityka i odpowiedzialność; Zło, które czynię; Wiara i wina; Moja zupa; Działanie; Rzeczpospolita dla moich wnuków); ur. 3.03.1934.
40 18.06.1969 Zm. Jerzy Zawieyski, polski dramatopisarz i prozaik; (Rozdroże miłości; Dzień sądu; Pokój głębi; Wysoka ściana; Próby ognia i czasu; Romans z ojczyzną; Dziennik z lat 1955-1969; Droga katechumena; Dobrze, że byli; Prawdziwy koniec wielkiej wojny); ur. 2.10.1902.
1 18.06.2008 Zm. Leszek Orwid-Pluta, gdański poeta, dramaturg, psychoterapeuta; debiutował w 1970 r. w „Literach”; (Otwieranie przestrzeni; Cyrkowisko i inne utwory sceniczne).
190 20.06.1819 Ur. Jacques Offenbach, francuski kompozytor pochodzenia niemieckiego, twórca operetki francuskiej; (Orfeusz w piekle; Piękna Helena; Życie paryskie; Wielka księżna Gerolstein; Opowieści Hoffmanna); zm. 5.10.1880.
20 20.06.1989 Zm. George Bidwell, pisarz urodzony w Anglii, tworzący od 1945 w Polsce; (Golibroda króla Hiszpanii; Pod piracką flagą; My z łaski Bożej król Anglii; Korsarz admirałem; Najcenniejszy klejnot); ur. 3.05.1905.
15 20.06.1994 Zm. Jerzy Stankiewicz, prof. Wydz. Architektury Politechniki Gdańskiej; zaangażowany w odbudowę zabytków Gdańska ze zniszczeń wojennych, autor cennych prac z historii budownictwa, fortyfikacji i zabytków Gdańska; (współautor Gdańsk rozwój urbanistyczny i architektoniczny - oraz powstanie zespołu Gdańsk-Sopot-Gdynia; rozdz. poświęcone architekturze i urbanistyce w wielotomowej Historii Gdańska pod redakcją Edmunda Cieślaka); ur. 11.11.1923.
1 20.06.2008 Zm. Piotr Łazarkiewicz, polski reżyser, scenarzysta, producent, krytyk, wykładowca Warszawskiej Szkoły Filmowej; (filmy dokumentalne: Mantra; Kontrapunkt; Fala; Wielka woda; filmy fabularne: Kocham kino; W środku Europy; Odjazd; Pora na czarownice; serial tv: Samo niebo); ur. 13.03.1954.
120 23.06.1889 Ur. Anna Achmatowa, właśc. Anna A. Gorienko, rosyjska poetka, tłumaczka poezji polskiej i zachodnioeuropejskiej; (liryki: Wieczór; Różaniec; poematy: Requiem; Poemat bez bohatera); zm. 5.03.1966.
50 23.06.1959 Zm. Boris Vian, pisarz francuski, muzyk jazzowy, aktor, piosenkarz; (Piana dni; Jesień w Pekinie; Wyrywacz serc); ur. 10.03.1920.
100 24.06.1909 Zm. Adam Józef Feliks Boniecki, heraldyk i genealog, z wykształcenia prawnik; (Poczet rodów w Wielkim Księstwie Litewskim w XV i XVI w.; Herbarz polski); ur. 19.11.1842.
65 24.06.1944 Ur. Jerzy Tomaszkiewicz, poeta, dramatopisarz, edytor i historyk literatury, dziennikarz m.in. redaktor naczelny „Kuriera Morskiego”. Współtwórca powstałej w Warszawie w 1973 roku Konfederacji Nowego Romantyzmu, współzałożyciel i prezes Sopockiego Klubu Pisarzy i Przyjaciół Książki „Brodwino”; zm. 20.07.2001.
1 24.06.2008 Zm. Józef Szajna, polski scenograf, reżyser teatralny, malarz i grafik, prof. ASP w Warszawie; w czasie II wojny światowej więzień obozów koncentracyjnych Auschwitz-Birkenau i w Buchenwaldzie; (spektakle: Replika; Gulgutiera; Dante; Cervantes; prace plastyczne: Postać V; Dwoje; Reminiscencje; Drang nach Osten – Drang nach Westen; Mrowisko; Gnom; Zamęt); ur. 13.03.1922.
95 25.06.1914 Ur. Janusz Minkiewicz, polski poeta, satyryk, tłumacz, autor adaptacji dla teatrów komediowych i muzycznych; (Nic świętego; Kazania i skargi; Pamiętniki; Sonety warszawskie i pierwsze wiersze; Między wierszami; Miś z parasolem; Niedźwiedź; Tysiąc rymów); zm. 29.05.1981.
    26.06 Międzynarodowy Dzień Zapobiegania Narkomanii.
    27.06 Święto Marynarki Wojennej
    27.06 Światowy Dzień Rybołówstwa - obchodzony od 1985.
    27.06 Światowy Dzień Walki z Cukrzycą - obchodzony od 1991.
140 27.06.1869 Ur. Wacław Gąsiorowski, polski powieściopisarz i publicysta; (Pigularz; Huragan; Rok 1809; Pani Walewska; Szwoleżerowie gwardii; Księżna Łowicka; Ortografia polska; Nowa Kolchida; 1915–1916: historia armii polskiej we Francji); zm. 30.10.1939.
30 27.06.1979 Zm. Antoni Gołubiew, polski powieściopisarz i eseista; (cykl powieściowy: Bolesław Chrobry; opowiadania Na drodze; zbiór szkiców i esejów Listy do przyjaciela; Unoszeni historią; Świadkowie przemian; wspomnienia Kazimierzówka; Największa przygoda mego życia); ur. 25.02.1907.
95 28.06.1914 W Sarajewie rewolucjoniści z Młodej Bośni dokonali zamachu na następcę tronu arcyksięcia Franciszka Ferdynanda; co stało się pretekstem do wybuchu I wojny światowej.
90 28.06.1919 Podpisano wersalski traktat pokojowy, kończący I wojnę światową; postanowienia weszły w życie w dn. 10.01.1920. Postanowiono powołanie Ligi Narodów i utworzenie Wolnego Miasta Gdańska. Określone zostały granice i zobowiązania Niemiec, które uznały niepodległość Polski i Czechosłowacji oraz niezawisłość Austrii. Zdecydowano o przeprowadzeniu plebiscytów na Warmii, Mazurach i Powiślu, na Górnym Śląsku oraz w Szlezwiku.
80 29.06.1929 Ur. Oriana Fallaci, włoska dziennikarka, publicystka i pisarka. Od 1956 r. jako korespondentka, relacjonowała niemal wszystkie światowe konflikty zbrojne. Publikowała m.in. w: „Spectatorze”, „Corriere della Sera”, „New York Times”, „Time”, „Wall Street Journal” i „Washington Post”. Otrzymała nagrodę dziennikarską im. św. Wincentego w 1971 i 1979 r., literacką Uniwersytetu Columbia w Chicago w 1993 r. oraz Orła Jana Karskiego w 2006 za „niezłomną pasję i odwagę mówienia prawdy o czasach, którym daje świadectwo”; (Niepotrzebna płeć; Penelopa na wojnie; Wywiad z historią; List do nienarodzonego dziecka; Człowiek; Inszallah; Wściekłość i duma; Siła rozumu; Wywiad z sobą samą); zm. 15.09.2006.
35 29.06.1974 W Wartowni nr 1 na Westerplatte otwarto Izbę Pamięci; obecnie oddział Muzeum Historycznego Miasta Gdańska.
20 29.06.1989 Zm. Grzegorz Białkowski, polski poeta i fizyk; (Mgła; Odwijanie ze źródła; Całopalenie; Istota i istnienie; Przemienienie; Koronacja; Klęski wojenne; podręczniki do fizyki; Mechanika klasyczna : mechanika punktu materialnego i bryły sztywnej; U źródeł fizyki współczesnej; Mechanika kwantowa – o czym to jest?; Fizyka dnia dzisiejszego); ur. 8.12.1932.
1 29.06.2008 Zm. Anka Kowalska, polska poetka, powieściopisarka i dziennikarka, działaczka opozycji demokratycznej w PRL; (poezje: Credo najmniejsze; Wiersze z obozu internowanych; Racja stanu; powieść: Pestka); ur. 22.02.1932.
85 30.06.1924 Zm. Franciszek Stefczyk, działacz ludowy, twórca polskiej wiejskiej spółdzielczości oszczędnościowo-pożyczkowej, na wzór założonej przez niego w 1890 r. spółdzielni powstało ok. 1,5 tys. podobnych placówek, później nazwanych kasami Stefczyka; ur. 2.12.1861.
LIPIEC
1 1.07.2008 Zm. Szczepan Aleksander Pieniążek, polski biolog, pomolog; prowadził badania z zakresu fizjologii roślin, odporności drzew owocowych na mróz, metod uprawy roślin sadowniczych, przechowalnictwa owoców i ochrony sadów; zasłużony w dziedzinie intensyfikacji sadownictwa w Polsce; (Sadownictwo; Dookoła sadowniczego świata; Sad przy domu; Pamiętnik sadownika); ur. 27.12.1913.
85 2.07.1924 W Warszawie rozpoczął się I Narodowy Zlot Harcerstwa Polskiego; trwał do 9.07.
10 2.07.1999 Zm. Mario Puzo, amerykański powieściopisarz włoskiego pochodzenia; (Ojciec chrzestny); ur. 15.10.1920.
80 4.07.1929 Ur. Konrad Swinarski, reżyser i scenograf związany z Teatrem Starym w Krakowie; (Nie-Boska komedia; Fantazy; Dziady; Wyzwolenie; Sen nocy letniej); zg. 19/20.08.1975.
75 4.07.1934 Zm. Maria Skłodowska-Curie, współtwórczyni nauki o promieniotwórczości, fizyk i chemik, laureatka Nagrody Nobla w 1903 (z fizyki) i 1911 r. (z chemii); ur. 7.09.1867.
200 6.07.1809 Napoleon I odniósł nad wojskami austriackimi, dowodzonymi przez arcyksięcia Karola, zwycięstwo pod Wagram; obie strony poniosły ciężkie straty.
125 7.07.1884 Ur. Lion Feuchtwanger, właśc. Jacob Arje, niemiecki pisarz pochodzenia żydowskiego; (Ludzkie serce; Powodzenie : trzy lata historii pewnej prowincji; Rodzeństwo Oppermann; Wygnanie; Wojna żydowska; Goya; Mądrość głupca, albo śmierć i apoteoza Jana Jakuba Rousseau; Odyseusz i wieprze, czyli tarapaty z kulturą); zm. 21.12.1958.
300 8.07.1709 Wojska Piotra I dokonały pogromu wojsk szwedzkich w bitwie pod Połtawą. Nastąpił zwrot w wojnie północnej; August II Sas wrócił w sierpniu do Polski i zawarł nowy sojusz z Rosją, a Stanisław Leszczyński opuścił kraj.
20 8.07.1989 Zm. Jerzy Pertek, polski pisarz marynista, publicysta i popularyzator dziejów Polskiej Marynarki Wojennej i Marynarki Handlowej w czasie II wojny światowej; (Pod polską banderą wojenną; Wielkie dni małej floty; Polska Marynarka Wojenna; Druga mała flota; Wojna morska 1939–1945; Od Wielkiej Karaweli do 19-tysięczników : szkice z dziejów morskich Gdańska; Polacy na morzach i oceanach; Mała flota wielka duchem); ur. 26.03.1920.
1 8.07.2008 Zm. Wieńczysław Gliński, polski aktor; (role teatralne m.in.: Alfred w Mężu i żonie A. Fredry; Edgar Walpor w Kurce wodnej S.I. Witkiewicza; tytułowa w Eryku XIV A. Strinberga; role filmowe: w Sprawie pilota Maresza i Orle L. Buczkowskiego; Kanale A. Wajdy i Jak być kochaną W.J. Hasa); ur. 10.05.1921.
80 9.07.1929 Zm. Julian Fałat, malarz, akwarelista; (Polowanie w Nieświeżu; Nagonka; Oszczepnicy; Zaloty myśliwca; Teka myśliwska); ur. 30.07.1853.
500 10.07.1509 Ur. Jan Kalwin, francuski reformator religijny i współtwórca Kościoła ewangelicko-reformowanego; (Institutio Christianae religionis; Catechismus; Confessio fidei); zm. 27.05.1564.
90 10.07.1929 Ur. Izabella Trojanowska, dziennikarka (m.in. "Dziennika Bałtyckiego" i "Głosu Wybrzeża"), pisarka, organizatorka życia kulturalnego, współzałożycielka Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, dokumentalistka oraz popularyzatorka kaszubskiej i kociewskiej sztuki ludowej; (Na pustkach; Order róży wiatrów; Półwysep Helski; Twórcy ludowi Kaszub; Szwajcaria Kaszubska; współaut. Bedekera kaszubskiego); zm. 21.04.1995
40 10.07.1969 Zm. Bogumił Kobiela, aktor, współzałożyciel teatru Bim Bom w Gdańsku; (role w: Zezowatym szczęściu A. Munka; Ręce do góry J. Skolimowskiego; Człowieku z M.-3 J. Jeannota; Przekładańcu A. Wajdy); ur. 31.05.1931.
150 11.07.1859 Ur. Stefan Pius Przewoski, kołodziej, twórca znanej na Pomorzu wytwórni pojazdów konnych, działacz społeczny w Starogardzie Gdańskim; zm. 19.10.1950.
35 11.07.1974 Zm. Pär Lagerkvist, szwedzki poeta, prozaik i dramaturg; laureat literackiej Nagrody Nobla w 1951; (Zło; Karzeł; Barabasz; Sybilla; Śmierć Ahaswera; Pielgrzym); ur. 23.05.1891.
20 11.07.1989 Zm. Sylwester Zych, ks. katolicki, działacz i duszpasterz środowisk opozycyjnych w PRL; w 1982 r. skazany na 6 lat pozbawienia wolności za pomoc udzieloną młodym ludziom, uczestniczącym w zabójstwie sierżanta MO Zdzisława Karosa, do którego doszło w trakcie odbierania mu służbowej broni; ułaskawiony w 1986 r.; został zamordowany w niewyjaśnionych okolicznościach w Krynicy Morskiej; ur. 19.05.1950. Trwa śledztwo IPN w sprawie uznania jego śmierci za zbrodnię komunistyczną.
1 11.07.2008 Zm. Jerzy Koenig, polski krytyk teatralny, publicysta i rusycysta, dyrektor Teatru TV; (Rekolekcje teatralne; Antologia dramatu); ur. 21.11.1931.
125 12.07.1884 Ur. Amedeo Modigliani, włoski malarz, rysownik i rzeźbiarz; (Głowy; Kariatydy; Cyganka z dzieckiem); zm. 24.01.1920.
65 12.07.1944 W obozie koncentracyjnym w Stutthofie stracono hm. Lucjana Cylkowskiego, komendanta hufca gdyńskich Szarych Szeregów i szefa łączności kurierskiej Podokręgu Północnego ZWZ-AK w Gdyni; ur. 23.05.1907.
75 13.07.1934 Ur. Wole Soyinka, właśc. Ākinwande Oluwole Soyinka, nigeryjski pisarz, tworzący w języku angielskim, aktor i reżyser; laureat literackiej Nagrody Nobla w 1986; (Plon Kongiego; Interpretatorzy; wybór Kuranty ciszy i inne wiersze).
1 13.07.2008 Zg. w wypadku samochodowym Bronisław Geremek, polski historyk-mediewista, polityk, od 18 grudnia 2000 do 14 października 2001 przewodniczący Unii Wolności, minister spraw zagranicznych w latach 1997-2000, od 2004 poseł do Parlamentu Europejskiego; (Najemna siła robocza w rzemiośle Paryża XIII-XV w.; Ludzie marginesu w średniowiecznym Paryżu : XIV-XV wiek; Litość i szubienica : dzieje nędzy i miłosierdzia ; Świat „opery żebraczej” : obraz włóczęgów i nędzarzy w literaturach europejskich XV-XVII wieku); ur. 6.03.1932.
135 14.07.1874 Ur. Jerzy Żuławski, polski poeta, dramaturg, powieściopisarz i eseista; (Na srebrnym globie; Dyktator; Eros i Psyche; Zwycięzca; Stara Ziemia); zm. 9.08.1915.
20 14.07.1989 Zm. Artur Sandauer, polski prozaik, krytyk literacki i tłumacz; (Śmierć liberała; Poeci trzech pokoleń; Moje odchylenia (mętniackie, kosmopolityczne, formalistyczne); Bóg, Szatan, Mesjasz i...?; Studia o literaturze współczesnej; Studia historyczne i teoretyczne; Byłem...; Trójca nowoczesnych); ur. 14.12.1913.
10 14.07.1999 Zm. Władysław Hasior, polski artysta rzeźbiarz; (Ratownicy górscy; Rozstrzelani partyzanci; Żelazne organy; Tym, którzy walczyli o polskość i wolność Pomorza; Płonąca pieta; Słoneczny rydwan); ur. 14.05.1928.
20 15.07.1989 Zm. Maria Kuncewiczowa, polska powieściopisarka, autorka opowiadań, szkiców i wspomnień, tłumaczka; (opowiadania: Przymierze z dzieckiem; Dwa księżyce; W domu i w Polsce; Twarz mężczyzny i trzy nowele; Nowele i bruliony prozatorskie; powieści: Cudzoziemka; Dni powszednie państwa Kowalskich; felietony: Dyliżans warszawski; wspomnienia: Klucze; Fantomy; Natura; Don Kichote i niańki; Przeźrocza; Listy do Jerzego); ur. 30.10.1895.
85 17.07.1924 Ur. Zbigniew Kośmiński, polski prozaik, poeta i historyk literatury: (Sercem i myślą; Spłoszony ptak; Przez mgłę; Przeszłość Ameryki na nowo odczytana; Pisarze związani z Zamojszczyzną); zm. 7.08.1996.
1 18.07.2008 Zm. Wojciech Skalmowski, językoznawca, iranista, eseista, krytyk literacki, tłumacz; (Języki nowoirańskie i dardyjskie; Teksty i preteksty); ur. 24.06.1933.
175 19.07.1834 Ur. Edgar-Hilaire-Germain Degas, francuski malarz, grafik i rzeźbiarz; (Rodzina Bellelich; Kobieta z chryzantemami; Orkiestra Opery Paryskiej; Szkoła baletowa; Kłaniająca się primabalerina z bukietem; Cztery tancerki; Wielka arabeska; Po kąpieli; Dwie baletnice); zm. 27.09.1917.
75 19.07.1934 Ur. Janusz Christa, rysownik, scenarzysta, twórca polskiego komiksu; autor ponad 30 albumów komisowych; zilustrował kilka powieści: Przygodę w Gibraltarze Józefa Borysewicza, Żeglarskie dzieje Tadeusza Szczygielskiego oraz Jak l b odkryła Nowy Ląd Eugenii Kobylińskiej-Masiejewskiej; komiksy ukazywały się m.in. w „Jazzie”, „Wieczorze Wybrzeża”, „Relaksie” i „Świecie Młodych” (komiksy: serie przygód dzielnych marynarzy Kajtka i Koka oraz ich praprzodków – rycerzy Kajka i Kokosza; Tajemniczy rejs; Kurs na Półwysep York; Dżdżownica; Palacze; seria Bajki dla dorosłych; komiksowe programy teatralne: O dwóch takich, co ukradli księżyc; O Piaście i Popielu; O Kasi co gąski zgubiła; Wilk, koza i koźlęta; O straszliwym smoku i dzielnym szewczyku, prześlicznej królewnie i królu Gwoździku); zm. 15.11.2008.
30 19.07.1979 Zm. Edward Stachura, polski poeta, prozaik i tłumacz; (Siekierezada albo Zima leśnych ludzi; Się; Wszystko jest poezja; Fabula rasa : rzecz o egoizmie); ur. 18.08.1937. Według niektórych źródeł podawana jest data śmierci 20 lub 24 lipca.
20 19.07.1989 Zgromadzenie Narodowe wybrało (większością jednego głosu) Wojciecha Jaruzelskiego na prezydenta PRL; urząd pełnił do grudnia 1990 r.
1 20.07.2008 Zm. Zygmunt Bukowski, kociewski poeta, prozaik, dramaturg, rzeźbiarz i malarz; (poezje: Słowa ponad biel znaczące; Na uboczu nieba; Kształty wzruszeń; Ślad istnienia; W twórczym żniwie; Słowa służebne; W gęstwinie słów wiernych; Zasiew serdeczny; W odwiecznej mateczni; Pod ścieżką słońca; autobiografia: Zielony kuferek; album rzeźb: Malowane dłutem); ur. 30.04.1936.
110 21.07.1899 Ur. Ernest Hemingway, amerykański pisarz; laureat literackiej nagrody Nobla w 1954; (Słońce też wschodzi; Pożegnanie z bronią; Komu bije dzwon; 49 opowiadań; Stary człowiek i morze); zm. 2.07.1961.
40 21.07.1969 Neil A. Armstrong jako pierwszy człowiek stanął na powierzchni Ksieżyca.
1 21.07.2008 Zm. Jacek Łaszcz, trójmiejski krytyk filmowy i teatralny, publicysta, tłumacz i psycholog; ur. 1.10.1937.
65 22.07.1944 Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego wydał manifest Do Narodu polskiego.
180 23.07.1829 Zm. Wojciech Bogusławski, polski aktor, reżyser i dyrektor teatru, dramatopisarz, twórca sceny narodowej; (Cud mniemany, czyli Krakowiacy i Górale; Dzieje Teatru Narodowego); ur. 9.04.1757.
      24.07 Święto Policji.
105 24.07.1904 Ur. Anna Łajming, kaszubska pisarka, autorka widowisk, opowiadań, powieści i wspomnień; (Gdzie jest Balbina?; Miód i mleko; Symbol szczęścia; Od dziś do jutra; Czerwone róże; Dzieciństwo; Młodość; Mój dom); zm. 13.07.2003.
85 24.07.1924 Powstało Koło Studentów Polaków Techniki Okrętowej przy obecnej Politechnice Gdańskiej; w 1929 r. zmieniło nazwę na Związek Studentów Polaków Techniki Okrętowej przy Politechnice Gdańskiej „Korab”.
40 25.07.1969 Zm. Witold Gombrowicz, polski prozaik, dramatopisarz i eseista; (Bakakaj; Iwona, księżniczka Burgunda; Ferdydurke; Trans-Atlantyk; Pornografia; Ślub; Dziennik; Operetka; Testament; Wspomnienia polskie; Wędrówki po Argentynie); ur. 4.08.1904.
100 26.07.1909 Ur. Stefan Stanisław Michalak, lekarz, biochemik, przed wojną pełnił m.in. funkcję lekarza okrętowego na statkach: „Warszawa”, „Dar Pomorza”, „Piłsudski” i „Batory”, lekarza Syndykatu Emigracyjnego, Państwowej Szkoły Morskiej oraz portowego w Gdyni; od 1945 r. dyrektor i naczelny lekarz Szpitala Miejskiego w Gdańsku, organizator morskiej służby zdrowia w ramach Portowego Urzędu Morskiego w Gdańsku; zg. 15.08.1947 w pobliżu Jastrzębiej Góry, ratując tonącego kolegę.
90 26.07.1919 Ur. Kazimierz Koźniewski, prozaik, publicysta, krytyk literacki; (Przez dziesięć wojen; Piątka z ulicy Barskiej; Rocznica ślubu; Od Golgoty do Masady); zm. 15.04.2005.
30 26.07.1979 Zm. Stefan Wiechecki, pseud. Wiech, polski felietonista, humorysta satyryk i dziennikarz; (Znakiem tego; W ząbek czesany; Ja panu pokażę!; Wiadomo – stolica!; Śmiej się pan z tego; Helena w stroju niedbałem...; Ksiuty z Melpomeną; Piąte przez dziesiąte); ur. 10.08.1896.
185 27.07.1824 Ur. Alexandre Dumas (syn), francuski pisarz; (Dama Kameliowa; Księżna Jerzowa; Pojęcia pani Aubrey; Dochodzenie ojcostwa); zm. 27.11.1895.
130 27.07.1879 Ur. Stanisław Ligoń, autor ludowych gawęd i tekstów satyrycznych oraz audycji radiowych, malarz; (Wesele na Górnym Śląsku; Bery i bojki śląskie; Dożynki w Jerozolimie); zm. 17.03.1954.
95 28.07.1914 Wybuch I wojny światowej. Austro-Węgry pod pretekstem zamachu sarajewskiego wypowiedziały wojnę Serbii; Niemcy 1.08 uczyniły to wobec Rosji i 3.08 Francji, a 4.08 naruszyły granice Belgii; 4.08 Wielka Brytania wypowiedziała wojnę Niemcom, a 6.08 Austro-Węgry – Rosji.
35 29.07.1974 Zm. Erich Kästner, niemiecki pisarz, satyryk, krytyk literacki, autor książek dla dzieci i młodzieży; (Fabian; Szkoła dyktatorów; Emil i detektywi; Latająca klasa; Mania czy Ania); ur. 23.02.1899.
100 30.07.1909 Ur. Malwina Szczepkowska, powieściopisarka, autorka słuchowisk i utworów scenicznych, teatrolog, reżyser teatralny i radiowy; (20 lat teatru na Wybrzeżu; powieści: Dom na prowincji; Schody w górę; Dom chorych dusz; Ręka); zm. 2.06.1977. Zob.: Słownik pisarzy Wybrzeża na: www.wbpg.org.pl
15 30.07.1994 Polska sekcja Radia Wolna Europa nadała ostatnią audycję; sekcja działała od VIII 1950 r., stałą emisję rozpoczęła w dn. 3.05.1952 r.; jej kierownikiem był Jan Nowak-Jeziorański.
225 31.07.1784 Zm. Denis Diderot, francuski filozof i pisarz epoki oświecenia; główny redaktor Wielkiej Encyklopedii Francuskiej; (Myśli filozoficzne; Kubuś Fatalista i jego pan; Zakonnica; To nie bajka); ur. 5.10.1713.
65 31.07.1944 Zg. Antoine de Saint-Exupery, francuski pisarz i lotnik; (Mały książę; Nocny lot; Ziemia, planeta ludzi; Zapiski z czasów wojny; Aforyzmy); ur. 29.06.1900.
25 31.07.1984 Zm. Marian Lech Kaczmarek, ks. katolicki, biskup gdański; 16.11.1958 r. otrzymał nominację na bpa pomocniczego diecezji gdańskiej, a 18.01.1959 r. w kościele NMP w Gdańsku przyjął sakrę biskupią; 1.12.1971 został biskupem ordynariuszem; od 1972 organizował Tygodnie Kultury Katolickiej, zwołał II Synod Diecezjalny, powołał do życia Radę Kapłańską i Radę Duszpasterską, rozbudował oliwskie Seminarium Duchowne, założył Gdańskie Towarzystwo Teologiczne z własnym organem wydawniczym „Studia Gdańskie”, powołał Muzeum Diecezjalne i dwutygodnik „Gwiazda Morza”; (Listy pasterskie biskupa gdańskiego 1971–1984; Osobowość duszpasterza młodzieży; Istota i pochodzenie religii; Zarys psychologii neotomistycznej); ur. 23.09.1909.
SIERPIEŃ
190 1.08.1819 Ur. Herman Melville, amerykański pisarz; (Taipi; Omoo; Moby Dick, czyli Biały Wieloryb; Oszust; polski wybór: Weranda i inne równie prawdziwe opowieści); zm. 18.09.1891.
175 1.08.1834 Ur. Deotyma, właśc. Jadwiga Łuszczewska, polska poetka i powieściopisarka; w 1858 r. kilka dni spędziła w Gdańsku; w „Tygodniku Ilustrowanym” z 1861 r. opublikowała relację z podróży pt. Wycieczka do Gdańska; (Improwizacje i poezje; Polska w pieśni; Panienka z okienka : starodawny romansik; Pamiętnik); zm. 23.09.1908.
100 1.08.1909 Ur. Henryk Worcell, właśc. Tadeusz Kurtyka, polski prozaik, reportażysta; (Zaklęte rewiry; Parafianie; Najtrudniejszy język świata; Wpisani w Giewont; Pogranicza); zm. 1.06.1982.
85 1.08.1924 Ur. Ryszard Jegorow, polski prozaik; (Sędziowie bez togi; Porywy serca : opowieść o Adamie Chmielowskim w Powstaniu Styczniowym; Prawem kaduka; Wojna z Lwem Północy).
65 1.08.1944 Wybuchło powstanie warszawskie; 2.10 nastąpiła kapitulacja.
85 2.08.1924 Ur. James Baldwin, amerykański prozaik i dramatopisarz; (powieści: Głoś to na górze; Mój Giovanni; Inny kraj; Powiedz mi, jak dawno odszedł pociąg; nowele: Na spotkanie człowieka; eseje: Następnym razem pożar); zm. 30.11.1987.
775 3.08.1234 Papież Grzegorz IX wziął zdobyte ziemie Prusów na „własność św. Piotra” i przekazał je Zakonowi Niemieckiemu (Krzyżakom).
100 3.08.1909 Ur. Stanisław Piętak, polski poeta, prozaik, publicysta; (wiersze: Alfabet oczu; Obłoki wiosenne; Dom rodzinny; powieści: Młodość Jasia Kunefała; Białowieskie noce; Front nad Wisłą; Plama; Ucieczka z miejsc ukochanych); zm. 27.01.1964.
85 3.08.1924 Zm. Joseph Conrad, właśc. Józef Teodor Konrad Korzeniowski, angielski pisarz polskiego pochodzenia; (Murzyn z załogi „Narcyza”; Zwycięstwo; Jądro ciemności; Ocalenie; Nostromo; Korsarz; Tajfun; Smuga cienia; Lord Jim; Zwycięstwo; W oczach Zachodu; Zbrodnia rozbiorów; Listy); ur. 3.12.1857.
1 3.08.2008 Zm. Aleksander Sołżenicyn, rosyjski pisarz, myśliciel i publicysta; po wydaleniu z kraju w 1974 do końca lat 80. jego utwory były objęte w ZSRR i krajach bloku sowieckiego całkowitym zakazem publikacji; w 1994 powrócił do Rosji; laureat literackiej Nagrody Nobla w 1970; (Jeden dzień Iwana Denisowicza; Zagroda Matriony; Zdarzenie na stacji Kreczetowka; Ladacznica i niewinny; Krąg pierwszy; Oddział chorych na raka; Archipelag Gułag); ur. 11.12.1918.
150 4.08.1859 Ur. Knut Hamsun, właśc. Knut Pedersen, norweski pisarz; laureat literackiej Nagrody Nobla w 1920; (Głód; Pan; Wiktoria; Błogosławieństwo ziemi; Kobiety u studni; Ostatni rozdział; Włóczęgi; August Powsinoga; A życie toczy się dalej; Na zarośniętych ścieżkach); zm. 10.02.1952.
65 4.08.1944 Zg. Krzysztof Kamil Baczyński, poeta, uczestnik powstania warszawskiego; (Zamknięty echem; Arkusz poetycki; Śpiew z pożogi); ur. 22.01.1921.
25 5.08.1984 Zm. Jerzy Zagórski, polski poeta, eseista, autor utworów dramatycznych, krytyk literacki i teatralny, tłumacz; (Wyprawy; Krawędź; Królestwo ryb; Białe bzy; Święto Winkelrida; Szkice z podróży w przestrzeni i czasie; Tam gdzie diabeł pisze listy); ur. 26.12.1907.
600 6.08.1409 Wielki mistrz Ulirich von Jungingen wypowiedział wojnę królowi Władysławowi Jagielle. Król otrzymał ten akt kilka dni później, podczas pobytu w Nowym Mieście Korczynie. Początek „wielkiej wojny” z zakonem krzyżackim 1409–1411.
65 7.08.1944 Rozpoczęła się bitwa pod Falaise, w której odznaczyła się I Dywizja Pancerna pod dowództwem gen. Stanisława Maczka. Bitwa została zakończona w dn. 22.08.
65 8.08.1944 Zm. Juliusz Kaden-Bandrowski, polski prozaik i publicysta; (Generał Barcz; Miasto mojej matki; W cieniu zapomnianej olszyny; Mateusz Bigda; Wspomnienia i nadzieje); ur. 14.02.1885.
30 8.08.1979 Zm. Witold Taszycki, językoznawca, twórca polskiej dialektologii historycznej; (Bibliografia onomastyki polskiej; Najdawniejsze zabytki języka polskiego; Słowiańskie nazwy miejscowe; Najdawniejsze polskie imiona osobowe; współaut. Zasad pisowni polskiej; współred. Słownika staropolskich nazw osobowych); ur. 20.06.1898.
95 9.08.1914 Ur. Tove Jansson, pisarka fińska, tworząca w języku szwedzkim, malarka, autorka serii opowieści fantastycznych o Muminkach; (W Dolinie Muminków; Dolina Muminków w listopadzie; autobiografia: Córka rzeźbiarza); zm. 27.06.2001.
100 11.08.1909 Opera Leśna w Sopocie zainaugurowała działalność przedstawieniem Conradina Kreutzera Das Nachtlager von Granada (Obóz nocny w Grenadzie).
145 12.08.1864 Powstały organizacyjne formy Czerwonego Krzyża (Międzynarodowego Ruchu Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca), organizacji społecznej o charakterze międzynarodowym i narodowym, powstałej z inicjatywy Szwajcara J.-H. Dunanta w celu niesienia pomocy rannym żołnierzom. Czerwony Krzyż stopniowo rozszerzył swoją działalność o pomoc ofiarom klęsk żywiołowych, losowych i prześladowań politycznych.
45 12.08.1964 Zm. Ian Fleming, angielski pisarz, twórca postaci Jamesa Bonda; (Sam chciałeś te karty, czyli Casino Royal; Żyj i pozwól umrzeć; Diamenty są wieczne; Goldfinger); ur. 28.05.1908.
110 13.08.1899 Ur. Alfred Hitchcock, angielski reżyser, scenarzysta, producent filmowy, twórca filmów grozy; (Nieznajomi z pociągu; Okno na podwórze; Zawrót głowy; Psychoza; Ptaki); zm. 29.04.1980.
15 14.08.1994 Zm. Elias Canetti, austriacki pisarz i eseista, laureat literackiej Nagrody Nobla w 1981; (Auto da fé; Ocalony język, Pochodnia w uchu; Gra oczu); ur. 25.07.1905.
5 14.08.2004 Zm. Czesław Miłosz, poeta, prozaik, eseista, tłumacz, laureat literackiej Nagrody Nobla w 1980; (Trzy zimy; Traktat moralny; Zniewolony umysł; Traktat poetycki; Dolina Issy; Rodzinna Europa; Gdzie wschodzi słońce i kędy zapada, Ziemia Ulro; Rok myśliwego); ur. 30.06.1911.
240 15.08.1769 Ur. Napoleon Bonaparte, cesarz Francuzów Napoleon I, król Włoch, jeden z najwybitniejszych wodzów; zm. 5.05.1821.
80 15.08.1929 Nad Gdańskiem miał miejsce przelot sterowca „Graf Zeppelin”, lecący z Berlina do Tokio, a następnie przez Ocean Spokojny do Ameryki Północnej.
40 15.08.1969 Rozpoczął się, trwający 4 dni, festiwal w Woodstock. Jego hasłem było: Peace, Love and Happiness (pokój, miłość i szczęście). Wzięła w nim udział większość najwybitniejszych wykonawców tamtego okresu. Przyciągnął kilkaset tysięcy fanów.
100 16.08.1909 W Jelitkowie został otwarty dom kuracyjny z restauracją.
90 16/17.08.1919 Wybuchło pierwsze powstanie śląskie; zakończone 26.08.
85 16.08.1924 Ur. Stanisław Różewicz, polski reżyser filmowy i teatralny, scenarzysta; (Świadectwo urodzenia; Wolne miasto; Westerplatte; Samotność we dwoje; Głos z tamtego świata; Kobieta w kapeluszu; Anioł w szafie); zm. 9.11.2008.
65 16.08.1944 Zg. Tadeusz Gajcy, polski poeta i prozaik; (poezje: Widma; Grom powszedni; Do potomnego; dramat Homer i Orchidea; powieść Trzy śmierci); ur. 8.02.1922. Zginął między 16 a 22 sierpnia 1944.
60 16.08.1949 Zm. Margaret Mitchell, amerykańska pisarka; (Przeminęło z wiatrem); ur. 8.11.1900.
30 16.08.1979 Zm. Jerzy Jurandot, polski satyryk i komediopisarz; (Rodzinka; Takie czasy; Dzieje śmiechu; Dziewiąty sprawiedliwy; Moja tfurczość; Prawo pierwszej nocy); ur. 19.03.1911.
1 16.08.2008 Zm. Anna Świderkówna, prof., filolog klasyczny, papirolog, tłumaczka, biblista, popularyzatorka wiedzy o świecie antycznym; (W „państwie” Apolloniosa : społeczeństwo wczesnoptolemejskie Fajum w świetle Archiwum Zenona; Kiedy piaski egipskie przemówiły po grecku; Hellada królów; Hellenika...; Książka się rozwija; cykl biblijny: Rozmowy o Biblii, Rozmów o Biblii ciąg dalszy; Rozmowy o Biblii : Nowy Testament; Prawie wszystko o Biblii; wywiad: Chodzić po wodzie; red. Słownika grecko-polskiego i Słownika pisarzy antycznych); ur. 5.12.1925.
380 17.08.1629 Ur. Jan III Sobieski, król polski od 1674, jeden z najwybitniejszych polskich wodzów, m.in. odniósł zwycięstwo pod Chocimiem i Wiedniem; mecenas sztuki i nauki, m.in. wspierał finansowo Jana Heweliusza i Wespazjana Kochowskiego; (Listy do Marysieńki); zm. 17.06.1696.
70 17.08.1939 Zm. Wojciech Korfanty, polityk, działacz śląski, publicysta; przyczynił się do rozbudzenia polskiej świadomości narodowej na Śląsku; ur. 20.04.1873.
100 19.08.1909 Ur. Jerzy Andrzejewski, polski prozaik i publicysta, krytyk literacki i teatralny; (Ład serca; Popiół i diament; Niby gaj; Bramy raju; Miazga; Gra z cieniem; Z dnia na dzień); zm. 19.04.1983.
10 21.08.1999 Zm. Jerzy Harasymowicz, polski poeta; (Powrót do kraju łagodności; Pastorałki polskie; Madonny polskie; Lichtarz ruski; Ubrana w trawy połonin); ur. 24.07.1933.
10 21.08.1999 Rozpoczął się I Gdański Festiwal Carrilonowy zorganizowany przez Muzeum Historii Miasta Gdańska; impreza trwała do 23.08.
425 22.08.1584 Zm. Jan Kochanowski, poeta epoki renesansu; (Pieśni; Treny; Odprawa posłów greckich; Psałterz Dawidów); ur. 1530.
65 22.08.1944 Zg. Lucjan Szenwald, polski poeta i tłumacz; (Scena przy strumieniu; Z ziemi gościnnej do Polski; Wiersze żołnierskie; Pisma wybrane); ur. 13.03.1909.
35 22.08.1974 Zm. Eugeniusz Kwiatkowski, minister przemysłu i handlu, wicepremier i minister skarbu II RP, w latach 1945–1948 delegat rządu ds. odbudowy Wybrzeża; zajmował się rozbudową portu i miasta Gdyni, zapoczątkował rozwój polskiej floty handlowej, powołał do życia przedsiębiorstwo państwowe „Żegluga Polska”; współtworzył Centralny Okręg Przemysłowy; doktor honoris causa UG; (Rzecz o Polsce przeszłej i obecnej; Zarys gospodarczych dziejów świata; O przyszłość Polski nad morzem; Zarys technologii węgla kamiennego; Nowoczesna chemia przemysłowa; Dzieje chemii i przemysłu chemicznego); ur. 30.12.1888.
70 23.08.1939 Zawarty został niemiecko-radziecki pakt o nieagresji, tzw. pakt Ribbentrop-Mołotow. Utajniono protokół, w którym Niemcy i ZSRR dokonały podziału Europy Wschodniej na „strefy interesów”. Polska na mocy tajnej klauzuli miała być podzielona wzdłuż rzek: Narwi, Wisły i Sanu. Ustalenia uległy zmianie w zawartym 28.09. traktacie o granicach i przyjaźni.
900 24.08.1109 Rozpoczęło się oblężenie Głogowa przez wojska cesarza niemieckiego Henryka V. Ostatecznie miasto nie poddało się najeźdźcy. Podobnie nie powiodło się oblężenie Bytomia i Wrocławia. Wojska niemieckie odniosły także klęskę w potyczce na Psim Polu pod Wrocławiem.
110 24.08.1899 Ur. Jorge Luis Borges, argentyński pisarz; (Powszechna historia nikczemności; Fikcje; Alef; Dalsze dociekania; Antologia osobista); zm. 14.06.1986.
80 24.08.1929 Ur. Jasir Arafat, przywódca Autonomii Palestyńskiej i palestyńskiego ruchu wyzwoleńczego; laureat (razem z I. Rabinem i Sz. Peresem) pokojowej Nagrody Nobla w 1994; zm. 11.11.2004.
90 25.08.1919 Ur. Piotr Kotow, rosyjskojęzyczny poeta, kilkadziesiąt lat związany z Gdańskiem; w l. 1941–1957 przebywał w sowieckich łagrach; (Z tamtego brzegu; Ślady; Stara pieśń; Widziałem Kotłas i Workutę; W obozowym szpitalu i w Adaku : wspomnienia z łagrów; W krainie Władcy Mórz : rosyjskie bajki i opowieści; antologia: Na ustach : dwujęzyczny tom wierszy poetów gdańskich); zm. 22.11.2000.
70 25.08.1939 Do portu gdańskiego wpłynął z kurtuazyjną wizytą pancernik „Schleswig-Holstein”.
25 25.08.1984 Zm. Truman Capote, właśc. Truman Streckfus Persons, amerykański pisarz (Zatrzaśnij ostatnie drzwi; Inne głosy, inne ściany; Harfa traw; Śniadanie u Tiffany’ego; Z zimną krwią); ur. 30.09.1924.
15 25.08.1994 Zm. Edmund Kosiarz, komandor porucznik, dziennikarz, historyk, dokumentalista i pisarz; (Polacy na morzach; Obrona Helu; Obrona Kępy Oksywskiej; Od pierwszej do ostatniej salwy; Obrona Gdyni 1939; Bitwy na Bałtyku; Wojny na Bałtyku X-XIX w.; Bałtyk w ogniu; Flota Białego Orła; Działanie flot w drugiej wojnie światowej); ur. 16.09.1929.
95 26.08.1914 Ur. Julio Cortazar, argentyński pisarz (Gra w klasy; Tajemna broń); zm. 12.02.1984.
95 26.08.1914 Osiadł na podwodnych skałach w czasie walki z Rosjanami w Zatoce Fińskiej krążownik „Magdeburg”, stacjonujący w Gdańsku i został przez załogę wysadzony w powietrze. Polegli wówczas marynarze zostali pochowani na cmentarzu wojskowym w Gdańsku. W rocznicę tego wydarzenia niemieckie okręty oddawały im hołd. Był to pretekst do złożenia wizyty w Gdańsku pancernika „Schleswig-Holstein” w dn. 25.08.1939 r.
30 26.08.1979 Zm. Mika Waltari, fiński pisarz; (Egipcjanin Sinuhe; Mikael); ur. 19.09.1908.
20 26.08.1989 Zm. Irwing Stone, właśc. Irwing Tennenbaum, amerykański powieściopisarz; (Pasja życia; Żeglarz na koniu; Udręka i ekstaza; Pasje utajone); ur. 14.07.1903.
260 28.08.1749 Ur. Johann Wolfgang Goethe, niemiecki poeta i dramaturg; (Cierpienia młodego Wertera; Król olch; Uczeń czarnoksiężnika; Faust; Ifigienia w Taurydzie; Z mojego życia: zmyślenie i prawda); zm. 22.03.1832.
80 28.08.1929 Ur. Stanisław Gierszewski, historyk, prof. Uniwersytetu Gdańskiego, autor prac z historii Gdańska, Elbląga i Pomorza Gdańskiego, red. Słownika biograficznego Pomorza Nadwiślańskiego; (Elbląg : przeszłość i teraźniejszość; Wisła w dziejach Polski; Struktura gospodarcza i funkcje rynkowe mniejszych miast województwa pomorskiego w XVI i XVII w.; Obywatele miast Polski przedrozbiorowej : studium źródłoznawcze; Elbląski przemysł okrętowy w latach 1570-1815; Statystyka żeglugi Gdańska w latach 1670-1815; red. Pomorscy patroni ulic Gdańska); zm. 27.05.1993.
130 29.08.1879 Zm. Aleksander Gryglewski, malarz, prof. perspektywy Szkoły Sztuk Pięknych w Krakowie; z inspiracji Jana Matejki spędził kilka miesięcy 1878 i 1879 r. w Gdańsku i Waplewie; rozpoczął pracę nad obrazem olejnym Wnętrze czerwonej sali ratuszowej; popełnił samobójstwo, rzucając się na bruk z okna ratusza gdańskiego; ur. 4.03.1833.
625 31.08.1384 Książę Władysław Opolczyk przekazał paulinom z Jasnej Góry cudowną ikonę Matki Boskiej z Dzieciątkiem, przywieziony z Bełza. Oficjalnie jubileusz świętowany jest według roku przybycia paulinów do Częstochowy w 1382.
WRZESIEŃ
90 1.09.1919 Zakończyła się wojna polsko-ukraińska. Rząd Semena Petlury podpisał układ o rozejmie i zgodził się na linię demarkacyjną wzdłuż rzeki Zbrucz.
70 1.09.1939 Salwą ogniową pancernika „Schleswig-Holstein”, skierowaną na Westerplatte o godzinie 4.45, rozpoczęła się II wojna światowa. Placówka pod dowództwem mjr. Henryka Sucharskiego i kpt. Franciszka Dąbrowskiego broniła się do 7 września. Oddziały policji, SS i SA zaatakowały budynek Poczty Polskiej w Gdańsku broniony przez zmobilizowanych pracowników pod dowództwem por. rezerwy Konrada Guderskiego, a po jego śmierci Alfonsa Flisikowskiego. Kompleks szkolny Victoria Schule przy ul. Kładki 24/25 został zamieniony na tymczasowy areszt i miejsce kaźni gdańskiej Polonii. Albert Forster wydał rozporządzenie o włączeniu Gdańska do Rzeszy Niemieckiej.
95 2.09.1914 Ur. Stefania Grodzieńska, polska felietonistka, autorka sztuk telewizyjnych, satyryk, tancerka oraz spikerka radiowa; (Dzieci getta; Plagi i plażki; Felietony i humoreski 1944-1954; Wspomnienia chałturzystki; Urodził go „Niebieski Ptak”; Jestem niepoważna).
5 2.09.2004 Zm. Stefan Wołoszyn, prof. zw., pedagog; (Pedagogiczne wędrówki przez wieki i zagadnienia; Źródła do dziejów wychowania i myśli pedagogicznej; Nauki o wychowaniu w Polsce w XX wieku; Rozwój szkolnictwa w PRL); ur. 19.08.1911.
70 3.09.1939 Anglia i Francja wypowiedziały Niemcom wojnę.
15 3.09.1994 Rozpoczęło działalność Ogólnokształcące Liceum Jezuitów przy ul. Tatrzańskiej 35 w Gdyni; obecnie Gimnazjum i Liceum Jezuitów. Liceum powstało w 1937 r., ponownie zostało uruchomione w 1945 r., a dwa lata później zamknięte przez władze.
200 4.09.1809 Ur. Juliusz Słowacki, polski poeta epoki romantyzmu; (Le roi de Landawa; Lambro; Duma o Wacławie Rzewuskim; Godzina myśli; Kordian; Balladyna; Podróż do Ziemi Świętej z Neapolu; Anhelli; Ojciec zadżumionych w El-Arish; Mazepa; Lilla Weneda; Beniowski); zm. 3.04.1849.
85 4.09.1924 Ur. Jerzy Ficowski, polski poeta, prozaik, eseista, badacz twórczości Brunona Schulza, kultury żydowskiej i romskiej, edytor i tłumacz; żołnierz AK, uczestnik powstania warszawskiego; członek KOR-u; (monografie: Cyganie na polskich drogach; Regiony wielkiej herezji; wiersze: Odczytanie popiołów; Rodzynki z migdałami; Zawczas z poniewczasem); zm. 9.05.2006.
70 5/6.09.1939 Władze cywilne RP opuściły Warszawę.
70 6/7.09.1939 Marszałek Rydz-Śmigły i Sztab Główny opuścił stolicę, kierując się do Brześcia nad Bugiem.
100 7.09.1909 Ur. Elia Kazan, właśc. Elia Kazandzoghlus, amerykański reżyser, aktor, pisarz i scenarzysta filmowy, pochodzenia greckiego; (filmy: Bumerang; Dżentelmeńska umowa; Ameryka, Ameryka; Układ; Na wschód od Edenu; Na nabrzeżu; powieści: Ameryka, Ameryka; Układ; Mordercy; Poza Morze Egejskie); zm. 28.09.2003.
      8.09 Międzynarodowy Dzień Walki z Analfabetyzmem - ustanowiony przez UNESCO w 1965.
65 8.09.1944 Ur. Mira Kubasińska, polska wokalistka, solistka zespołów Blackout, Breakout, K.G. Band, Kasa Chorych i Nocna Zmiana Bluesa; zm. 25.10.2005.
70 9.09.1939 Rozpoczęła się największa bitwa kampanii wrześniowej – bitwa nad Bzurą; trwała do 22.09; zakończyła się klęską armii „Poznań” i „Pomorze” pod wodzą gen. Tadeusza Kutrzeby.
70 9.09.1939 Zm. Józef Czechowicz, polski poeta; (Kamień; Prowincja noc; Z kroniki bibliofilów lubelskich; Stanąłem na ziemi w Lublinie; Sny szczęśliwe; Koń rydzy; Przez kresy : wybór wierszy i przekładów; Kołysanki i inne wiersze); ur. 15.03.1903.
100 10.09.1909 Ur. Witold Paryski, taternik, alpinista, podróżnik, działacz organizacji taternickich, badacz historii, topografii, nazewnictwa, gwary Tatr; (Tatry Wysokie; Wielka encyklopedia tatrzańska); zm. 16.12.2000.
35 10.09.1974 Zm. Melchior Wańkowicz, polski prozaik i publicysta; (Szczenięce lata; Na tropach Smętka; Bitwa o Monte Cassino; Wrzesień żagwiący; Ziele na kraterze; Walczący gryf; W ślady Kolumba; Zupa na gwoździu); ur. 10.01.1892.
10 10.09.1999 Zm. Tadeusz Kaczyński, muzykolog, redaktor dwutygodnika "Ruch Muzyczny", założyciel Filharmonii im. R. Traugutta, specjalizującej się w wykonywaniu muzyki patriotycznej; (Rozmowy z Witoldem Lutosławskim; Messiaen; Andrzej Panufnik i jego muzyka; Lutosławski – życie i muzyka); ur. 18.02.1932.
5 11.09.2004 Zm. Jerzy Lisowski, polski krytyk literacki, eseista, tłumacz literatury francuskiej, redaktor naczelny „Twórczości”; oprac. 4-tomową 2-języczną Antologię poezji francuskiej; ur. 10.04.1928.
5 12.09.2004 Zm. Maria Kowalewska, redaktor, wydawca; absolwentka polonistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu; od 1952 w Gdyni; kierownik redakcji literatury pięknej i zastępca redaktora naczelnego Wydawnictwa Morskiego; (Gdańsk literacki : informator o gdańskim środowisku literackim; Pisarze ziemi bydgoskiej : informator; Wydawnictwo Morskie : dorobek piętnastolecia 1957–1971); ur. 8.09.1921.
20 12.09.1989 Sejm zatwierdził skład rządu Tadeusza Mazowieckiego.
1 12.09.2008 Zm. Janusz Tadeusz Hajdun, muzyk, kompozytor, twórca muzyki do ponad 100 filmów (m.in. Tango; Franz Kafka; Zbrodnia i kara; Bursztynowy las) i ok. 50 spektakli baletowych, teatralnych, telewizyjnych i radiowych; działał w studenckim ruchu artystycznym: Teatrzyku "Bim-Bom" i "Cyrku Rodziny Afanasjeff"; przez ponad 40 lat był związany z Radiem Gdańsk, gdzie był m.in. redaktorem ds. nagrań czy pianistą z Salonu Artystycznego RG; ur. 25.02.1935.
725 13.09.1284 Na zjeździe w Nakle nad Notecią została uznana przez rycerstwo i szlachtę pomorską darowizna Mściwoja II i Przemysł II, książę wielkopolski jako przyszły władca Pomorza Gdańskiego.
75 13.09.1934 Ur. Zbigniew Zapasiewicz, polski aktor, reżyser i pedagog; znakomity interpretator poezji Zbigniewa Herberta; (role filmowe, m.in.: Za ścianą; Barwy ochronne; Życie jako śmiertelna choroba przenoszona drogą płciową Krzysztofa Zanussiego; Bez znieczulenia Andrzeja Wajdy; Matka Królów; Baryton Janusza Zaorskiego; Mistrz i Małgorzata Macieja Wojtyszki; role teatralne, m.in.: Prozorow w Trzech siostrach Czechowa; Wielki Książę Konstanty w Nocy listopadowej Wyspiańskiego; tytułowe w Księdzu Marku Słowackiego i Królu Lirze Szekspira).
5 13.09.2004 Zm. Andrzej Kłopotowski, komandor, ostatni dowódca okrętu Rzeczypospolitej w II wojnie światowej; w czasie wojny oficer ORP „Błyskawica” i ORP „Wilk”, zastępca dowódcy ORP „Sokół” i dowódca ORP „Dzik”; bohater ataku na Navarino; wykładowca broni podwodnej w Szkole Podchorążych MW w Anglii; po wojnie konsultant rządu Malty ds. stosunków handlowych z Polską; od 1991 r. w Polsce; (Moja wojna); ur. 8.09.1917.
700 14.09.1309 Wielki mistrz Zakonu Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (Zakonu Niemieckiego) Siegfried von Feuchtwangen ogłosił Malbork stolicą państwa krzyżackiego.
70 14.09.1939 Wojska niemieckie wkroczyły do Gdyni.
5 14.09.2004 Zm. Janina Jarzynówna-Sobczak, tancerka, choreograf, pedagog; w l. 1938-39 i 1945-46 prowadziła własną Szkołę Tańca Artystycznego w Krakowie; od 1946 w Gdańsku, gdzie również otworzyła szkołę tańca; w 1949 założyła Zespół Baletowy przy Studiu Operowym (późniejsza Opera i Filharmonia Bałtycka w Gdańsku), którym kierowała do 1976; była też współtwórczynią i długoletnim kierownikiem artystycznym szkoły baletowej w Gdańsku (1950-74); (prace choreograficzne, m.in. Cudowny mandaryn B. Bartoka; Romeo i Julia S. Prokofjewa; Tytania i osioł Z. Turskiego; Niobe J. Łuciuka); ur. 28.01.1915.
220 15.09.1789 Ur. James Fenimore Cooper, amerykański powieściopisarz; (Szpieg; Pilot; pięcioksiąg Opowieści Skórzanej Pończochy: Pionierzy; Ostatni Mohikanin; Preria; Tropiciel śladów; Pogromca zwierząt; monografia The History of the Navy in the United States of America); zm. 14.09.1851.
70 15.09.1939 Zlikwidowane zostało więzienie w Victoria Schule. Wszystkich Polaków przeniesiono do obozu utworzonego w Nowym Porcie.
80 16.09.1929 Ur. Edmund Kosiarz, komandor porucznik, dziennikarz, historyk, dokumentalista i pisarz; (Polacy na morzach; Obrona Helu; Obrona Kępy Oksywskiej; Od pierwszej do ostatniej salwy; Obrona Gdyni 1939; Bitwy na Bałtyku; Wojny na Bałtyku X-XIX w.; Bałtyk w ogniu; Flota Białego Orła; Działanie flot w drugiej wojnie światowej); zm. 25.08.1994.
     17.09 Dzień Sybiraka.
70 17.09.1939 Armia Czerwona wkroczyła na terytorium Polski.
70 18.09.1939 Zm. Stanisław Ignacy Witkiewicz, polski dramatopisarz, prozaik, filozof, teoretyk sztuki, malarz; (szkice: Nowe formy w malarstwie i wynikające stąd nieporozumienia; Szkice estetyczne; Teatr : wstęp do teorii Czystej Formy w teatrze; dramaty: Kurka wodna; Nowe Wyzwolenie; W małym dworku; Wariat i zakonnica; Matka; Szewcy; powieści: Pożegnanie jesieni; Nienasycenie; inne: Nikotyna, alkohol, kokaina, peyotyl, morfina, eter : appendix; Niemyte dusze); ur. 24.02.1885.
70 19.09.1939 Miał miejsce tryumfalny wjazd Adolfa Hitlera do Gdańska. Zakończone zostały walki na Kępie Oksywskiej.
15 19.09.1994 Wojewódzka Biblioteka Publiczna (obecnie WiMBP) w Gdańsku przyjęła imię Josepha Conrada Korzeniowskiego.
     22.09 Europejski Dzień bez Samochodu.
70 22.09.1939 Armia Czerwona wkroczyła do Lwowa; obrona miasta, początkowo przed wojskami niemieckimi, rozpoczęła się 12.09.
60 22.09.1949 Ur. Tadeusz Siejak, polski prozaik; (Oficer; Próba; Pustynia; Książę czasu; Dezerter; Głód sensu; Tam dołem płynie rzeka); zm. 7.06.1994.
100 23.09.1909 Ur. Marian Lech Kaczmarek, ks. katolicki, biskup gdański; 16.11.1958 r. otrzymał nominację na bpa pomocniczego diecezji gdańskiej, a 18.01.1959 r. w kościele NMP w Gdańsku przyjął sakrę biskupią; 1.12.1971 został biskupem ordynariuszem; od 1972 organizował Tygodnie Kultury Katolickiej, zwołał II Synod Diecezjalny, powołał do życia Radę Kapłańską i Radę Duszpasterską, rozbudował oliwskie Seminarium Duchowne, założył Gdańskie Towarzystwo Teologiczne z własnym organem wydawniczym „Studia Gdańskie”, powołał Muzeum Diecezjalne i dwutygodnik „Gwiazda Morza”; (Listy pasterskie biskupa gdańskiego 1971–1984; Osobowość duszpasterza młodzieży; Istota i pochodzenie religii; Zarys psychologii neotomistycznej); zm. 31.07.1984.
75 23.09.1934 Ur. Edmund Kamiński, fotografik, emerytowany pracownik Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie.
70 23.09.1939 Zm. Zygmunt Freud, austriacki neurolog i psychiatra, twórca psychoanalizy; jego teoria wywarła wielki wpływ na współczesną psychologię; ur. 6.05.1856.
70 23.09.1939 Ur. Janusz Gajos, polski aktor; (role filmowe: Czterej pancerni i pies K. Nałęckiego; Przesłuchanie R. Bugajskiego; Stan wewnętrzny K. Tchórzewskiego; Ucieczka z kina „Wolność” W. Marczewskiego; Psy W. Pasikowskiego; role teatralne: On w Ławeczce Gelana; Wacław w Mężu i żonie Fredry; tytułowe w Fernando Krapp napisał do mnie list Dorsta i Makbecie Szekspira).
15 23.09.1994 Ur. Zbigniew Nienacki, polski powieściopisarz, autor książek dla młodzieży i dramatopisarz; (cykl przygód Pana Samochodzika; Raz do roku w Skiroławkach; Dagome Iudex); zm. 1.01.1929.
65 24.09.1944 Ur. Andrzej Żurowski, krytyk teatralny (Fatamorgana; Zza kulis, szeptem; Annie, Alicji, Kai; Prehistoria polskiego Szekspira; Szekspir i Wielki Zamęt; Szekspir – ich rówieśnik).
5 24.09.2004 Zm. François Sagan, właśc. F. Quoirez, francuska pisarka i autorka sztuk teatralnych; (Witaj smutku; Zamek w Szwecji; Sara Bernhardt: śmiech szalony; Zbłąkane odbicie); ur. 21.06.1935.
    27.09 Dzień Podziemnego Państwa Polskiego.
80 27.09.1929 W Warszawie w kinie „Splendid” odbył się pierwszy pokaz filmu dźwiękowego; był to Śpiewający błazen L. Bacona z Alem Jolsonem.
     28.09 Światowy Dzień Morza.
70 28.09.1939 Nastąpiła kapitulacja Warszawy.
25 29.09.1984 Zm. Jerzy Wasowski, kompozytor, z zawodu inżynier akustyk, współtwórca Kabaretu Starszych Panów; (piosenki: Addio pomidory; Bo we mnie jest seks; Kaziu, zakochaj się; Nie odchodź; Odrażający drab; Przeklnę cię; Wesołe jest życie staruszka; musical Machiavelli); ur. 31.05.1913.
85 30.09.1924 Ur. Truman Capote, właśc. Truman Streckfus Persons, amerykański pisarz (Zatrzaśnij ostatnie drzwi; Inne głosy, inne ściany; Harfa traw; Śniadanie u Tiffany’ego; Z zimną krwią); zm. 25.08.1984.
70 30.09.1939 Internowany w Rumunii prezydent Mościcki zrzekł się urzędu i desygnował na to stanowisko Władysława Raczkiewicza. Misję utworzenia rządu otrzymał gen. Władysław Sikorski.
25 30.09.1984 Zm. Anna Świrszczyńska, polska poetka i dramatopisarka, autorka utworów dla dzieci; sanitariuszka w powstaniu warszawskim; (Rok polskiego dziecka; Orfeusz; Arkona, gród Świętowita; Gdańska panienka; Odezwa na murze; Z dawnej Polski; Paź królowej Barbary; Wiatr; Jestem baba; Szczęśliwa jak psi ogon); ur. 7.02.1909.
5 30.09.2004 Zm. Zygmunt Kałużyński, polski krytyk filmowy i publicysta; (Podróż na Zachód; Salon dla miliona; Nowa Fala zalewa kino; Pożegnanie Molocha; Seans przerwany; Kolacja z celuloidu; Buntownik bywalec; współautor: Perły do lamusa?...; Poławiacze pereł; Perłowa ruletka : leksykon filmowy); ur. 11.12.1918.
PAŹDZIERNIK
     1.10 Międzynarodowy Dzień Muzyki. 
     1.10 Międzynarodowy Dzień Ludzi Starszych
- obchodzony od 1991.
325 1.10.1684 Zm. Pierre Corneille, francuski dramaturg, z wykształcenia prawnik; (Cyd; Horacjusze); ur. 6.06.1606.
140 1.10.1869 Ur. Stefania Sempołowska, polska działaczka społeczna i pedagogiczna, publicystka, organizatorka tajnego ruchu oświatowego w Królestwie Polskim; aktywnie uczestniczyła w strajku szkolnym 1905 i w postępowym ruchu zawodowym nauczycieli; (Z tajemnic Ciemnogrodu; Warszawa wczoraj i dziś; Na ratunek); zm. 31.01.1944.
20 1.10.1989 Zm. Stanisława Fleszarowa-Muskat, powieściopisarka, poetka, publicystka, dramaturg, autorka książek dla dzieci i młodzieży; (Sen o morskiej potędze; Pozwólcie nam krzyczeć; Przerwa na życie; Wizyta; Milionerzy; Kochankowie róży wiatrów; Tak trzymać!); ur. 21.01.1919.
     2.10 Światowy Dzień Wegetarianizmu.
140 2.10.1869 Ur. Mahatma Gandhi, właśc. Mohandas Karamchand Gandhi, indyjski prawnik, pisarz, filozof i polityk, przywódca indyjskiego ruchu narodowego; zm. 30.01.1948.
70 2.10.1939 Nastąpiła kapitulacja Helu
    3-4.10 Światowy Dzień Ptaków; obchodzony w 1. sobotę i niedzielę października.
    4.10 Światowy Dzień Opieki nad Zwierzętami. Dzień św. Franciszka – patrona ekologów.
340 4.10.1669 Zm. Rembrandt, właśc. Rembrandt Harmensz van Rijn, holenderski malarz, grafik i rysownik; (Pijany Lot; Krajobraz z miłosiernym Samarytaninem; Męczeństwo św. Szczepana; Lekcja anatomii dra N. Tulpa; Wymarsz strzelców tzw. Straż nocna; Autoportret z Saskią; Powrót syna marnotrawnego); ur. 15.07.1606.
1 4.10.2008 Zm. Emil Kowalski (ur. 1955), polski klarnecista jazzowy i aranżer, związany z Trójmiastem; (Children of Bird; Kolędy; Emil Kowalski playing Benny Goodman).
    5.10 Światowy Dzień Nauczycieli.
70 5.10.1939 Na Zaspie rozstrzelano obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku. Zostali skazani na śmierć przez niemiecki sąd wojenny w dn. 8 i 29.09.
70 5.10.1939 Rozegrana został ostatnia bitwa kampanii wrześniowej – bitwa pod Kockiem. Grupa operacyjna „Polesie” z powodu braku amunicji musiała skapitulować.
120 6.10.1889 Ur. Maria Dąbrowska, pisarka, publicystka; (Uśmiech dzieciństwa; Noce i dnie; Ludzie stamtąd; Gwiazda zaranna; Szkice o Conradzie; Dzienniki); zm. 19.05.1965.
95 6.10.1914 Ur. Thor Heyerdahl, norweski etnograf, geograf, podróżnik i żeglarz; (Wyprawa Kon-Tiki; American Indians in the Pacific; Aku-aku; Ekspedycja Ra; Fatu Hiva; Ekspedycja „Tygrys”); zm. 18.04.2002.
160 7.10.1849 Zm. Edgar Allan Poe, amerykański prozaik, poeta i krytyk literacki; (nowele: Ligeja; Zagłada domu Usherów; Studnia i wahadło; opowiadania: Zabójstwo przy rue Morgue; Złoty żuk; Skradziony list; Zabójstwo Marii Rogêt; polskie wybory: Opowieści nadzwyczajne; Arabeski; Groteski; Opowiadania; Poezje wybrane); ur. 19.01.1809.
80 8.10.1929 Zm. Jacek Malczewski, polski malarz; (Niedziela w kopalni; Śmierć na etapie; Wigilia na Syberii; Błędne koło; Hamlet polski – Portret A. Wielopolskiego; cykle: Rusałki; Thanatos; Polonia; Zatruta studnia; Moje życie); ur. 14.07.1854.
35 8.10.1974 Zm. Marian Falski, pedagog, działacz oświatowy, autor elementarza; (Atlas szkolnictwa średniego ogólnokształcącego; Walczymy o szkołę; Dydaktyka nauki czytania i pisania; Reforma nauczania w klasach I-IV; Fragmenty prac z zakresu oświaty); ur. 7.12.1881.
     9.10 Dzień Honorowego Dawcy Szpiku.
5 9.10.2004 Zm. Jacques Derrida, francuski filozof; (Głos i fenomen : wprowadzenie do problematyki znaku w fenomenologii Husserla; O gramatologii; Pozycje; Ostrogi : style Nietzschego; Hora – Chora); ur. 15.07.1930.
90 10.10.1919 Ur. Danuta Baduszkowa, reżyser widowisk muzycznych, dyrektor Teatru Muzycznego w Gdyni; propagowała polskie musicale; (Madagaskar R. Damrosza; Diabeł nie śpi i Szwejk R. Sielickiego; Pan Zagłoba A. Blocha; Pancerni i pies B. Konowalskiego; Żółta szlafmyca W. Rudzińskiego; Macchiavelli J. Wasowskiego); zm. 5.12.1978.
40 10.10.1969 Zm. Kazimierz Sosnkowski, polski działacz niepodległościowy, generał, polityk, komendant Związku Walki Zbrojnej, od 8.07.1943 do 30.09.1944 naczelny wódz Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, po wojnie działacz emigracyjny w Kanadzie; ur. 19.11.1885.
     11.10 Dzień Pułaskiego - obchodzony przez Polonię w USA od 1931.
230 11.10.1779 Zg. Kazimierz Pułaski, generał, jeden z najwybitniejszych partyzantów konfederacji barskiej, dowódca legionu walczącego o wolność Stanów Zjednoczonych; ur. 4.03.1745.
90 11.10.1919 Zm. Karl Adolph Gjellerup, duński pisarz, tworzący także w języku niemieckim; laureat literackiej Nagrody Nobla w 1917; (Brynhild; Minna; Młyn na wzgórzu; Pielgrzym Kamanita); ur. 2.06.1857.
20 11.10.1989 Zm. Henryk Hubertus Jabłoński, pierwotnie Helmut Hubertus Degler, gdański wiolonczelista, kompozytor i pedagog, twórca muzyki filmowej i popularnych piosenek; (filmy: Koledzy Janusza Nasfetera, Pogodne lato Tadeusza Jaworskiego, Lejek Macieja Sieńskiego, Piotr Michałowski i Polska - Święto Urodzaju Jarosława Brzozowskiego, Zaczęło się pod semaforem, Romek i Anka i Ostatnia wycieczka Wojciecha Fiwka; piosenki: Bezdomne pocałunki, Nie jestem taka zła, Pucybut z Rio, Rozstanie z morzem i Żołnierski list do sł. Jacka Kasprowego, Hej, chłopcy do sł. Romana Sadowskiego, Pierwszy siwy włos do sł. Kazimierza Winklera); ur. 3.11.1915.
100 12.10.1909 Ur. Halina Rudnicka, polska powieściopisarka, publicystka, pedagog, autorka książek dla dzieci i młodzieży; (Uczniowie Spartakusa; Chłopcy ze Starówki; Polną ścieżką; Heros w okowach); zm. 22.04.1982.
85 12.10.1924 Zm. Anatole France, właśc. François Anatole Thibault, francuski pisarz, laureat Nagrody Nobla w 1921, (Zbrodnia Sylwestra Bonnard; Gospoda pod Królową Gęsią Nóżką; Pamiętnik mego przyjaciela; Bunt aniołów; cykl powieściowy Historia współczesna); ur. 16.04.1844.
      14.10 Dzień Nauczyciela. Święto Edukacji Narodowej.
200 14.10.1809 Zawarto traktat pokojowy w Schönbrunn po wojnie austriacko-francuskiej; Austria odstąpiła Francji: Gorycję, Monfalcone, Triest, Krainę i część Chorwacji, Bawarii – Salzburg i Innviertel, Księstwu Warszawskiemu – obszar III zaboru Polski i okręg zamojski oraz Rosji – okręg tarnopolski.
     15.10 Międzynarodowy Dzień Niewidomych - uchwalony w 1933.
70 15.10.1939 Policja niemiecka wydała komunikat o obowiązku opuszczenia miasta przez mieszkańców Gdyni, którzy traktowani byli jak ludność napływowa.
25 15.10.1984 Zm. Józef Więckowski, prof. zw., specjalista w dziedzinie mechaniki teoretycznej i stosowanej, prof. Politechniki Gdańskiej; ur. 12.05.1928.
      16.10 Światowy Dzień Żywności - obchodzony od 1981.
625 16.10.1384 Jadwiga Andegaweńska została koronowana w katedrze wawelskiej na króla Polski.
40 16.10.1969 Odbyła się inauguracja pierwszego roku akademickiego w Wyższej Szkole Wychowania Fizycznego w Gdańsku Oliwie, utworzonej na bazie dwuletniego Studium Nauczycielskiego WF; obecnie Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu.
160 17.10.1849 Zm. Fryderyk Chopin, najsłynniejszy polski kompozytor i pianista; ur. 22.02. lub 1.03.1810.
100 17.10.1909 Ur. Juliusz Wiktor Gomulicki, polski historyk literatury polskiej, eseista, varsavianista i edytor, badacz poezji polskiego oświecenia i twórczości C.K. Norwida; syn pisarza Wiktora Gomulickiego; (pierwsze pełne krytyczne wydanie Pism wszystkich C.K. Norwida w 11 tomach; szkice: Zygzakiem; Aleje czarów: spacery, sylwety, zagadki i zwierzenia literackie; antologie: Księga wierszy polskich XIX wieku; Cztery wieki poezji o Warszawie); zm. 8.07.2006.
      18.10 Dzień Poczty Polskiej.
150 18.10.1859 Ur. Henri Bergson, francuski filozof; laureat literackiej Nagrody Nobla w 1927; (O bezpośrednich danych świadomości; Materia i pamięć; Śmiech : studium o komizmie; Wstęp do metafizyki; Ewolucja twórcza; Dwa źródła moralności i religii; Pamięć i życie); zm. 4.01.1941.
75 18.10.1934 Ur. Kir Bułyczow, właśc. Igor W. Możejko, rosyjski pisarz i historyk, z wykształcenia orientalista; (Milion przygód; Guslar – Neapol; Ludzie jak ludzie; Żuraw w garści; Retrogenetyka i inne opowiadania; Listy z laboratorium); zm. 5.09.2003.
110 19.10.1899 Ur. Miguel Ángel Asturias, gwatemalski pisarz, uczestnik ruchów rewolucyjnych; laureat literackiej Nagrody Nobla w 1967; (Legendy gwatemalskie; Niejaka Mulatka; Bolesny Piątek; Zwierciadło Lidy Sal); zm. 9.06.1974.
25 19.10.1984 Zg. Jerzy Popiełuszko, ksiądz katolicki, kapelan ludzi pracy warszawskiej „Solidarności”, uprowadzony i zamordowany przez funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa; ur. 14.09.1947.
1 20.10.2008 Zm. Krzysztof Zaleski, polski reżyser, aktor i scenarzysta, od 2006 r. główny reżyser Teatru Polskiego Radia, dyrektor i redaktor naczelny Programu 2 Polskiego Radia; (sztuki m.in. Ksiądz Marek Juliusza Słowackiego; Wagon wg prozy Marka Nowakowskiego; role filmowe: Gorączka Agnieszki Holland; Indeks Janusza Kijowskiego; Kochankowie mojej mamy Radosława Piwowarskiego; Matka Królów Janusza Zaorskiego); ur. 3.09.1948.
90 22.10.1919 Ur. Doris Lessing, angielska pisarka; laureatka literackiej Nagrody Nobla w 2007; (Mrowisko; Lato przed zmierzchem; Pamiętnik przetrwania; Piąte dziecko; Pokój nr 19; Podróż Bena; O kotach; Mężczyzna i dwie kobiety; Szczelina).
     24.10 Światowy Dzień Informacji.
110 24.10.1899 Ur. Anatol Stern, polski komediopisarz, krytyk literacki i filmowy, poeta i prozaik; (Alarm nocny; Bieg do bieguna); zm. 19.10.1968.
85 24.10.1924 Ze Szwajcarii sprowadzono do Polski trumnę ze zwłokami Henryka Sienkiewicza i złożono w katedrze św. Jana w Warszawie.
20 24.10.1989 Zg. w Himalajach Jerzy Kukuczka, polski alpinista; jako drugi na świecie zdobył wszystkie (14) szczyty 8-tysięczne; na 11 szczytów poprowadził nowe drogi, na 4 dokonał pierwszych wejść zimowych; (Na szczytach świata); zg. przy próbie przejścia pd. ściany Lhotse; ur. 24.03.1948.
80 26.10.1929 Ur. Wanda Chotomska, polska pisarka, autorka książek, scenariuszy filmowych, słuchowisk radiowych i telewizyjnych dla dzieci; (Przebierańcy; Dzieci pana Astronoma; Jacek i Agatka; Jedziemy nad morze; Bajki z 1001 dobranocy, Klucze do jelenia; Drzewo z czerwonym żaglem).
70 26.10.1939 Z części okupowanych ziem polskich, nie włączonych do III Rzeszy, utworzono, na mocy dekretu Adolfa Hitlera z 12.10., Generalne Gubernatorstwo (Generalgouvernement).
60 26.10.1949 W Szczecinie przy Wałach Chrobrego podniesiona została bandera na s/s „Sołdek”. Pierwszy polski rudowęglowiec, zbudowany w gdańskiej stoczni, wyruszył w pierwszy rejs z polskim węglem do Gandawy.
250 28.10.1759 Ur. Georges Jaques Danton, jeden z przywódców rewolucji francuskiej, adwokat; oskarżony o spisek przeciw rządowi i zdradę kraju stanął przed Trybunałem Rewolucyjnym i został skazany na śmierć. Wyrok wykonano w dn. 5.04.1794.
185 29.10.1824 Ur. Juliusz Kossak, polski malarz, rysownik, ilustrator i akwarelista; (Mohort prezentujący stadninę; Wyjazd na polowanie; Odsiecz Smoleńska); zm. 3.02.1899.
85 29.10.1924 Zm. Frances Eliza Burnett, angielska powieściopisarka, autorka powieści dla dzieci i młodzieży (Mały lord; Mała księżniczka; Tajemniczy ogród); ur. 24.11.1849.
85 29.10.1924 Ur. Zbigniew Herbert, polski poeta, eseista, dramatopisarz; (Barbarzyńca w ogrodzie; Raport z oblężonego miasta; Pan Cogito; Martwa natura z wędzidłem; Labirynt nad morzem; Elegia na odejście); zm. 28.07.1998.
40 29.10.1969 Powstało Koło Starych Gdynian.
1 29.10.2008 Zm. William Wharton, właśc. Albert du Aime, amerykański pisarz i malarz; (Ptasiek; Tato; W księżycową jasną noc; Spóźnieni kochankowie; Niezawinione śmierci; Dom na Sekwanie; Opowieści z Moulin du Bruit; Nie ustawaj w biegu; Niedobre miejsce); ur. 7.11.1925.
70 30.10.1939 Zm. Wacław Gąsiorowski, polski powieściopisarz i publicysta; (Pigularz; Huragan; Rok 1809; Pani Walewska; Szwoleżerowie gwardii; Księżna Łowicka; Ortografia polska; Nowa Kolchida; 1915–1916 : historia armii polskiej we Francji); ur. 27.06.1869.
25 31.10.1984 Zg. w zamachu Indira Gandhi, premier Indii; ur. 19.11.1917.
LISTOPAD
65 2.11.1944 Zm. Karol Irzykowski, polski pisarz, krytyk literacki i teatralny, publicysta; (Pałuba; Wiersze i dramaty; Czyn i słowo; Spod ciemnej gwiazdy; Notatki z życia, obserwacje i motywy; Aforyzmy); ur. 23.01.1873.
50 2.11.1959 Zm. Wiktor Hahn, historyk literatury polskiej, filolog klasyczny, bibliograf i edytor; (Bibliografia bibliografii polskiej; „Przyszłość moja! – I moje będzie za grobem zwycięstwo!...” : szkice literackie o Juliuszu Słowackim; Bibliografia Horacego w Polsce; Shakespeare w Polsce : bibliografia); ur. 9.09.1871.
     3.11 Dzień św. Huberta – Święto Myśliwych.
55 3.11.1954 Zm. Henri Matisse, francuski malarz, grafik i rzeźbiarz; (Portret kobiety z zieloną smugą; Kobieta w kapeluszu; Radość życia; Luksus; Taniec; Harmonia w czerwieni; Kąpiący się nad rzeką; Okno na Tahiti; Akt od tyłu); ur. 31.12.1869.
5 3.11.2004 Zm. Irena Czarnecka, organizatorka i dyrektor Biblioteki Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Gdańsku, działaczka Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich na Ziemi Gdańskiej; ur. 21.02.1942.
55 5.11.1954 Ur. Dariusz Kobzdej, lekarz neurolog, działacz demokratycznej opozycji w latach 1975-1989, współtwórca Ruchu Młodej Polski, przewodniczący Ogólnopolskiego Komitetu Więzionych za Przekonania; szykanowany za działalność opozycyjną; po roku 1989 zaangażował się w działalność społeczną, m.in. organizował transporty z pomocą humanitarną dla Ukrainy; zm. 16.12.1995.
35 5.11.1974 Zm. Adam Bocheński (ur. 1897), dr filozofii, bibliotekarz biblioteki uniwersyteckiej we Lwowie, organizator i w latach 1946–1969 dyrektor Biblioteki Głównej Akademii Medycznej w Gdańsku.
5 5.11.2004 Zm. Jerzy Duda-Gracz, polski malarz i grafik; (Jeźdźcy Apokalipsy, czyli Fucha; Józefowi Chełmońskiemu; Hamlet polny; Pamiątka z sanatorium; Portret Kazimierza Rudzkiego; Obrazy jurajskie; Obrazy prowincjonalne-gminne); ur. 20.03.1941.
70 6.11.1939 W Krakowie podstępnie zostali aresztowani i wywiezieni do obozów koncentracyjnych profesorowie uczelni krakowskich, tzw. Sonderaktion Krakau”.
65 6.11.1944 Zm. Maria Rodziewiczówna, polska powieściopisarka; (Dewajtis; Pożary i zgliszcza; Między ustami a brzegiem pucharu; Straszny dziadunio; Wrzos; Lato leśnych ludzi); ur. 2.02.1864.
160 7.11.1849 Ur. Józef Chełmoński, polski malarz; (Żurawie; Powrót z balu; Sanna; Przed deszczem; Dymy – Jesień; Kuropatwy na śniegu; Orka; Bociany); zm. 6.04.1914.
335 8.11.1674 Zm. John Milton, angielski poeta i myśliciel; (Raj utracony; Raj odzyskany; Samson Mocarz); ur. 9.12.1608.
80 8.11.1929 Ur. Jan Młodożeniec, polski grafik; zajmował się gł. plakatem (autor ok. 400 plakatów teatralnych i filmowych) i grafiką książkową; zm. 12.12.2000.
     9.11 Międzynarodowy Dzień Walki z Faszyzmem i Antysemityzmem.
80 9.11.1929 Ur. Imre Kertész, węgierski pisarz i eseista, pochodzenia żydowskiego; laureat literackiej Nagrody Nobla w 2002; (Los utracony).
20 9.11.1989 Zburzony został mur berliński, dzielący od 13 sierpnia 1961 r. Berlin na część wschodnią i zachodnią.
1 9.11.2008 Zm. Stanisław Różewicz, polski reżyser filmowy i teatralny, scenarzysta; (Świadectwo urodzenia; Wolne miasto; Westerplatte; Samotność we dwoje; Głos z tamtego świata; Kobieta w kapeluszu; Anioł w szafie); ur. 16.08.1924.
1 9.11.2008 Zm. Andrzej Braun, polski prozaik, poeta i reportażysta; (powieści: Lewanty; Próżnia; Próba ognia i wody; Wallenrod; Królestwo konieczności; Cyrograf; szkice: Szkoła Conrada; reportaże: Samolotem i lektyką; Śladami Conrada; wiersze: Reportaż serdeczny; Klimaty : wybór wierszy); ur. 19.08.1923. 
    10.11 Międzynarodowy Dzień Młodzieży.
250 10.11.1759 Ur. Fryderyk Schiller, niemiecki poeta, dramaturg i prozaik; jego utwór Oda do radości jest hymnem Unii Europejskiej; (Zbójcy; Intryga i miłość; Don Carlos; Wilhelm Tell); zm. 9.05.1805.
125 10.11.1884 Ur. Zofia Nałkowska, prozaik, dramatopisarka, publicystka; (Romans Teresy Hennert; Dom kobiet; Granica; Medaliony; Mój ojciec; Dzienniki; Widzenie bliskie i dalekie); zm. 17.12.1954.
100 10.11.1909 Ur. Paweł Jasienica właśc. Leon Lech Beynar, eseista, prozaik, publicysta; (Myśli o dawnej Polsce; Polska Piastów; Polska Jagiellonów; Rzeczpospolita Obojga Narodów; Pamiętnik); zm. 19.08.1970.
40 10.11.1969 Zm. Tadeusz Peiper, polski poeta, prozaik i krytyk literacki: (Tędy; Ma lat 22; Krzysztof Kolumb odkrywca; Księga pamiętnikarza; Myśli o poezji; Pierwsze trzy miesiące; Poematy rozkwitające; Sam chcę nadać sobie imię): ur. 3.05.1891.
5 10.11.2004 Zm. Erna Rosenstein, malarka i poetka; laureatka nagrody im. Jana Cybisa; (cykl: Obrazy bezdomne; kolaże: Wciąż trwa; poezje: Ślad; Spoza granic mowy; Wszystkie ścieżki; Czas); ur. 17.05.1913.
    11.11 Święto Niepodległości obchodzone jako ustawowy dzień świąteczny w Polsce od 1937, zakazane w czasie II wojny światowej, zniesione przez władze komunistyczne, przywrócone 15.02.1989 r. (w trakcie obrad Okrągłego Stołu).
85 11.11.1924 Ur. Andrzej Łapicki, polski aktor teatralny i filmowy, reżyser teatralny, pedagog PWST w Warszawie; (role filmowe m.in. w: Dziś w nocy umrze miasto Jana Rybkowskiego, Życie raz jeszcze Janusza Morgensterna, Wszystko na sprzedaż, Wesele, Ziemia obiecana, Pan Tadeusz Andrzeja Wajdy; wspomnienia Po pierwsze, zachować dystans; felietony Przed lustrem).
75 11.11.1934 Ur. Elżbieta Duńska-Krzesińska, lekkoatletka, absolwentka Akademii Medycznej w Gdańsku, lekarz stomatolog; 2-krotna medalistka Mistrzostw Europy, złota medalistka olimpiady w Melbourne ’56 w skoku w dal.
5 11.11.2004 Zm. Jasir Arafat, przywódca Autonomii Palestyńskiej i palestyńskiego ruchu wyzwoleńczego; laureat (razem z I. Rabinem i Sz. Peresem) pokojowej Nagrody Nobla w 1994; ur. 24.08.1929.
5 12.11.2004 Zm. Stanisław Skalski, pilot, generał; uczestnik kampanii wrześniowej, następnie walczył we Francji, dowodził m.in. dywizjonem 317, eskadrą w Tunezji (tzw. "Cyrk Skalskiego"), polskim 133 Skrzydłem Myśliwskim; jeden z najsłynniejszych polskich pilotów myśliwskich II wojny, zestrzelił 22 samoloty. Po powrocie do kraju w 1947 oskarżony o zdradę i skazany na karę śmierci (8 lat w celi śmierci), zrehabilitowany, podjął służbę w lotnictwie wojskowym; prezes Stowarzyszenia Orła Białego; (Czarne krzyże nad Polską); ur. 27.11.1915.
85 13.11.1924 Władysław Stanisław Reymont otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury za powieść Chłopi.
70 13.11.1939 Na mocy rozkazu gen. Władysława Sikorskiego powstał Związek Walki Zbrojnej (ZWZ), konspiracyjna organizacja wojskowa. Po wybuchu wojny niemiecko-radzieckiej został uznany za część składową Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, a 14.02.1942 przekształcony w Armię Krajową.
1 15.11.2008 Zm. Janusz Christa, rysownik, scenarzysta, twórca polskiego komiksu; autor ponad 30 albumów komisowych; zilustrował kilka powieści: Przygodę w Gibraltarze Józefa Borysewicza, Żeglarskie dzieje Tadeusza Szczygielskiego oraz Jak l b odkryła Nowy Ląd Eugenii Kobylińskiej-Masiejewskiej; komiksy ukazywały się m.in. w „Jazzie”, „Wieczorze Wybrzeża”, „Relaksie” i „Świecie Młodych” (komiksy: serie przygód dzielnych marynarzy Kajtka i Koka oraz ich praprzodków – rycerzy Kajka i Kokosza; Tajemniczy rejs; Kurs na Półwysep York; Dżdżownica; Palacze; seria Bajki dla dorosłych; komiksowe programy teatralne: O dwóch takich, co ukradli księżyc; O Piaście i Popielu; O Kasi co gąski zgubiła; Wilk, koza i koźlęta; O straszliwym smoku i dzielnym szewczyku, prześlicznej królewnie i królu Gwoździku); ur. 19.07.1934.
60 16.11.1949 Zm. Franciszek Leon Szwoch, artysta malarz, organizator życia artystycznego w II Rzeczpospolitej; podejmował m.in. tematy historyczne, sakralne, batalistyczne i marynistyczne; współdziałał z Marianem Mokwą w zorganizowaniu w 1934 r. Morskiej Galerii Obrazów w Gdyni, współpracował z czasopismem „Morze”; wybudował w Hallerowie dom letniskowy dla uczniów swojej szkoły malarskiej; w 1944 r. spłonęła jego warszawska pracownia i kilkaset obrazów; od 1945 r. mieszkał w Sopocie; włączył się w odbudowę życia artystycznego na Pomorzu; (Bitwa pod Puckiem; Bitwa pod Oliwą; Burza na morzu); ur. 29.01.1883.
     17.11 Światowy Dzień Studenta.
50 20.11.1959 Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło Deklarację Praw Dziecka. Dokument zawiera 10 szczegółowo sprecyzowanych zasad praw dziecka.
40 20.11.1969 Zm. Stanisław Chlebowski, architekt i artysta malarz; od 1912 r. tworzył i wystawiał w Gdańsku; ur. 30.07.1890.
80 21.11.1929 Ur. Stanisław Dejczer, autor powieści, opowiadań, nowel radiowych, słuchowisk, magazynów kulturalnych, krótkich form scenicznych zamieszczanych w kabaretach literackich; współautor sztuk muzycznych; (Człowiek w trzech mundurach; Strach; Manekin; Kochanek Hitlera).
140 22.11.1869 Ur. André Gide, francuski pisarz, tłumacz, krytyk literacki i pianista amator; laureat literackiej Nagrody Nobla w 1947; (Notes sur Chopin; Dziennik; Pokarmy ziemskie; Prometeusz źle skowany; Lochy Watykanu; Jeżeli nie umiera ziarno; Symfonia pastoralna); zm. 19.02.1951.
85 23.11.1924 Ur. Aleksander Małachowski, publicysta, działacz polityczny; żołnierz AK, więziony przez NKWD; po wojnie prezes Klubu Krzywego Koła, od 1980 związany z "Solidarnością", współzałożyciel Unii Pracy, poseł na Sejm, wicemarszałek; współpracownik Polskiego Radia, Telewizji Polskiej, czasopism społeczno-kulturalnych; zm. 26.01.2004.
160 24.11.1849 Ur. Frances Eliza Burnett, angielska powieściopisarka, autorka powieści dla dzieci i młodzieży; (Mały lord; Mała księżniczka; Tajemniczy ogród); zm. 29.10.1924.
15 24.11.1994 W hali sportowo-widowiskowej Stoczni Gdańskiej przy ul. Jana z Kolna wybuchł pożar w trakcie koncertu rockowego zespołu „Golden Life”; wskutek zawalenia dachu i poparzeń zginęło 7 osób, poparzonych zostało 179.
100 25.11.1909 Zm. Cyprian Godebski, polski rzeźbiarz, autor felietonów Listy o sztuce; ur. 30.10.1835.
140 26.11.1869 Ur. Stanisław Estreicher, historyk prawa, bibliograf, prof. Uniwersytetu Jagiellońskiego, zginął w obozie koncentracyjnym Sachsenhausen; (Jak mój ojciec pracował nad „Bibliografią”; Najstarsze kodeksy świata); zm. 28.12.1939.
85 29.11.1924 Zm. Giacomo Puccini, włoski kompozytor, twórca oper; (Manon Lescaut; Cyganeria; Tosca; Madame Butterfly; Turandot); ur. 23.12.1858.
65 30.11.1944 Zm. Max Halbe, niemiecki dramaturg, powieściopisarz i nowelista; (Freie Liebe; Eisgang; Jugend; Scholle und Schicksal; Jahrhundertwende); ur. 4.10.1865.
1 30.11.2008 Zm. Adam Kinaszewski, producent telewizyjny, dziennikarz, publicysta i reżyser od 1975 związany z Gdańskiem, m.in. z Telewizją Gdańską (w 1992 dyr. Oddziału); nieformalny rzecznik prasowy Lecha Wałęsy; w l. 1982–86 korespondent BBC; współorganizator, współzałożyciel i red. nacz. „Gazety Gdańskiej”; (filmy: S.O.S. dla Hel 126; Solidarność; Ludzie z żelaza; Gdynia – Grudzień 1970; Pan da siłę swojemu poecie; Strajk generalny odwołany; Góral w sutannie; Lech Wałesa : bilans dwu dekad; Projekt Sopot.doc; współaut. książek: Droga nadziei; Dziennik internowanego; Gdańsk według Lecha Wałęsy); ur. 6.12.1944.
GRUDZIEŃ
     1.12 Światowy Dzień Walki z AIDS.
275 1.12.1734 Ur. Adam Kazimierz Czartoryski, polski książę, polityk, pisarz, krytyk literacki i teatralny, generał ziem podolskich; (Panna na wydaniu; Bliźnięta; Mniejszy koncept jak przysługa; Kawa; Myśli o pismach polskich); zm. 19.03.1823.
150 2.12.1859 Ur. Georges Seurat, francuski malarz i rysownik; (La Grande Jatte; Pudrująca się kobieta; Le Chachut; Cyrk); zm. 29.03.1891.
      3.12 Międzynarodowy Dzień Niepełnosprawnych.
90 3.12.1919 Zm. Auguste Renoir, francuski malarz, rysownik i grafik, współtwórca impresjonizmu; (Gospoda Matki Antony; Studium aktu w słońcu; Bal w Moulin de la Galette; Huśtawka; Śniadanie wioślarzy; Siedząca kąpiąca się; Sąd Parysa; Parasole); ur. 25.02.1841.
15 3.12.1994 Zm. Tadeusz Śliwiak, polski poeta i tłumacz; (Dotyk; Wyspa galerników); ur. 23.01.1928.
5 3.12.2004 Zm. Stefan Morawski, filozof, teoretyk sztuki, prof. Uniwersytetu Warszawskiego; usunięty w 1968 z przyczyn politycznych; 1971-86 wykładał gł. w USA i Niemczech; (Absolut i forma; O przedmiocie i metodzie estetyki; Na zakręcie : od sztuki do po-sztuki; Niewdzięczne rysowanie mapy...); ur. 20.10.1921.
95 5.12.1914 Ur. Stanisław Dygat, polski prozaik, scenarzysta i tłumacz; (Jezioro Bodeńskie; Pożegnania); zm. 29.01.1978.
95 5.12.1914 Ur. Hans Helmut Kirst, niemiecki pisarz; (Noc generałów; Fabryka oficerów; Bunt żołnierzy; Bóg śpi na Mazurach; Wilki); zm. 23.02.1989.
80 5.12.1929 Ur. Stanisław Bareja, polski reżyser i scenarzysta filmowy, aktor; (filmy: Żona dla Australijczyka; Poszukiwany-poszukiwana; Nie ma róży bez ognia; Co mi zrobisz, jak mnie złapiesz; Miś; seriale: Alternatywy 4; Zmiennicy); zm. 16.06.1987.
180 7.12.1829 Zm. Jan Paweł Woronicz, poeta, kaznodzieja, jezuita, od 1815 biskup krakowski, od 1828 arcybiskup warszawski i prymas Królestwa Polskiego, współzałożyciel Towarzystwa Przyjaciół Nauk; (Świątynia Sybilli; Hymn do Boga; Dzieła poetyczne wierszem i prozą); ur. 28.06.1757, według niektórych źródeł 6.07.1753.
90 8.12.1919 Państwa Ententy ogłosiły deklarację w sprawie tymczasowych granic wschodnich Polski, zalecając jej przebieg wzdłuż linii Bugu i dalej na północ z ziemią białostocką po stronie polskiej. Od nazwiska dyplomaty brytyjskiego nazywano ją „linią Curzona”.
25 8.12.1984 Zm. Leszek Prorok, polski poeta, eseista i dramatopisarz; (Dzień nad Motławą; powieści: Wyspiarze; Drabina Jakubowa; Lądy nieuniknione; opowiadania: Tamta jesień; Felix culpa; Zbiegowisko; Koniec motyla; szkice: Problematyka morska w polskiej twórczości artystycznej; Szkice bałtyckie i inne; Kepi wojska francuskiego; Inicjacje conradowskie; Dziennik 1949–1984; antologia: Poeci i morze); ur. 28.04.1919.
20 8.12.1989 Zm. Marian Piechal, polski poeta, eseista, tłumacz; (zbiory poezji: Krzyk z miasta; Srebrna waga; Garść popiołu; Punkt oparcia; Słowne istnienie; zbiory esejów: Żywe źródła; Poezja i coś więcej); ur. 24.08.1905.
10 10.12.1999 Günter Grass odebrał w Sztokholmie literacką Nagrodę Nobla.
15 11.12.1994 Zm. Stanisław Maczek, generał, dowódca jednostek wojsk zmechanizowanych i pancernych podczas II wojny światowej; (Od podwody do czołga); ur. 31.03.1892.
65 12.12.1944 Zm. Bernard Chrzanowski, polski prawnik i działacz narodowy, popularyzator wiedzy o kaszubszczyźnie, szczególnie jej nadmorskiej części; (Na kaszubskim brzegu; Nad polskim morzem; Z wybrzeża i o wybrzeżu; Wybrzeże); ur. 27.07.1861. W 1987 r. Zarząd Główny Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego ustanowił Medal im. Bernarda Chrzanowskiego „Poruszył Wiatr od Morza”, przyznawany osobom, zespołom osób lub instytucjom działającym poza terenem Pomorza na rzecz regionu i przyczyniającym się do rozwoju i promocji jego kultury, nauki i gospodarki.
10 12.12.1999 Zm. Joseph Heller, amerykański pisarz pochodzenia żydowskiego; (Paragraf22; Coś się stało; Gold jak złoto; Bóg wie; Namaluj to; Ostatni rozdział, czyli Paragraf 22 bis; Teraz i wtedy : od Coney Island do Paragrafu 22); ur. 1.05.1923.
320 13.12.1689 Zm. Zbigniew Morsztyn, polski poeta i tłumacz; (Emblematy; Pieśń w ucisku; Treny żałosne; Muza domowa; Wiersze); ur. ok. 1628.
210 14.12.1799 Zm. Jerzy Waszyngton, amerykański polityk, pierwszy prezydent Stanów Zjednoczonych, współautor Konstytucji Stanów Zjednoczonych; (The Diares of George Washington); ur. 22.02.1732.
225 15.12.1784 Zm. Mateusz Nataniel Wolf, przyrodnik, lekarz i astronom od 1772 r. związany z Gdańskiem, założyciel prywatnego obserwatorium astronomicznego za Biskupiej Górce; ur. 26.01.1724.
150 15.12.1859 Ur. Ludwik Zamenhof, twórca języka esperanto, lekarz, poliglota; (Język międzynarodowy; Fundamenta krestomatio...); zm. 14.04.1917.
55 15.12.1954 Zm. Berthold Frantz Hellingrath, malarz, grafik i rysownik urodzony w Elblągu; w latach 1882–1925 mieszkał i tworzył w Gdańsku; w tym okresie powstało ok. 300 akwafort, przede wszystkim przedstawiających widoki Gdańska i okolic; zaprojektował znaczki pocztowe o nominałach – 1, 2, 3, 5 i 10 guldenów z gdańskimi zabytkami i krajobrazami; ur. 27.10.1877.
5 15.12.2004 Zm. Józef Waczków, polski tłumacz, krytyk literacki i poeta; (Rzecz jasna noc; Franciszek Halas; Paul Éluard; O sztuce przekładu); ur. 11.03.1933.
65 16.12.1944 Zg. Glenn Miller, amerykański puzonista i kompozytor; (Moonlight Serenade); ur. 1.03.1904.
75 17.12.1934 Ur. Ewa Nowacka, polska powieściopisarka, autorka słuchowisk dla młodzieży i krytyk literacki; (Małgosia contra Małgosia; Szubad żąda ofiary; Biały koń bogów; Kilka miesięcy, całe życie; Może nie, może tak; Dzień, noc i pora niczyja; Emilia z kwiatem lilii leśnej; Bożęta i my).
55 17.12.1954 Zm. Zofia Nałkowska, prozaik, dramatopisarka, publicystka; (Romans Teresy Hennert; Dom kobiet; Granica; Medaliony; Mój ojciec; Dzienniki; Widzenie bliskie i dalekie); ur. 10.11.1884.
80 18.12.1929 Ur. Józef Glemp, prymas Polski, kardynał, teolog i prawnik; (Kościół na drogach ojczyzny : wybór kazań i homilii z lat 1982–1985; Gniezno – ciągła odnowa : homilie i przemówienia wygłoszone w katedrze gnieźnieńskiej; Wartości chrześcijańskie nabywane pod Kalwarią; Odkrywać drogi Opatrzności Bożej).
55 19.12.1954 Zm. Ludwik Solski, właśc. Ludwik Napoleon Sosnowski, aktor, reżyser; (wybitne role teatralne: m.in. Stary Wiarus w Warszawiance S. Wyspiańskiego; tytułowa w Judaszu z Kariothu K. H. Rostworowskiego; tytułowa w Panu Jowialskim A. Fredry); ur. 20.01.1855.
5 19.12.2004 Zm. Renata Tebaldi, włoska śpiewaczka operowa; ur. 1.02.1922.
90 20.12.1919 Na zjeździe delegatów 31 piłkarskich klubów powołano Polski Związek Piłki Nożnej.
40 20.12.1969 Na skwerze przy ul. Podwale Staromiejskie odsłonięto pomnik „Tym co za Polskość Gdańska”; autorami pomnika są Wiesław Pietroń i Wawrzyniec Samp.
370 21.12.1639 Ur. Jean Baptiste Racine, francuski poeta i dramatopisarz; (Tebaide; Alexandre; Andromacha; Brytanik; Berenika; Mitrydat; Estera; Atalia); zm. 21.04.1699.
20 22.12.1989 Zm. Samuel Beckett, prozaik i dramatopisarz irlandzki; laureat Nagrody Nobla w 1969; (Molloy; Malone umiera; Nienazywalne; Czekając na Godota; Końcówka; Ostatnia taśma Krappa); ur. 13.04.1906.
175 23.12.1834 Ur. Wilhelm August Stryjowski, malarz Gdańska, współzałożyciel muzeum miejskiego w pofranciszkańskim klasztorze (obecnie Muzeum Narodowe), pedagog; (Flisacy; Żydzi w bożnicy; Wesele żydowskie); zm. 3.02.1917.
1 24.12.2008 Zm. Harold Pinter, angielski dramatopisarz, reżyser teatralny i scenarzysta filmowy; czołowy przedstawiciel teatru absurdu; laureat literackiej Nagrody Nobla w 2005; (Urodziny Stanleya; Dozorca; Powrót do domu; Zdrada; Światło księżyca; zbiory dramatów: Komedie zagrożeń; Uwikłania rodzinne); ur. 10.10.1930.
70 27.12.1939 Hitlerowcy rozstrzelali w Wawrze pod Warszawą 107 osób.
5 27.12.2004 Zm. Janusz Popławski, gitarzysta, kompozytor i aranżer zespołu Niebiesko-Czarni (1963-1976), publicysta "Jazzu" i "Magazynu Muzycznego", propagator muzyki, autor programów tv ABC gitary oraz Fascynacje muzyczne J. Popławskiego, pedagog, wydawca podręczników muzycznych oraz magazynów: "Gazeta Muzyczna", "Gitara i Bas", "Świat gitary"; (piosenki: Kalendarz o tym wie; Adagio Cantabile; Czekałem na ciebie tysiąc lat; utwory instrumentalne: Spacer z gwiazdami; Taka była moja dziewczyna; Radar; Licznik Geigera; podręcznik: Studium gitary basowej); ur. 20.10.1938.
70 28.12.1939 Zm. Stanisław Estreicher, historyk prawa, bibliograf, prof. Uniwersytetu Jagiellońskiego, zginął w obozie koncentracyjnym Sachsenhausen; (Jak mój ojciec pracował nad „Bibliografią”; Najstarsze kodeksy świata); ur. 26.11.1869.
20 29.12.1989 Sejm uchwalił nowelizację konstytucji, w wyniku której przywrócono Polsce nazwę Rzeczpospolita Polska oraz godło narodowe z Orłem Białym w koronie, określenie „państwo socjalistyczne” zostało zastąpione sformułowaniem „państwo demokratyczne”, wykreślony został zapis o kierowniczej roli PZPR i przyjaźni polsko-radzieckiej oraz dokonane zostały zmiany w ustroju gospodarczym poprzez zapis o swobodzie działalności gospodarczej.
65 30.12.1944 Zm. Romain Rolland, francuski muzykolog i pisarz; laureat literackiej Nagrody Nobla w 1915; (Jan Krzysztof; Colas Breugnon; Dusza zaczarowana; Życie Beethovena; Żywot Michała Anioła; Mahatma Gandhi; cykl Teatr rewolucji; korespondencja i dzienniki: Świadek epoki; Dziennik z lat wojny 1914-1919; studia: Z pierwszych wieków opery; Wycieczka w krainę muzyki przeszłości); ur. 29.01.1866.
10 30.12.1999 Zm. Jerzy Waldorff, krytyk muzyczny, publicysta, popularyzator muzyki; (Sekrety Polihymnii; Diabły i anioły; Muzyka łagodzi obyczaje; Fidrek); ur. 4.05.1910.
140 31.12.1869 Ur. Henri Matisse, francuski malarz, grafik i rzeźbiarz; (Portret kobiety z zieloną smugą; Kobieta w kapeluszu; Radość życia; Luksus; Taniec; Harmonia w czerwieni; Kąpiący się nad rzeką; Okno na Tahiti; Akt od tyłu); zm. 3.11.1954.
55 31.12.1954 Zm. Władysław Umiński, polski powieściopisarz i publicysta; (Zwycięzcy oceanu; Podróż bez pieniędzy; Tajemnicza bandera; Flibustierowie; Czarodziejski okręt, W puszczach Kanady; Pod flagą polską); ur. 10.11.1865.
40 31.12.1969 Zm. Tytus Bieniecki, historyk, muzeolog, od 1945 kustosz Muzeum Miejskiego w Gdańsku; sprawował opiekę nad muzeami w Kartuzach, Lęborku, Elblągu i Kwidzynie; (Artystyczne kraty gdańskie; Kordybany gdańskie); ur. 19.11.1910.

Oprac. Małgorzata Smyl


Gdańsk, 31.12.2008

Ważniejsze źródła:
Wielka Encyklopedia PWN. T. 1–31. – Warszawa : Wydaw. Naukowe PWN, 2001–2005
Współcześni polscy pisarze i badacze literatury : słownik biobibliograficzny. T. 1–10. – Warszawa : Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1994–2007
Kartoteki BOI
Informator Terminowy PAP
Wikipedia
Słownik biograficzny Pomorza Nadwiślańskiego. T. 1–4, Suplement 1–2. – Gdańsk : Wydaw. Gdańskie, 1992–2002
Gliński Mirosław, Kukliński Jerzy. Kronika Gdańska 997–1997. T. 1, 997–1945. – Gdańsk : Fundacja Rewaloryzacji Zabytków Gdańska, 1998. – 243 s.
Gliński Mirosław, Kukliński Jerzy. Kronika Gdańska 997–2000. T. 2, 1945–2000. – Gdańsk : Wydział Promocji Miasta : Urząd Miejski w Gdańsku, 2006. – 314 s.
Kalendarz Niepodległości : na XX-lecie Odrodzenia Polski : kronika 3.900 wydarzeń w okresie lat 1914–1939 w układzie chronologicznym na każdy dzień kalendarza : 20 map historycznych kalendarium na lata 1939–1940–1941. – Gdańsk : Modem, 1990. – 366 s. [reprint]

 
 
STRONA POWSTAŁA Z INICJATYWY WOJEWÓDZKIEJ I MIEJSKIEJ BIBLIOTEKI PUBLICZNEJ W GDAŃSKU,
ZE ŚRODKÓW MINISTERSTWA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
80-806 Gdańsk, ul. Targ Rakowy 5/6, tel.58 557-29-52, boi@wbpg.org.pl BOI - Biblioteczny Ośrodek Informacji