STR. GŁÓWNA WIMBP   O FILII   DLA CZYTELNIKÓW   PUBLIKACJE   ZEST. BIBLIOGRAFICZNE   KALENDARIUM   ARCHIWUM  
      
2014
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
 

Informacje

BOI - Biblioteczny Ośrodek Informacji

ul. Targ Rakowy 5/6
tel. 58 557-29-52
Kierownik Leszek Rybicki
e-mail:boi@wbpg.org.pl

 Biblioteczny Ośrodek Informacji

Poniedziałek: 7.30-15.30
Wtorek: 7.30-15.30
Środa: 7.30-15.30
Czwartek: 7.30-15.30
Piątek: 7.30-15.30
Sobota: NIECZYNNE
Niedziela: NIECZYNNE
 
 
A | A  

KALENDARIUM ROCZNIC I WYDARZEŃ NA ROK 2013
(ogólne i pomorskie – wybór)
Rok 2013 ogłoszono:
Europejskim Rokiem Obywateli UE; propozycja Komisji Europejskiej.
Rokiem Powstania Styczniowego; w Polsce i na Litwie.
Rokiem Statystyki; ogłoszony przez Amerykańskie Towarzystwo Statystyczne


Rocznica Data Wydarzenie
1700 313 Zakończenie prześladowania chrześcijan w cesarstwie rzymskim i wprowadzenie wolności wyznania poprzez ogłoszenie edyktu mediolańskiego przez cesarza zachodniej części Imperium Rzymskiego Konstantyna Wielkiego oraz cesarza wschodniej części Licyniusza.
875 1138 Wszedł w życie tzw. testament Krzywoustego – początek podziału dzielnicowego Polski, ustanowienie zasad pryncypatu i senioratu. Dzielnica senioralna ze stolicą w Krakowie miała być niedziedziczna i niepodzielna. Składały się na nią ziemie: małopolska, sieradzka i łęczycka, zachodnia część Kujaw z Kruszwicą, wschodnia część Wielkopolski z Kaliszem i Gnieznem oraz Pomorze Gdańskie. Władysław II otrzymał Śląsk ze stolicą we Wrocławiu oraz ziemię lubuską. Jako najstarszy wśród synów Krzywoustego został pierwszym seniorem (princepsem). Bolesław Kędzierzawy otrzymał Mazowsze ze stolicą w Płocku ze wschodnią częścią Kujaw, Mieszko Stary – zachodnią Wielkopolskę ze stolicą w Poznaniu, Henryk Sandomierski – ziemię sandomierską ze stolicą w Sandomierzu z Lubelskim aż po Bug ku północy i wschodowi.
275 1738 Pokój w Wiedniu, kończący wojny o trony – polski, lotaryński oraz państw włoskich. Stanisław Leszczyński zrezygnował z tronu polskiego, zachował tytuł królewski, otrzymał dożywotnio Księstwo Lotaryngii, po jego śmierci włączone do Francji.
styczeń
      01.01 Światowy Dzień Pokoju – ustanowiony przez papieża Pawła VI listem z 8 grudnia 1967 r., obchodzony w Kościele powszechnym.
40 01.01.1973 W granice administracyjne miasta Gdańska włączono tereny podmiejskie: Osowę, Wysoką, Firogę, Klukowo, część Rębiechowa, Matarnię, Bysewo, Kokoszki, Smęgorzyno, Kiełpino Górne, Karczemki, Kiełpinek, Jasień, Szadółki, Zabornię, Łostowice, Zakoniczyn, część wsi Kowale i Maćkowy; łącznie 7190 ha powierzchni.
95 02.01.1918 Ur. Adam Bahdaj, powieściopisarz, autor książek dla dzieci i młodzieży, tłumacz; (Do przerwy 0:1; Wakacje z duchami; Uwaga! Czarny parasol; Podróż za jeden uśmiech; Stawiam na Tolka Banana); zm. 07.05.1985.
70 02.01.1943 Ur. Edward Kłosiński, operator filmowy, autor zdjęć do filmów: Człowiek z marmuru i Panny z Wilka Andrzeja Wajdy, Barwy ochronne Krzysztofa Zanussiego oraz serialu telewizyjnego Modrzejewska Jana Łomnickiego, współzałożyciel Teatru Polonia; zm. 05.01.2008.
25 02.01.1988 Zm. Stanisław Teisseyre, artysta malarz, pedagog, prof. i rektor Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Poznaniu (w latach 1947–1950, 1965) i w Gdańsku (w latach 1951–1962), dziekan Wydziału Malarstwa gdańskiej PWSSP (1962–1965), organizator życia artystycznego na Wybrzeżu; (wystawy indywidualne: Lwów, Warszawa, Kraków, Łódź, Sopot, Poznań, Praga, Budapeszt, Sofia; obrazy: Smuga światła; Roztopy; Port w Egipcie); ur. 07.06.1905.
95 03.01.1918 Ur. Jerzy Dziewicki, dziennikarz, publicysta, działacz społeczny, redaktor naczelny „Dziennika Bałtyckiego” (1956), „Głosu Wybrzeża” (1957–1968), redaktor „Tygodnika Morskiego” i „Głosu Stoczniowca”; zm. 03.09.1985.
90 03.01.1923 Zm. Jarosláv Hašek, czeski pisarz; (Przygody dobrego wojaka Szwejka; Kronika śmiechu; Trampoty pana Tenkráta; Tasiemiec księżnej pani; Wieczory z Jarosławem Haszkiem; Wędrówki z Jarosławem Haszkiem; Gdy się serce roznamiętni... Satirikon erotyczny z niespodziankami); ur. 30.04.1883.
90 05.01.1923 Ur. Konrad Ciechanowski, ppłk Wojska Polskiego, historyk, badacz ruchu oporu na Pomorzu; (Ruch oporu na Pomorzu Gdańskim 1939-1945; Życie i śmierć bohatera); zm. 30.01.1996.
75 05.01.1938 Ur. Andrzej Babiński, poeta; (Z całej siły; Wiersze; Znicze i inne wiersze); zm. 14.05.1984.
5 05.01.2008 Zm. Edward Kłosiński, operator filmowy, autor zdjęć do filmów: Człowiek z marmuru i Panny z Wilka Andrzeja Wajdy, Barwy ochronne Krzysztofa Zanussiego oraz serialu telewizyjnego Modrzejewska Jana Łomnickiego, współzałożyciel Teatru Polonia; ur. 02.01.1943.
85 06.01.1928 Ur. Edmund Rabowicz, dr hab., historyk literatury okresu Oświecenia, nauczyciel akademicki Uniwersytetu Gdańskiego; (Literatura okolicznościowa polskiego Oświecenia; Gdańska literatura ulotna w latach „potopu” szwedzkiego 1655-1660; Józef Wybicki – literat; Krasicki w Gdańsku); zm. 31.08.1987.
90 07.01.1923 Ur. Jerzy Nowosielski, malarz, rysownik i teoretyk sztuki, prof. ASP w Krakowie; twórca kompozycji figuralnych, martwych natur, pejzaży, obrazów abstrakcyjnych, portretów, aktów, ikonostasów i malowideł ściennych; (obrazy: Narzeczona pianisty; Bitwa o Addis Abebę; Kwartet; Akt pomarańczowy; Abstrakcja błękitna; ikonostas w cerkwi w Orzeszkowie k. Hajnówki; malowidła ścienne w kościele Opatrzności Bożej w Wesołej k. Warszawy; książki: Wokół ikony; Inność prawosławia); zm. 21.02.2011.
75 07.01.1938 Ur. Roland Topor, francuski rysownik, malarz i pisarz pochodzenia polskiego, reżyser filmowy i teatralny, scenograf, aktor; (Chimerczny lokator; Księżniczka Angina; Cztery róże dla Lucienne; Dziennik paniczny); zm. 16.04.1997.
70 07.01.1943 Ur. Leszek Nowak, filozof, metodolog i autor koncepcji filozoficznych: idealizacyjnej koncepcji nauki, nie-Marksowskiego materializmu historycznego i negatywistycznej metafizyki unitarnej, w l. 80. krytyk realnego socjalizmu: (Wolność i władza; Byt i myśl t. 1–3); zm. 20.10.2009.
105 09.01.1908 Ur. Simone de Beauvoir, francuska pisarka, przedstawicielka egzystencjalizmu, towarzyszka życia J.P. Sartre’a; (Cudza krew; Druga płeć; Śliczne obrazki; Pamiętnik statecznej panienki; W sile wieku; Siłą rzeczy); zm. 14.04.1986.
145 10.01.1868 Zm. Karol Szajnocha, dramaturg, historyk, redaktor; (Jadwiga i Jagiełło : 1374-1413; Wincenty z Szamotuł; Jerzy Lubomirski); ur. 20.11.1818.
130 10.01.1883 Ur. Aleksy Tołstoj, rosyjski powieściopisarz; (Droga przez mękę); zm. 23.02.1945.
385 12.01.1628 Ur. Charles Perrault, francuski pisarz; (Bajki Babci Gąski); zm. 16.05.1703.
105 12.01.1908 Ur. Longin Malicki, etnograf, kustosz Muzeum Narodowego w Gdańsku, organizator Działu Etnografii, badacz kultury duchowej i materialnej Górali śląskich, Kaszubów, Kociewiaków i Powiślan; zm. 19.11.1986.
20 12.01.1993 Zm. Józef Czapski, malarz, krytyk sztuki i publicysta; (Wspomnienia starobielskie; Na nieludzkiej ziemi; Patrząc; Czytając); ur. 03.04.1896.
20 13.01.1993 Zm. Wiktor Mielnikow, dziennikarz międzywojennej i powojennej prasy gdańskiej i pomorskiej, m.in. redaktor „Dnia Pomorza”, „Gazety Gdyńskiej”, „Gazety Pomorskiej” oraz „Głosu Wybrzeża”; ur. 18.04.1902.
115 14.01.1898 Zm. Lewis Carroll, właśc. Charles Lutwidge Dodgson, angielski matematyk i pisarz; (Przygody Alicji w krainie czarów; O tym, co Alicja odkryła po drugiej stronie lustra; Przygody Sylvii i Bruna; Wyprawa na żmirłacza); ur. 27.01.1832.
80 14.01.1933 Zm. Franciszek Kubacz, czołowy działacz Polonii gdańskiej i jej poseł do Volkstagu, lekarz; ur. 17.05.1868.
20 14.01.1993 Na Bałtyku w drodze ze Świnoujścia do Ystad doszło do katastrofy promu „Jan Heweliusz”; zginęło 55 osób.
95 15.01.1918 Zm. Wojciech Kętrzyński, historyk mediewista i edytor, publicysta, kustosz, a następnie dyrektor Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie; obrońca polskości Warmii i Mazur; (O ludności polskiej w Prusiech niegdyś krzyżackich; O rocznikach polskich; Katalog Rękopisów Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich; wydawca Monumenta Poloniae historica); ur. 11.07.1838.
360 17.01.1653 Zm. Konstancja Kerschensteinowa z domu Czirenberg, patrycjuszka gdańska, córka burmistrza, utalentowana muzycznie i plastycznie, władała biegle kilkoma językami, rysowała, wykonywała artystyczne roboty ręczne, znana w Europie; układano na jej cześć poematy, dedykowano jej dzieła muzyczne; uczestniczyła w przyjmowaniu w Gdańsku obcych poselstw i dworu polskiego; ur. 06.10.1605.
105 18.01.1908 Ur. Stanisław Stomma, współzałożyciel i redaktor „Tygodnika Powszechnego” i miesięcznika „Znak”, polityk, publicysta, nauczyciel akademicki; (Myśli o kulturze i polityce; Czy fatalizm wrogości?); zm. 21.07.2005.
55 18.01.1958 Zm. Wincenty Rogala, działacz patriotyczny i kulturalny z Wiela, gawędziarz i pieśniarz, nazywany Druhem Wickiem albo „kaszubskim Sabałą”; pisał okolicznościowe wiersze, reżyserował przedstawienia teatralne, komponował muzykę do utworów Jana Karnowskiego i Hieronima Derdowskiego; ur. 09.04.1871.
30 18.01.1983 Zm. Stanisław Hebanowski, reżyser, tłumacz literatury francuskiej i klasycznej greckiej, kierownik literacki teatrów w Poznaniu, Zielonej Górze i Gdańsku; ur. 25.01.1912.
70 19.01.1943 Ur. Janis Joplin, amerykańska piosenkarka, kompozytorka, gitarzystka; uznawana za najwybitniejszą wokalistkę rockową swego pokolenia i symbol ruchu hippisowskiego; (płyty: Cheap Thrills; Pearl; Janis); zm. 04.10.1970.
55 19.01.1958 Zm. Franciszek Kotus-Jankowski, działacz SDKPiL, zesłaniec syberyjski, pierwszy prezydent Gdańska (od 3.04.1945 do 28.05.1946); ur. 28.01.1891.
30 20.01.1983 Doszło do katastrofy polskiego statku m/s „Kudowa Zdrój” w rejonie Balearów; zginęło 19 członków załogi.
20 20.01.1993 Zm. Jerzy Zabłocki, artysta malarz, grafik, prof. zw., wykładowca i w l. 1987-1990 rektor PWSSP (obecnie ASP) w Gdańsku, współtwórca „szkoły sopockiej”; w l. 1991-1993 wykładowca na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu w Ankarze; projektował scenografie, gobeliny, plakaty, opracowania graficzne katalogów, wystroje urbanistyczne miast; wystawy indywidualne m.in. we Frankfurcie nad Menem, Pradze, Paryżu, Sztokholmie, Bremie, Tokio, Helsinkach, Lipsku i Ankarze; (cykle: Pejzaże włoskie; Pejzaże zmyślone; Ludzie i pejzaże; Pejzaże z wyobraźni; Pejzaże z Kuby i Meksyku; Ptaki; Świątynie; Ludzie Ankary); ur. 09.06.1927.
60 21.01.1953 Rozpoczął się pokazowy proces 4 księży kurii krakowskiej i 3 osób świeckich, oskarżonych przez władze PRL o działalność szpiegowską na rzecz Stanów Zjednoczonych. 27.01. ogłoszono wyrok skazujący ks. Józefa Lelitę oraz członków Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży Męskiej - Michała Kowalika i Edwarda Chachlicę na karę śmierci (wyroków nie wykonano); pozostałym wymierzono kary od 6 l. po dożywocie.
15 21.01.1998 Zm. Bogusław Holub, dziennikarz „Głosu Wybrzeża”, autor reportaży dotyczących gospodarki morskiej i spraw społecznych Wybrzeża; (Trwanie); ur. 27.04.1921.
225 22.01.1788 Ur. George Gordon Byron, angielski poeta, wskutek ostracyzmu towarzyskiego zmuszony w 1816 r. do opuszczenia kraju; wywarł silny wpływ na ukształtowanie się stylu literatury romantycznej; nadał wzorcowy kształt powieści poetyckiej i poematowi dygresyjnemu, rozwinął formę dramatu poetyckiego; jego życie i twórczość stały się przedmiotem legendy; (Wędrówki Childe Harolda; Korsarz; Giaur; Melodie hebrajskie; Kain); zm. 19.04.1824.
150 22.01.1863 Wybuchło powstanie styczniowe; zakończyło się jesienią 1864.
130 22.01.1883 Ur. Jerzy Bandrowski, powieściopisarz, poeta, tłumacz, publicysta, autor opowiadań, reportaży, powieści o tematyce morskiej; (Na polskiej fali; Zolojka; Sosenka z wydm); zm. 21.08.1940.
20 22.01.1993 Zm. Kōbō Abe, właśc. Abe Kimifusa, japoński prozaik, dramaturg, scenarzysta i eseista; (Kobieta z wydm; Czwarta epoka; Schadzka; Mężczyzna, który przemienia się w pałkę; To ja jestem duchem); ur. 07.03.1924.
140 23.01.1873 Ur. Karol Irzykowski, pisarz, krytyk literacki i teatralny, publicysta; (Pałuba; Wiersze i dramaty; Czyn i słowo; Spod ciemnej gwiazdy; Notatki z życia, obserwacje i motywy; Aforyzmy); zm. 02.11.1944.
85 23.01.1928 Ur. Tadeusz Śliwiak, poeta i tłumacz; (Dotyk; Wyspa galerników); zm. 03.12.1994.
45 23.01.1968 Zm. Aleksander Rylke, inż. budowy okrętów, współtwórca polskiego przemysłu okrętowego, budowniczy stoczni w Gdyni, w l. 1945–1960 prof. Politechniki Gdańskiej; (W służbie okrętu); ur. 22.05.1887.
425 24.01.1588 Zwycięstwo hetmana wielkiego koronnego Jana Zamojskiego nad wojskami arcyksięcia Maksymiliana III Habsburga w bitwie pod Byczyną – walki o polski tron po śmierci Stefana Batorego.
105 24.01.1908 Ur. Barbara Ludwiżanka, aktorka; (role teatralne: Klara w Ślubach panieńskich A. Fredry; Panna Młoda w Weselu S. Wyspiańskiego; Babcia w Tangu S. Mrożka; role filmowe: Sublokator; Chłopi; Noce i dnie); zm. 26.10.1990.
55 24.01.1958 Ur. Barbara Kosmowska, powieściopisarka ur. w Bytowie; (Głodna kotka; Teren prywatny; Prowincja; Gobelin; Buba; Niebieski autobus; Myślinki; Hermańce; Samotni.pl; Pomiędzy dzieciństwem a dorosłością : o powieściopisarstwie Zofii Urbanowskiej; Dzisiaj się bawimy!).
130 25.01.1883 Ur. Wacław Grubiński, dramatopisarz, nowelista, krytyk teatralny i literacki; (Uczta Baltazara; Pocałunek; Bunt; Piękna Helena, albo o zmienności powodów toczącej się wojny; Lampa Aladyna; Niewinna grzesznica; W moim konfesjonale; O literaturze i literatach; Między młotem a sierpem); zm. 08.06.1973.
100 25.01.1913 Ur. Witold Lutosławski, polski kompozytor i dyrygent; (Melodie ludowe; Tryptyk śląski; Postludia; Bukoliki; Lacrimosa; 20 kolęd polskich; 6 piosenek dziecięcych); zm. 07.02.1994.
85 25.01.1928 Ur. Robert Stiller, pisarz, tłumacz, krytyk, publicysta, filolog, orientalista, religioznawca, edytor, w l. 1984–86 kierował działającym poza cenzurą, od 1991 jawnie, wydawnictwem „Rekontra”, założyciel i przewodniczący Żydowskiej Gminy Reformowanej, prezes Stowarzyszenia Kultury Żydowskiej „Keszer”; (Klatin brat Klatona; Małpa i jej małżonek; Antologia literatury malajskiej; własne przetworzenia eposów: Gilgamesz; Krymhilda; poematy: Listy do kochanki; Kto uderzy w gong).
75 25.01.1938 Ur. Włodzimierz Wysocki, rosyjski aktor, pieśniarz i poeta; (pol. wybory: 14 piosenek; Piosenki i wiersze; role teatralne: tytułowa w Hamlecie W. Szekspira; Łopachin w Wiśniowym sadzie A. Czechowa; role filmowe: kapitan Żegłow w serialu tv. Gdzie jest Czarny Kot?; car w Jak car Piotr Ibrahima swatał); zm. 25.07.1980.
65 25.01.1948 Ur. Wojciech Mann, dziennikarz, prezenter radiowy i telewizyjny; (Rock Mann czyli jak nie zostałem saksofonistą; współaut.: Podróże małe i duże; Podróże małe i duże czyli Jak zostaliśmy światowcami).
35 25.01.1978 Zm. Roman Kołoniecki, poeta, tłumacz, publicysta, sekretarz miesięcznika „Droga” 1930-1937; (Wschody i zachody; Kryształ młodości; Elegie zielonoświąteczne; Powrót na Stare Miasto; Dno milczenia; Sen bez snów); ur. 03.08.1906.
1 25.01.2012 Zm. Zdzisław Konrad Bara, architekt, nauczyciel akademicki Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych (obecnie Akademia Sztuk Pięknych), generalny projektant wystroju Głównego Miasta w Gdańsku.
100 26.01.1913 Ur. Hanna Muszyńska-Hoffmannowa, powieściopisarka i publicystka; (W Wersalu Podlaskim; Panny z kamienicy „Pod Fortuną”; Panie na Wilanowie; O paniach z krainy szczęścia; Portrety miłości; W kręgu Berenta; Sercem Polskę wybrali; Zapomniany romans); zm. 06.05.1995.
      27.01 W niektórych państwach jest obchodzony jako Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu – uchwalony 01.11.2005 przez Zgromadzenie Ogólne ONZ.
140 28.01.1873 Ur. Sidonie Gabrielle Colette, francuska pisarka; do 1904 pisała wspólnie z mężem H. Gauthier-Villarsem i publikowała pod pseud. Willy; m.in. cykl o Klaudynie; (Klaudyna w szkole; Klaudyna w Paryżu; Małżeństwo Klaudyny; Klaudyna odchodiz; Kochaś; Narodziny dnia; Kotka; Moje lata terminowania; Niebieska latarnia); zm. 03.08.1954.
110 28.01.1903 Ur. Aleksander Kamiński, prozaik, pedagog, działacz harcerski; autor koncepcji i od grudnia 1940 komendant Organizacji Małego Sabotażu „Wawer”; (Antek Cwaniak : książka o zuchach; Andrzej Małkowski; Kamienie na szaniec; Narodziny dzielności; „Zośka” i „Parasol” : opowieść o niektórych ludziach i niektórych akcjach dwóch batalionów harcerskich; O harcerstwie : teksty zapomniane; Myśli o Polsce i wychowaniu); zm. 15.03.1978.
80 28.01.1933 Ur. Krzysztof Teodor Toeplitz, dziennikarz, krytyk filmowy, felietonista, autor scenariuszy filmowych; (scenariusze: Pan Anatol szuka miliona; Dzięcioł; współautor: Czterdziestolatka; felietony: Groch o ekran; Berek kucany; Mówienie do siebie; 16 miesięcy; Z deszczu... pod rynnę; szkice: Wiek XX do wynajęcia; Próba sensu, czyli notatnik leniwego kinomana; Podglądanie na odległość; inne: Sztuka komiksu : próba definicji nowego gatunku artystycznego; Wszystko dla wszystkich : kultura masowa i człowiek współczesny; Mój wybór; Najkrótsze stulecie : szkic o XX wieku); zm. 30.03.2010.
130 29.01.1883 Ur. Franciszek Leon Szwoch, artysta malarz, organizator życia artystycznego w II Rzeczpospolitej; podejmował m.in. tematy historyczne, sakralne, batalistyczne i marynistyczne; współdziałał z Marianem Mokwą w zorganizowaniu w 1934 r. Morskiej Galerii Obrazów w Gdyni, współpracował z czasopismem „Morze”; wybudował w Hallerowie dom letniskowy dla uczniów swojej szkoły malarskiej; w 1944 r. spłonęła jego warszawska pracownia i kilkaset obrazów; od 1945 r. mieszkał w Sopocie; włączył się w odbudowę życia artystycznego na Pomorzu; (Bitwa pod Puckiem; Bitwa pod Oliwą; Burza na morzu); zm. 16.11.1949.
120 29.01.1893 Ur. Wacław Jędrzejewicz, działacz społeczny i polityczny, historyk, generał; (Poland in the British Parliament 1939-45; Kronika życia Józefa Piłsudskiego; Józef Piłsudski 1867-1935; Wspomnienia); zm. 30.11.1993.
100 29.01.1913 Zm. Władysław Bełza, poeta, krytyk literacki, autor utworów dla dzieci; (Z doli – niedoli; Wincenty Pol; Dzieci i ptaszki; Kronika potoczna i anegdotyczna z życia Adama Mickiewicza na podstawie opisu wiarygodnych świadków; Krynica : w stuletnią rocznice oddania tutejszych zdrojów na użytek publiczny; Miscellanea : szkice, typy i obrazki; Katechizm polskiego dziecka; Wrażenia z Wenecji); ur. 17.10.1847.
35 29.01.1978 Zm. Stanisław Dygat, prozaik, scenarzysta i tłumacz; (Jezioro Bodeńskie; Pożegnania); ur. 05.12.1914.
95 30.01.1918 Ur. Marian Żelazek, zakonnik, werbista, więzień obozu koncentracyjnego w Dachau, misjonarz, pracujący od 1950 r. w Indiach, opiekun trędowatych, propagator idei zbliżenia kultur, religii i ludzi z różnych warstw społecznych, kandydat do pokojowej nagrody Nobla w 2002 r.; zm. 30.04.2006.
80 30.01.1933 Dojście Hitlera do władzy; prezydent Hindenburg powołał rząd, w którym stanowisko kanclerza objął Adolf Hitler.
65 30.01.1948 Zg. w zamachu Mahatma Gandhi, właśc. Mohandas Karamchand Gandhi, indyjski prawnik, pisarz, filozof i polityk, przywódca indyjskiego ruchu narodowego; ur. 02.10.1869.
45 30.01.1968 Pod pomnikiem Adama Mickiewicza w Warszawie odbyła się manifestacja studentów przeciwko decyzji „o zdjęciu z dniem 1 lutego ze sceny Teatru Narodowego spektaklu Dziady w reż. Kazimierza Dejmka”.
145 31.01.1868 Zm. Gotthilf Löschin, historyk dziejów Gdańska; (Geschichte Danzigs von der ältesten bis zur neusten Zeit; Beiträge zur Geschichte Danzigs und seiner Umgebungen; Danzig und seine Umgebungen); ur. 24.02.1790.
90 31.01.1923 Ur. Norman Mailer, amerykański powieściopisarz i eseista; (Nadzy i martwi; Amerykańskie marzenie; The Armies of the Night; Pieśń kata; Opowieści Oswalda); zm. 10.11.2007.
80 31.01.1933 Zm. John Galsworthy, angielski powieściopisarz i dramaturg; laureat literackiej Nagrody Nobla w 1932; (Saga rodu Forsytów; Nowoczesna komedia; Koniec rozdziału); ur. 14.08.1867.
luty
60 01.02.1953 W Krakowie powołano Wydawnictwo Literackie.
1 01.02.2012 Zm. Wisława Szymborska, poetka; laureatka literackiej Nagrody Nobla w 1996 r.; (Ludzie na moście; Wielka liczba; Lektury nadobowiązkowe; Wołanie do Yeti; Koniec i początek; Nic darowane; Miłość szczęśliwa i inne wiersze; Tutaj; Milczenie roślin); ur. 02.07.1923.
150 02.02.1863 Ur. Maria Rodziewiczówna, powieściopisarka i nowelistka; (Straszny dziadunio; Dewajtis; Między ustami a brzegiem pucharu; Pożary i zgliszcza; Wrzos; Lato leśnych ludzi); zm. 06.11.1944. Podawana jest także data ur. 30.01.1864.
120 03.02.1893 Zm. Teofil Lenartowicz, poeta; (Polska ziemia : w obrazkach; Poezje; Album włoskie; Lirenka); ur. 27.02.1822.
85 03.02.1928 Ur. Andrzej Szczypiorski, prozaik, publicysta, felietonista, autor słuchowisk radiowych oraz powieści sensacyjnych (powieści: Śledztwo przy ulicy Laos; Początek; Msza za miasto Arras; I ominęli Emaus; Autoportret z kobietą; opowiadania: Ojcowie epoki; Polowanie na lwy; Mojemu synowi; Amerykańska whisky; reportaże, eseje i szkice: Z daleka i z bliska; Proces toruński; Kumkanie żaby, krakanie wrony...; scenariusze: Skarb trzech łotrów; Opętanie; Porwanie Savoi; dzienniki: Z notatnika stanu wojennego; Z notatnika stanu rzeczy); zm. 16.05.2000; niektóre źródła podają rok ur. 1924 lub 1929.
75 04.02.1938 Zm. Karol Hubert Rostworowski, dramatopisarz, poeta i publicysta; (poezje: Pro memoria; Maya; Ante lucis ortum; Saeculum solutum; Via Crucis; dramaty: Judasz z Kariothu; Paweł z Tarsu; Antychryst; Niespodzianka; Przeprowadzka); ur. 03.11.1877.
70 04.02.1943 Ur. Wanda Rutkiewicz, alpinistka, z zawodu elektronik; 16.10.1978 r. weszła jako trzecia kobieta i pierwsza Europejka na Mount Everest; 23.06.1986 jako pierwsza kobieta zdobyła K2; (Zdobycie Gasherbrumów; Na jednej linie); zg. 12 lub 13.05.1992 podczas wspinaczki na Kanczendzangę (8585 m n.p.m.) w Himalajach.
55 04.02.1958 Ur. Tomasz Pacyński, autor powieści fantastycznych, informatyk, współzałożyciel internetowego magazynu „Fahrenheit”; (Sherwood; Wrota światów; Garść popiołu; Wrzesień); zm. 30.05.2005.
5 04.02.2008 Zm. Stefan Meller, dyplomata, historyk, tłumacz, publicysta, profesor nauk humanistycznych, w latach 2005-2006 minister spraw zagranicznych; (Kamil Desmoulins; Pożegnanie z rewolucją; Rewolucja w Dolinie Loary : miasto Chinon 1788-1798; poezje: Zaledwie minuta; wywiad: Świat według Mellera; współautor Rewolucja francuska 1789-1794 : społeczeństwo obywatelskie); ur. 04.07.1942.
120 05.02.1893 Ur. Roman Ingarden, filozof, estetyk, jeden z czołowych przedstawicieli fenomenologii; (O dziele literackim; Szkice z filozofii literatury; Spór o istnienie świata; Studia z estetyki); zm. 15.06.1970.
220 06.02.1793 Zm. Carlo Goldoni, włoski komediopisarz; (Sługa dwóch panów; Sprytna wdówka; Gbury; Pamiętniki); ur. 25.02.1707.
185 08.02.1828 Ur. Juliusz Verne, francuski pisarz, autor powieści podróżniczych i fantastyczno-naukowych; (Dzieci kapitana Granta; 20 000 mil podmorskiej żeglugi; W 80 dni dookoła świata; Tajemnicza wyspa; Wąż morski); zm. 24.03.1905.
150 08.02.1863 Podpisanie w Petersburgu konwencji Alvenslebena między Rosją i Prusami w celu udzielania sobie wzajemnego wsparcia w tłumieniu powstania na ziemiach polskich.
55 08.02.1958 Zm. Zbigniew Pronaszko, malarz, rzeźbiarz, scenograf, współzałożyciel ugrupowania Ekspresjoniści Polscy (później Formiści Polscy, następnie Formiści); (obrazy: Krajobraz ze Strzyżowa; Portret żony; Portret Emila Zegadłowicza; Martwa natura z kwiatami; dekoracje do przedstawień L. Schillera: Kniaź Patiomkin T. Micińskiego; Achilleis S. Wyspiańskiego; Róża S. Żeromskiego); ur. 27.05.1885.
60 09.02.1953 Ukazał się Dekret o obsadzaniu duchownych stanowisk kościelnych, w myśl którego aparat państwowy miał sprawować całkowitą kontrolę nad sposobem obsadzania stanowisk w Kościele.
20 09.02.1993 Zm. Robert Szewalski, prof. Politechniki we Lwowie, od 1945 - Politechniki Gdańskiej, organizator i dyrektor Instytutu Maszyn Przepływowych PAN, konstruktor turbin parowych i gazowych; ur. 16.08.1903.
250 10.02.1763 Pokój paryski, kończący wojnę w koloniach między Wielką Brytanią a Francją. Francja przestała być liczącym się mocarstwem kolonialnym. Zwycięstwo w wojnie siedmioletniej położyło fundament pod opartą o dominację na morzach i oceanach imperialną hegemonię Wielkiej Brytanii w świecie.
115 10.02.1898 Ur. Bertold Brecht, niemiecki dramatopisarz, poeta, teoretyk teatru, reżyser; (Matka Courage i jej dzieci; Opera za 3 grosze; Rozmowy uchodźców); zm. 14.08.1956.
90 10.02.1923 Zm. Wilhelm Röntgen, niemiecki fizyk; odkrył nowy rodzaj przenikliwego promieniowania elektromagnetycznego, tzw. promieniowanie rentgenowskie; skonstruował pierwszą lampę rentgenowską; wykonał pierwsze zdjęcia wnętrza metalowych obiektów oraz kości dłoni; pierwszy laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki w 1901 r.; ur. 27.03.1845.
90 10.02.1923 Ur. Olgierd Budrewicz, autor reportaży, prozaik, dziennikarz, varsavianista, podróżnik; (Baedeker warszawski; Sagi warszawskie; Zdumiewająca Warszawa; Równoleżnik zero; Polska dla początkujących; Orzeł na gwiaździstym sztandarze; Nasi między oceanami; Między Wisłą a Missisipi; Ludzie trudnego pogranicza; Pięć pokoleń rodu Bliklów : szkic biograficzny rodziny wielkich cukierników; Byłem wszędzie; Olgierda Budrewicza Słownik warszawski : historia, ludzie, fakty, kultura, legendy, obyczaje); zm. 20.11.2011.
75 10.02.1938 Zm. Aleksander Majkowski, przywódca ruchu młodokaszubskiego, lekarz, pisarz, redaktor i wydawca „Gryfa”, działacz oświatowy i społeczno-polityczny; (Spiewe i frantówci; Zdroje Raduni; Żëcé i przigodë Remusa; Historia Kaszubów; Pomorzanie; Strachë i zrękowinë); ur. 17.07.1876.
    11.02 Światowy Dzień Chorego – ustanowiony 13.05.1992 r. przez papieża Jana Pawła II; obchodzony w liturgiczne wspomnienie Matki Bożej z Lourdes.
50 11.02.1963 Zm. Sylvia Plath, amerykańska poetka; (wiersze: The Colossus and Other Poems; Ariel; Crossing the Water; Godziny nad ranem; powieść Szklany klosz); ur. 27.10.1932.
5 11.02.2008 Zm. Franciszek Lipowicz, jeden z animatorów i nestorów polskiego ruchu jazzowego, współzałożyciel magazynu „Jazz”, współorganizator pierwszych festiwali jazzowych w Sopocie, wielki miłośnik i znawca tej muzyki.
70 12.02.1943 Ur. Wacław Kisielewski, pianista, członek duetu pianistycznego „Marek i Wacek”; zg. tragicznie 12.07.1986.
5 12.02.2008 Zg. w Tatrach Piotr Amsterdamski (ur. 1955), astronom, tłumacz i alpinista, działacz opozycji demokratycznej w PRL.
130 13.02.1883 Zm. Richard Wagner, niemiecki kompozytor, dyrygent, poeta, autor librett i teoretyk sztuki; (Holender tułacz; Pierścień Nibelunga; Tristan i Izolda; Śpiewacy norymberscy; Walkiria; Zmierzch bogów); ur. 22.05.1813.
90 13.02.1923 Ur. Adam Kilian, scenograf, grafik, ilustrator książek, przedstawiciel polskiego folkloryzmu; współpracował z teatrami dramatycznymi przy wystawieniach sztuk, w których pojawiają się motywy sztuki ludowej, m.in. Wesele S. Wyspiańskiego; Straszny dwór S. Moniuszki; Na szkle malowane E. Brylla; od 1948 r. związany jest z Teatrem Lalka (do 1950 Teatr Lalek Niebieskie Migdały) w Warszawie.
250 15.02.1763 Pokój w Hubertsburgu – zakończenie wojny siedmioletniej między Rosją a Prusami; Prusy zyskały Śląsk i ziemię kłodzką.
205 15.02.1808 Ur. Franz Menge, prof., przyrodnik; od 1836 r. związany z Gdańskiem; członek Towarzystwa Przyrodniczego; zajmował się szczególnie inkluzjami bursztynu oraz pająkami; (Preussische Spinnen); zm. 26.01.1880.
85 15.02.1928 Ur. Cezary Chlebowski, prozaik, publicysta i historyk; (Gdy las był domem; Pozdrówcie Góry Świętokrzyskie; Gazda z Diabelnej; Wachlarz; Reportaż z tamtych dni; Bez pokory; W armii Państwa Podziemnego; Ponury – major Jan Piwnik 1912-1944).
10 15.02.2003 Zm. Włodzimierz Fijałkowski, prof. dr hab. med., ginekolog położnik, popularyzator naturalnego planowania rodziny, pionier szkół rodzenia w Polsce, prekursor badań nad psychologią prenatalną, obrońca życia ludzkiego od poczęcia do naturalnej śmierci. Wskutek szykan władz, za odmowę dokonywania aborcji, został w 1974 r. zwolniony z uczelni. Podjął wówczas pracę w Przychodni Zdrowia Rodziny, należącej do Specjalistycznego Zespołu Opieki Zdrowotnej Matki i Dziecka, gdzie prowadził Szkołę Rodzenia oraz Gabinet Naturalnej Regulacji Poczęć. Ogłosił drukiem ponad 150 prac, dwie monografie naukowe (Biologiczny rytm płodności a regulacja urodzin oraz Poród naturalny po przygotowaniu w szkole rodzenia), 26 książek popularyzujących naturalne planowanie rodziny, ponad 1000 artykułów popularnonaukowych, drukowanych w piśmiennictwie krajowym i zagranicznym; ur. 04.06.1917.
30 16.02.1983 Zm. Kazimiera Iłłakowiczówna, poetka, tłumaczka, eseistka i dramatopisarka; (Ikarowe loty; Rymy dziecięce; Ścieżka obok drogi; Popiół i perły; Niewczesne wynurzenia; Ta jedna nić; Liście i posągi; Rzeczy sceniczne); ur. 06.08.1888.
340 17.02.1673 Zm. Molière, właśc. Jean-Baptiste Poquelin, francuski komediopisarz; (Pocieszne wykwitnisie; Szkoła mężów; Szkoła żon; Świętoszek; Skąpiec; Don Juan; Mieszczanin szlachcicem; Chory z urojenia); ur. 15.01.1622.
5 17.02.2008 Zm. Edwin Rymarz, pedagog i kompozytor, organizator życia muzycznego, od 1945 r. związany z Gdańskiem, twórca kompozycji organowych, orkiestrowych, kameralnych, chóralnych, wokalnych oraz muzyki do sztuk teatralnych i widowisk; w l. 1982-2007 dyr. Ogólnokształcącej Szkoły Muzycznej I i II st. im. F. Nowowiejskiego w Gdańsku; (Toccata na organy; zbiór kolęd O gwiazdo betlejemska w opracowaniu na chór z towarzyszeniem kwartetu smyczkowego; Suita kaszubska na zespół instrumentalny); ur. 22.09.1936.
35 18.02.1978 Zm. Władysław Maciej Mańkowski, prof. zw., oceanolog, nauczyciel akademicki, dyrektor zorganizowanego przez siebie Instytutu Oceanografii Uniwersytetu Gdańskiego; (Zmiany biologiczne Bałtyku w ciągu ostatnich lat pięćdziesięciu); ur. 24.02.1910.
5 18.02.2008 Zm. Alain Robbe-Grillet, francuski pisarz i reż. filmowy, z wykształcenia inż. agronom; od 2004 członek Akademii Francuskiej, jeden z głównych przedstawicieli i teoretyk nowej powieści; (eseje: Pour un nouveau roman; powieści: Gumy; Podglądacz, Żaluzja; opowiadania oraz scenariusze: Zeszłego roku w Marienbadzie; filmy: Trans-Europe-Express; Człowiek, który kłamie); ur. 18.08.1922.
540 19.02.1473 Ur. Mikołaj Kopernik, astronom, matematyk, lekarz, prawnik, ekonomista, twórca teorii heliocentrycznej, kanonik kapituły warmińskiej; (De revolutionibus...); zm. 24.05.1543.
110 19.02.1903 Ur. Kazimierz Piwarski, historyk, badacz dziejów Pomorza i Prus; (Dzieje polityczne Prus Wschodnich 1621–1772; Dzieje Gdańska w zarysie; Dzieje Prus Wschodnich w czasach nowożytnych; Prusy Wschodnie w dziejach Polski); zm. 21.07.1968.
10 20.02.2003 Zm. Jan Józef Szczepański, prozaik, eseista, tłumacz i autor scenariuszy filmowych, taternik, inicjator i współzałożyciel SPP; (Polska jesień; Rafa; Przed Nieznanym Trybunałem; Kadencja; Ultima Thule; Maleńka encyklopedia totalizmu; Wszyscy szukamy; scenariusze m.in.: Wolne miasto; Westerplatte; Z dalekiego kraju; reportaże m.in.: Zatoka Białych Niedźwiedzi; Koniec westernu; Nasze nie nasze); ur. 12.01.1919.
35 21.02.1978 Zm. Mieczysław Kotlarczyk, reżyser, aktor, krytyk literacki i teatralny; prowadził amatorskie teatry szkolne w Wadowicach i Sosnowcu; w 1941 r. założył i prowadził Teatr Rapsodyczny w Krakowie; (przedstawienia: Rapsody wg Wyspiańskiego; Dialog miłości wg utworów C. Norwida; Eugeniusz Oniegin wg A. Puszkina; Lord Jim wg J. Conrada; Pan Tadeusz; książki: Podstawy żywego słowa; Sztuka żywego słowa : dykcja, ekspresja, magia; Reduta słowa : kulisy dwu likwidacji Teatru Rapsodycznego w Krakowie; Karty z pamiętnika); ur. 06.05.1908.
225 22.02.1788 Ur. Arthur Schopenhauer, filozof; urodził się i spędził pierwszych 5 lat życia w Gdańsku; (Świat jako wola i przedstawienie; O wolności woli ludzkiej; O podstawie moralności); zm. 20.09.1860.
165 22.02.1848 Wybuchła tzw. rewolucja lutowa (22–24.02) we Francji, w wyniku której powstała II Republika. Wydarzenia we Francji uważane są za początek Wiosny Ludów w Europie.
115 22.02.1898 Ur. Karol Bunsch, pisarz, autor powieści historycznych; (cykl Powieści piastowskich; O Zawiszy Czarnym; trylogia: Olimpias; aforyzmy: Myśli); zm. 24.11.1987.
75 22.02.1938 Ur. Andrzej Turczyński, poeta, prozaik, eseista, dramaturg i tłumacz związany ze Słupskiem; (wiersze: Źdźbło morza; Dialogi z lisem; Dwoistość królestwa; Szron; proza: Lot wśród luster; Puste katedry; Ślepy ptak ruin; Chłopiec na czerwonym koniu; Znużenie; Jawnogrzesznica; eseje: Bezmiar; Uzurpacje; Ten szalony pan Puszkin; Ząb mądrości; Święto ikony; tł. baśni pendżabskich Har Dev Singha Ahalja i księżyc oraz Antologii poezji wietnamskiej X-XV w. : zwój rzeki perfumowanej).
30 22.02.1983 Zm. Mieczysław Jastrun, poeta, prozaik, eseista i tłumacz; (Rzecz ludzka; Fuga temporum; Z innego świata światło; Mickiewicz; Poeta i dworzanin : rzecz o Janie Kochanowskim; Dzienniki i wspomnienia; Smuga światła; Wizerunki : szkice literackie; Między słowem a milczeniem; Piękna choroba); ur. 29.10.1903.
25 22.02.1988 Zm. Stefan Majchrowski, prozaik, autor słuchowisk i adaptacji radiowych; (opowieści biograficzne: Pan Sienkiewicz; Pan Fredro; Dickens; O Julianie Niemcewiczu; Wincenty Pol; Opowieść o Józefie Wybickim; Niezwykłe postacie z czasów powstania listopadowego; powieści: Kopia i warkocze; Jezioro czarownic; Taniec nad jeziorem; opowiadania i słuchowiska radiowe: W Warszawie, Sewerciu, życie wre, kipi...; Spadkobiercy pana Ziółko; Trzynastką po Warszawie; Ballada o zatopionym mieście; Dyplom krawiecki i Nagroda Nobla; Spotkania z Wybickim); ur. 13.03.1908.
85 24.02.1928 Na mocy rozporządzenia Prezydenta RP w Warszawie powołano Bibliotekę Narodową. 60 24.02.1953 Zg. August Emil Fieldorf pseud. „Nil”, oficer służby stałej WP, generał brygady, w czasie wojny zastępca dowódcy AK, komendant organizacji „Nie”, aresztowany przez UB, po wyroku sądowym z dn. 16.04.1952 r. skazany na karę śmierci; wyrok został wykonany w więzieniu na Mokotowie w Warszawie; ur. 20.03.1895.
30 25.02.1983 Zm. Tennessee Williams, właśc. Thomas Lanier Williams, amerykański dramaturg; (Szklana menażeria; Kotka na gorącym, blaszanym dachu; Tramwaj zwany pożądaniem); ur. 26.03.1911.
30 25.02.1983 Zm. Edgar Milewski, dziennikarz i publicysta, red. nacz. „Liter”, dyr. Oddziału Gdańskiego Wydawnictwa Zakładu im. Ossolińskich, popularyzator Gdańska; (Gdański antykwariat; Opowieści gdańskich uliczek); ur. 25.05.1927.
20 25.02.1993 Zm. Roman Wróblewski, dziennikarz urodzony w Wolnym Mieście Gdańsku; w czasie wojny wraz z rodzicami internowany w Szwecji; w l. 1945–1962 związany z Gdańskiem, pracownik gdańskiej rozgłośni Polskiego Radia, tłumacz przysięgły języka szwedzkiego, fundator nagrody dla początkujących pisarzy kaszubskich, autor artykułów i audycji o tematyce skandynawskiej i pomorskiej; ur. 08.04.1931.
15 26.02.1998 Zm. Józef Milewski, działacz społeczny i regionalny, badacz i kronikarz Kociewia, krajoznawca; (Dzieje wsi powiatu starogardzkiego; Kociewie w latach okupacji hitlerowskiej 1939–1945; Pojezierze Kociewskie i okolice); ur. 18.02.1914.
1 26.02.2012 Zm. Zbigniew Gach, dziennikarz, reportażysta, felietonista, satyryk, scenarzysta programów telewizyjnych, uczestnik strajku w Stoczni Gdańskiej w Sierpniu ’80; dziennikarz m.in. „Czasu”, „Tygodnika Gdańskiego”, „Dziennika Bałtyckiego” i „Ilustrowanego Kuriera Sopockiego”; (Gdańsk : dramat wojenny; Antybohater; Leon rybak; Wytrwać : Leszek Balcerowicz; X wieków piwa w Gdańsku; Drugie podejście : Niezależne Zrzeszenie Studentów w UG 1986–1989 na tle swoich czasów; Kwaśna bomboniera; Jeden z Wiela; Poczet kanonizowanych świętych polskich; Klub Prywatnego Przedsiębiorcy w Gdańsku 1989-1992; współaut. Konspiry; wybór tekstów do Mozaiki pomorskiej : proza i grafika współczesnych artystów Wybrzeża); ur. 01.12.1952.
105 27.02.1908 Ur. Wojciech Józef Błaszkowski, etnograf, pierwszy Kaszuba, zawodowo zajmujący się etnografią, na UMK w Toruniu uzyskał stopień magistra filozofii, ze specjalizacją etnografia i etnologia; kierował Pracownią Etnograficzną Gdańskiego Towarzystwa Naukowego, a następnie Zakładem Etnografii w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Gdańsku; powierzono mu rozbudowę muzeum Gulgowskich – budowę i organizację Kaszubskiego Parku Etnograficznego we Wdzydzach Kiszewskich, do przejścia na emeryturę (w 1973) był jego kustoszem; (Struktura etniczna i folklor kaszubski; Haft kaszubski; Specyfika kulturowa Kaszub : współczesne pojęcie regionalizmu; Hafty regionalne na Pomorzu Gdańskim); zm. 27.12.2001.
100 27.02.1913 Ur. Paul Ricoeur, francuski filozof i teolog; (Egzystencja i hermeneutyka; Język, tekst, interpretacja); zm. 20.05.2005.
100 27.02.1913 Ur. Irwin Shaw, właśc. Irwin Gilbert Shamforoff, amerykański powieściopisarz i autor opowiadań; (Młode lwy; Lucy Crown; Pogoda dla bogaczy; Wieczór w Bizancjum); zm. 16.05.1984.
480 28.02.1533 Ur. Michel Eyquem de Montaigne, francuski pisarz, filozof humanista; (Próby); zm. 13.09.1592.
65 28.02.1948 Ur. Ryszard Major, aktor i reżyser związany m.in. z Teatrem „Wybrzeże” i „Miniatura” w Gdańsku oraz Miejskim w Gdyni; (m.in. reż. Teatru osobnego Mirona Białoszewskiego; Marii Stuart Fryderyka Schillera; Iwony, księżniczki Burgunda; Ślubu; Operetki i Historii Witolda Gombrowicza; Balu w operze Juliana Tuwima, Wieczoru Trzech Króli Williama Szekspira; W małym dworku Witkacego oraz Procesu Franza Kafki); zm. 03.09.2010.
35 28.02.1978 Zm. Janusz Meissner, lotnik i pisarz; od 1940 r. w Wielkiej Brytanii; w l. 1944–46 oficer RAF; (Szkoła orląt; Żądło Genowefy; Opowieść o korsarzu Janie Martenie; wspomnienia: Jak dziś pamiętam; Pióro ze skrzydeł); ur. 21.01.1901.
30 28.02.1983 Zm. Tadeusz Kuta, dziennikarz, publicysta, pisarz; od 1968 r. związany z Gdańskiem, red. „Głosu Wybrzeża”, współtwórca tygodnika „Czas”; ur. 08.02.1935.
85 29.02.1928 Ur. Jacek Sienicki, malarz; (Szczęka konia; Ochłap; Mięso niebiesko-czerwone); zm. 14.12.2000.
marzec
100 01.03.1913 Ur. Jan Ożóg, poeta, prozaik, eseista; (zbiory wierszy: Wyjazd wnuka; Dzikie jabłka; Ogier i makolągwa; opowiadania: Popiół mirtowy i inne opowiadania; Kiedy ptaki odleciały; szkice literackie: Mój autentyzm; wspomnienia: Na mojej drodze); zm. 01.03.1991.
75 01.03.1938 Zm. Władysław Grabski, polityk narodowej demokracji, ekonomista i historyk, minister skarbu, dwukrotny premier II RP, autor reformy walutowej; ur. 07.07.1874.
35 03.03.1978 Zm. Juliusz Studnicki, artysta malarz, współzałożyciel i do 1963 r. prof. Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Gdańsku (obecnie ASP), inicjator festiwali plastycznych w Sopocie, współautor i wykonawca polichromii zabytkowych kamienic ul. Długiej i Długiego Targu; w l. 1945-1959 mieszkał w Sopocie; od 1959 był związany z Warszawą; ur. 14.07.1906.
180 04.03.1833 Ur. Aleksander Gryglewski, malarz, prof. perspektywy Szkoły Sztuk Pięknych w Krakowie; z inspiracji Jana Matejki spędził kilka miesięcy 1878 i 1879 r. w Gdańsku i Waplewie; rozpoczął pracę nad obrazem olejnym Wnętrze czerwonej sali ratuszowej; popełnił samobójstwo, rzucając się na bruk z okna ratusza gdańskiego; zm. 29.08.1879.
110 04.03.1903 Ur. Adam Polewka, poeta, prozaik, dramaturg, publicysta, tłumacz i działacz społeczny; (Serce z czerwonego korala; Cud; Igrce w Barbakanie; Kocham i nienawidzę); zm. 01.10.1956.
110 04.03.1903 Ur. Wacław Taranczewski, artysta malarz, przedstawiciel koloryzmu; (cykle: Martwa natura ze świątkiem; Koncert w atelier); zm. 12.02.1987.
85 04.03.1928 Ur. Alan Sillitoe, angielski poeta, powieściopisarz, autor opowiadań; (Z soboty na niedzielę; Samotność długodystansowca; Córka szmaciarza; Gawędziarz; Mężczyźni, kobiety, dzieci; Klucz do drzwi; Guzman, do domu!; Drzewo w ogniu); zm. 25.04.2010.
20 04.03.1993 Zm. Ignacy Tadeusz Sulma, botanik, historyk botaniki na Pomorzu Gdańskim, prof. zw. Akademii Medycznej w Gdańsku, pierwszy dziekan Wydziału Farmacji (1946–1955), wieloletni kierownik Katedry i Zakładu Botaniki Farmaceutycznej; (Z dziejów botaniki na Pomorzu Gdańskim); ur. 16.08.1905.
105 05.03.1908 Ur. Teodor Parnicki, powieściopisarz; (Aecjusz ostatni Rzymianin; Nowa baśń; Tylko Beatrycze; Srebrne orły; Historia w literaturę przekuwana; Rozdwojony w sobie; Dzienniki); zm. 05.12.1988.
60 05.03.1953 Zm. Jozef Stalin, właśc. Iosif Wissarionowicz Dżugaszwili; ur. 06.12.1878.
35 05.03.1978 Zm. Zbigniew Załuski, pisarz i publicysta (Siedem polskich grzechów głównych; Czterdziesty czwarty; Drogi do pewności); ur. 31.07.1926.
1 05.03.2012 Zm. Jerzy Szukalski, geograf, nauczyciel akademicki UG; w l. 1972-78 dyrektor Instytutu Geografii, w l. 1970-92 kierownik Katedry Geografii Fizycznej i Kształtowania Środowiska; (Kartuzy – szkic fizjograficzny miasta; Kaszubski Park Krajobrazowy; Krajobrazy kaszubskie; Krajobrazy Kociewia; Mierzeja Wiślana; Środowisko geograficzne Trójmiasta; Żuławy Wiślane); ur. 11.05.1927.
125 06.03.1888 Zm. Louisa May Alcott, amerykańska powieściopisarka; (Małe kobietki; Mali mężczyźni; U progu życia); ur. 29.11.1832.
40 06.03.1973 Zm. Pearl Buck, amerykańska pisarka; laureatka literackiej Nagrody Nobla w 1938; (Błogosławiona ziemia; Synowie; Ludzie w rozterce; Spowiedź Chinki; Wygnanie; Wojowniczy duch; Nieugięte serce; Pałac kobiet); ur. 26.06.1892.
5 06.03.2008 Zm. Gustaw Holoubek; aktor teatralny i filmowy, reżyser i pedagog, wykładowca Akademii Teatralnej w Warszawie; m.in. rola Gustawa-Konrada w Dziadach w reż. Kazimierza Dejmka wystawionych w 1968 r.; (role filmowe m.in. w: Lawie Tadeusza Konwickiego, Pętli, Sanatorium pod Klepsydrą, Rękopisie znalezionym w Saragossie, Pożegnaniach i Wspólnym pokoju Wojciecha Jerzego Hasa, Marysi i Napoleonie Leonarda Buczkowskiego, Pokoju z widokiem na morze Janusza Zaorskiego; współaut. Teatr jest światem); ur. 21.04.1923.
45 08.03.1968 Odbył się wiec protestacyjny studentów Uniwersytetu Warszawskiego, początek tzw. wydarzeń marcowych.
60 09.03.1953 Ur. Jerzy Stachurski, kompozytor, poeta, autor sztuk scenicznych dla dzieci, pedagog; (Té pokazëją na mnie; Droga; Gwiazdki; Procesje; Naczynia połączone mowy = Sparłãczoné statczi mòwë).
30 09.03.1983 Zm. Marian Pelczar, historyk (doc. dr), absolwent UJ, w l. 30. nauczyciel w szkołach średnich Krakowa i Gdańska (od 1934 w Polskiej Szkole Handlowej Macierzy Szkolnej); prowadził badania nad dziejami Gdańska i Pomorza; od 1935 w zarządzie Towarzystwa Przyjaciół Nauki i Sztuki w Gdańsku; wojnę spędził w Krakowie, po jej zakończeniu powrócił na Wybrzeże, gdzie organizował życie naukowe i kulturalne; dyrektor Biblioteki Miejskiej (od 9.04.1945), Biblioteki Gdańskiej PAN (1955–1975); w l.1948–58, 1962–68 wykładowca WSP w Gdańsku; redaktor „Rocznika Gdańskiego” (od 1935) i „Libri Gedanenses”, autor ponad 80 rozpraw i studiów dot. dziejów Gdańska i Pomorza; (Polski Gdańsk; [wspólnie z M. Gumowskim:] Pieniądz gdański 1814–1939); ur. 22.03.1905.
225 10.03.1788 Ur. Joseph von Eichendorff, niemiecki poeta epoki romantyzmu, autor nowel, powieści, dramatów, pism politycznych, prac historycznoliterackich, tłumacz dzieł P. Calderona; zbierał górnośląskie baśnie i podania; autor wiersza o Gdańsku pt. Danzig; (poezje: Gedichte; nowela Z życia nicponia; powieść Ahnung und Gegenwart); zm. 26.11.1857.
80 11.03.1933 Ur. Józef Waczków, tłumacz, krytyk literacki i poeta; (Rzecz jasna noc; Franciszek Halas; Paul Éluard; O sztuce przekładu); zm. 15.12.2004.
20 11.03.1993 Zm. Alina Centkiewicz, pisarka, autorka książek dla dzieci i młodzieży; uczestniczyła z mężem w ekspedycji naukowej na Antarktydę; (Niezwykła podróż; współautorka: Arktyka, kraj przyszłości; Kierunek Antarktyda; Okrutny biegun; Osaczeni wielkim chłodem; Nie prowadziła ich Gwiazda Polarna; Na białym szlaku; Zaczarowana zagroda; Anaruk, chłopiec z Grenlandii; Odarpi, syn Egigwy; Tumbo z Przylądka Dobrej Nadziei); ur. 05.12.1907.
105 12.03.1908 Zm. Edmondo de Amicis, włoski pisarz (Serce); ur. 31.10.1846.
45 12.03.1968 Miały miejsce wiece studentów na Politechnice i przed klubem „Żak” na Wałach Jagiellońskich; protesty studentów i starcia z milicją trwały także w dniach następnych – do 22.03.
165 13.03.1848 Początek rewolucji w Wiedniu (13–15.03), w wyniku której na Węgrzech, w Galicji i w Czechach powstały na krótko zalążki władz autonomicznych.
140 13.03.1873 Ur. Maryla Wolska, poetka; (Symfonia jesienna; Z ogni kupalnych; Dzbanek malin); zm. 25.06.1930.
105 13.03.1908 Ur. Stefan Majchrowski, prozaik, autor słuchowisk i adaptacji radiowych; (opowieści biograficzne: Pan Sienkiewicz; Pan Fredro; Dickens; O Julianie Niemcewiczu; Wincenty Pol; Opowieść o Józefie Wybickim; Niezwykłe postacie z czasów powstania listopadowego; powieści: Kopia i warkocze; Jezioro czarownic; Taniec nad jeziorem; opowiadania i słuchowiska radiowe: W Warszawie, Sewerciu, życie wre, kipi...; Spadkobiercy pana Ziółko; Trzynastką po Warszawie; Ballada o zatopionym mieście; Dyplom krawiecki i Nagroda Nobla; Spotkania z Wybickim); zm. 22.02.1988.
110 15.03.1903 Ur. Józef Czechowicz, poeta; (Kamień; Prowincja noc; Z kroniki bibliofilów lubelskich; Stanąłem na ziemi w Lublinie; Sny szczęśliwe; Koń rydzy; Przez kresy : wybór wierszy i przekładów; Kołysanki i inne wiersze); zm. 09.09.1939.
105 15.03.1908 Ur. Barbara Iglikowska, artystka śpiewaczka, pedagog, prof. Akademii Muzycznej w Gdańsku (1948–1994); (m.in. partie: tytułowa w Carmen; Olgi w Eugeniuszu Onieginie; Jadwigi w Strasznym dworze); zm. 18.03.1995.
35 15.03.1978 Zm. Aleksander Kamiński, prozaik, pedagog, działacz harcerski; autor koncepcji i od grudnia 1940 komendant Organizacji Małego Sabotażu „Wawer”; (Antek Cwaniak : książka o zuchach; Andrzej Małkowski; Kamienie na szaniec; Narodziny dzielności; „Zośka” i „Parasol” : opowieść o niektórych ludziach i niektórych akcjach dwóch batalionów harcerskich; O harcerstwie : teksty zapomniane; Myśli o Polsce i wychowaniu); ur. 28.01.1903.
85 16.03.1928 Ur. Aleksander Ścibor-Rylski, pisarz, reżyser filmowy i scenarzysta; (Węgiel; Pierścionek z końskiego włosia; Człowiek z marmuru; Człowiek z żelaza); zm. 03.04.1983.
     17.03 Międzynarodowy Dzień Inwalidów i Ludzi Niepełnosprawnych – ustanowiony przez Międzynarodową Organizację Pracy w 1956; organizowany jest w trzecią niedzielę marca.
60 17.03.1953 Ur. Jerzy Henryk Kamrowski, poeta; (Przybliżenie; Ktoś bez lub o wielu twarzach; Droga skrzypcowa); zm. 09.06.1993.
165 18.03.1848 Wybuchła rewolucja w Berlinie (tzw. rewolucja marcowa) i Mediolanie – zbrojne wystąpienia mieszkańców miast europejskich pod hasłem wolności politycznych i zjednoczenia narodowego, zapoczątkowujące Wiosnę Ludów w Europie.
65 18.03.1948 Ur. Kazimierz Nowosielski, krytyk i teoretyk literacki, poeta, eseista i krytyk sztuki, prof. UG; (poezje: Miejsce na brzegu; Najbliższa dal; Znikliwa odwieczność; Ziarno i wiatr; Kamień dla utrudzonego; Człowiek rośnie cicho; szkice i eseje: Troska i czas : szkice o poezji i przemijaniu; Dar zamieszkiwania : eseje o doświadczeniach i wartościach; Rozróżnianie głosów : o poetyckim myśleniu według wartości ; Galeria : o wybranych malarzach i malarstwie współczesnym ; Poza ramami : rozmowy z artystami).
955 19.03.1058 Zm. Kazimierz I Odnowiciel, książę z dynastii Piastów; po śmierci ojca, Mieszka II Lamberta, objął w 1034 r. rządy nad państwem osłabionym klęskami i buntami; odbudował polską organizację państwową i kościelną; ur. 25.07.1016.
190 19.03.1823 Zm. Adam Kazimierz Czartoryski, książę, polityk, pisarz, krytyk literacki i teatralny, generał ziem podolskich; (Panna na wydaniu; Bliźnięta; Mniejszy koncept jak przysługa; Kawa; Myśli o pismach polskich); ur. 01.12.1734.
70 19.03.1943 Zm. Felicja Kruszewska, poetka, dramatopisarka; (Przedwiośnie; Stąd dotąd; Błękitny ogród; Twarzą na zachód : najpierw słońce zajść musi, potem przychodzi nowy dzień; O bałwankach śniegowych i o świerszczynce); ur. 10.10.1897.
40 19.03.1973 Przekazano do użytku dworzec PKS przy ul. 3 Maja; połączono go podziemnym przejściem i ruchomymi schodami z dworcem kolejowym Gdańsk Główny.
185 20.03.1828 Ur. Henrik Ibsen, norweski dramaturg; (Nora; Dzika kaczka; Upiory; Hedda Gabler; Budowniczy Solness); zm. 23.05.1906.
110 20.03.1903 Ur. Roman Feliks Wyrobek, pracownik kolejnictwa, fotografik, działacz gdańskiej Polonii; dokumentował życie Gdańska w okresie międzywojennym, skompletował archiwum liczące w latach 60. ok. 4 tys. negatywów; (cykle pocztówek: Pamiątki polskie w Gdańsku; Nasz Bałtyk; album Organy oliwskie; cykl publikowany w „Literach” Gdańsk w starej fotografii); zm. 13.10.1970.
    21.03 Światowy Dzień Poezji - ustanowiony przez UNESCO jesienią 1999.
65 21.03.1948 Ukazał się pierwszy numer tygodnika „Przyjaciółka”.
40 21.03.1973 Zm. Jan Marcin Szancer, grafik, scenograf, malarz i ilustrator książek; (m.in. ilustracje do: Pinokio C. Collodiego; Podróże pana Kleksa J. Brzechwy; Bajki i satyry I. Krasickiego; wspomnienia Curriculum vitae); ur. 12.11.1902.
35 21.03.1978 Polska żeglarka Krystyna Chojnowska-Liskiewicz (ur. 15.07.1936) ukończyła w Gdyni rejs dookoła świata na jachcie „Mazurek”. Był to pierwszy samotny kobiecy rejs dookoła świata. Z argentyńskiego portu La Paloma wypłynęła 28.03.1976.
15 21.03.1998 Zm. Maciej Słomczyński, prozaik, autor sztuk scenicznych, tłumacz; pod pseudonimem Joe Alex publikował powieści kryminalne; (przekłady m.in.: Ulisses J. Joyce’a; Raj utracony J. Miltona; Dzieła wszystkie W. Szekspira); ur. 10.04.1922.
     22.03 Światowy Dzień Wody – ustanowiony na konferencji ONZ w Rio de Janeiro w 1992, obchodzony od 1993.
20 22.03.1993 Zm. Erwin Lichtenstein (ur. 1901), adwokat, dziennikarz, działacz organizacji żydowskich Wolnego Miasta Gdańska; od 1940 r. mieszkał w Tel-Awiwie, gdzie uruchomił wypożyczalnię książek „Mendele”; od 1956 do poł. l. 70. prowadził sprawy o odszkodowania dla byłych żydowskich mieszkańców WMG; jego działalność przyczyniła się do uznania przez rząd RFN Żydów z WMG za represjonowanych przed 1.09.1939 r., na równi z mieszkańcami III Rzeszy; (Bericht an meine Familie : ein Leben zwischen Danzig und Israel).
    23.03. Światowy Dzień Meteorologii – obchodzony w rocznicę wejścia w życie konwencji o utworzeniu Światowej Organizacji Meteorologicznej (WMO) w 1950 r.
55 23.03.1958 Zm. Florian Znaniecki, filozof i socjolog, przedstawiciel socjologii humanistycznej; (Wstęp do socjologii; Socjologia wychowania; Upadek cywilizacji zachodniej : szkice z pogranicza filozofii kultury i socjologii; Pisma filozoficzne; współautor: Chłop polski w Europie i Ameryce); ur. 15.01.1882.
45 23.03.1968 Zm. Alfred Juliusz Świerkosz, nauczyciel m.in. w Pucku i Wielkiej Wsi (obecnie Władysławowo), dziennikarz, krajoznawca; w 1927 r. zorganizował pierwsze nad Bałtykiem polskie schronisko turystyczne; od 1945 r. związany z Gdańskiem; pracownik gdańskiej rozgłośni Polskiego Radia, redaktor „Głosu Wybrzeża” i „Wieczoru Wybrzeża”; (Z wybrzeża polskiego; Brzegiem międzymorza; Puck : najstarszy gród nad zatoką Pucką); ur. 24.01.1900.
110 24.03.1903 Ur. Igor Newerly, powieściopisarz; (Pamiątka z Celulozy; Chłopiec z salskich stepów; Archipelag ludzi odzyskanych; Zostało z uczty bogów; Za Opiwardą, za siódmą rzeką); zm. 19.10.1987.
105 24.03.1908 Ur. Kazimierz Dąbrowski, dr hab., historyk, prof. Collegium Marianum i Seminarium Duchownego w Pelplinie; (Rozwój wielkiej własności ziemskiej klasztoru cysterek w Żarnowcu od XIII do XVI w.; Opactwo cystersów w Oliwie od XII do XVI w.); zm. 04.12.1987.
65 24.03.1948 Ur. Jerzy Kukuczka, alpinista; jako drugi na świecie zdobył wszystkie (14) szczyty 8-tysięczne; na 11 szczytów poprowadził nowe drogi, na 4 dokonał pierwszych wejść zimowych; (Na szczytach świata); zg. przy próbie przejścia pd. ściany Lhotse 24.10.1989.
85 25.03.1928 Ur. Joanna Kulmowa, poetka, dramatopisarka, autorka książek dla dzieci, tłumaczka; (Boże umieranie; Wio, Leokadio; Zielony Amadeo; Ja, czarownica; Wiersze dla Kaji; Wielki Mały Król; Serce jak złoty gołąb; Suplement mój; Wiersze wybrane : 1954–1979; Psalm toastu; Moja pełnia, czyli Wiersze lubiane; Co się komu śni, a nawet i nie śni; Czemu?; wspomnienia Ciułanie siebie; Topografia myślenia; Strumieńskie wędrowanie).
70 26.03.1943 Miała miejsce akcja pod Arsenałem w Warszawie – harcerskie Grupy Szturmowe Szarych Szeregów odbiły z rąk gestapo harcmistrza Jana Bytnara „Rudego”; uwolniły 25 więźniów.
     27.03 Międzynarodowy Dzień Teatru.
30 27.03.1983 Zm. Hanna Malewska, powieściopisarka; (Wiosna grecka; Żelazna korona; Kamienie wołać będą; Żniwo na sierpie : powieść o Norwidzie; Przemija postać świata; O odpowiedzialności : wybór publicystyki 1945-1976); ur. 21.06.1911.
145 28.03.1868 Ur. Maksym Gorki, właśc. Aleksiej M. Pieszkow, prozaik i dramaturg rosyjski; (Matka; Mieszczanie; Na dnie; autobiograficzna trylogia: Dzieciństwo; Wśród ludzi; Moje uniwersytety); zm. 18.06.1936.
85 28.03.1928 Ur. Zbigniew Brzeziński, polityk amerykański polskiego pochodzenia; (Wielka szachownica : główne cele polityki amerykańskiej; Bezład : polityka światowa na progu XXI wieku; Wielkie bankructwo : narodziny i śmierć komunizmu w XX wieku; Wizja Polski; Plan gry : USA – ZSRR; Cztery lata w Białym Domu : wspomnienia doradcy do Spraw Bezpieczeństwa Państwa 1977-1981; O Polsce, Europie i świecie 1988-2001; Druga szansa : trzech prezydentów i kryzys amerykańskiego supermocarstwa).
70 28.03.1943 Zm. Siergiej W. Rachmaninow, rosyjski pianista i kompozytor, dyrygent; twórca koncertów fortepianowych, kompozycji orkiestrowych, poematów symfonicznych, kameralnych, wokalno-instrumentalnych; (opera Aleko; Skąpy rycerz; Francesca da Rimini); ur. 01.04.1873.
50 29.03.1963 Zm. Pola Gojawiczyńska, właśc. Apolonia, prozaik, powieściopisarka; (Joanna; Powszedni dzień; Dziewczęta z Nowolipek; Rajska jabłoń; Rozmowy z milczeniem; Z serca do serca : utwory z lat 1916-1938 drukowane w czasopismach; Szybko zapomniane : utwory z lat 1945-1963 drukowane w czasopismach); ur. 01.04.1896.
105 30.03.1908 Ur. Witold Urbanowicz, gen. brygady, pilot, dowódca eskadry 303 Dywizjonu Myśliwskiego im. Tadeusza Kościuszki; uczestniczył w „bitwie o Anglię”; po wojnie zamieszkał w Stanach Zjednoczonych; wykładał na amerykańskich uczelniach wojskowych: (Ogień nad Chinami; Początek jutra; Myśliwcy; Świt zwycięstwa; Latające tygrysy); zm. 17.08.1996.
70 30.03.1943 Zm. Jan Bytnar, pseud. „Rudy”, harcmistrz, żołnierz Szarych Szeregów, od 1942 dowódca Hufca „Południe” Grup Szturmowych Szarych Szeregów Kedywu Komendy Głównej Armii Krajowej; zmarł na skutek ran odniesionych podczas śledztwa w gestapo w al. Szucha; ur. 06.05.1921.
70 30.03.1943 Zm. Maciej Aleksy Dawidowski, pseud. „Alek”, podharcmistrz, członek ZWZ, AK, Szarych Szeregów, jeden z najwybitniejszych wykonawców akcji małego sabotażu organizacji „Wawer”; zmarł wskutek ran odniesionych w akcji pod Arsenałem; ur. 03.11.1920.
65 31.03.1948 Zm. Egon Erwin Kisch, czeski dziennikarz i publicysta, tworzący w języku niemieckim, autor reportaży literackich; (Praski Pitawal; Szalejący reporter; O carach, popach i bolszewikach; Klasycy dziennikarstwa); ur. 29.04.1885.
kwiecień
     01.04 Międzynarodowy Dzień Ptaków - obchodzony od 1906.
140 01.04.1873 Ur. Siergiej W. Rachmaninow, rosyjski pianista i kompozytor, dyrygent; twórca koncertów fortepianowych, kompozycji orkiestrowych, poematów symfonicznych, kameralnych, wokalno-instrumentalnych; (opera Aleko; Skąpy rycerz; Francesca da Rimini); zm. 28.03.1943.
105 01.04.1908 We Wrzeszczu oddano do użytku budynek szkoły i internatu państwowego katolickiego seminarium nauczycielskiego. Potem mieścił się tutaj Wydział Chemii Uniwersytetu Gdańskiego.
95 01.04.1918 Ur. Leon Jan Łuka, prehistoryk, muzeolog, bibliograf prehistorii polskiej, od 1953 r. kustosz w dziale archeologicznym Muzeum Pomorskiego (obecnie Narodowego) w Gdańsku, w l. 1957–1983 dyrektor autonomicznego Muzeum Archeologicznego w Gdańsku, wykładowca w WSP w Gdańsku, od 1970 na Uniwersytecie Gdańskim, założyciel i redaktor „Pomorania Antiqua”; (Bibliografia polskiej archeologii pradziejowej i wczesnośredniowiecznej Pomorza Gdańskiego; Wierzenia pogańskie na Pomorzu Wschodnim w starożytności i wczesnym średniowieczu; Kształtowanie się osadnictwa na Pomorzu Wschodnim na przełomie epoki brązu i żelaza); zm. 03.08.1983.
80 01.04.1933 Ur. Kazimierz Sopuch, poeta i publicysta, tłumacz; (My dwoje; Rwanie lnu; Wyjście z cienia; Astry; Oswoić ptaka; Gleba; Wiersze wybrane; Drażnienie niepokoju; Na obrzeżu; Ponad losem).
     02.04 Międzynarodowy Dzień Książki dla Dzieci - obchodzony od 1967 w rocznicę urodzin H. Ch. Andersena.
80 02.04.1933 Ur. Adam Witold Bilikiewicz, prof. dr hab. nauk medycznych, lekarz psychiatra, kontynuator prac ojca – Tadeusza, założyciela gdańskiej szkoły psychiatrycznej, kierownik Katedry Chorób Psychicznych AMG, twórca i kierownik Kliniki Psychiatrii Wieku Rozwojowego, Zaburzeń Psychotycznych i Wieku Podeszłego AMG, red. nacz. „Psychiatrii Polskiej”, współautor podręczników z psychiatrii; zm. 03.06.2007.
30 03.04.1983 Zm. Aleksander Ścibor-Rylski, pisarz, reżyser filmowy i scenarzysta; (Węgiel; Pierścionek z końskiego włosia; Człowiek z marmuru; Człowiek z żelaza); ur. 16.03.1928.
130 04.04.1883 Ur. Władysław Skoczylas, grafik, malarz i rzeźbiarz; (Teka zbójnicka; Teka podhalańska; Stara Warszawa; ilustracje do Puszczy jodłowej Stefana Żeromskiego); zm. 08.04.1934.
45 04.04.1968 Zg. Martin Luther King, amerykański protestancki duchowny i przywódca ludności murzyńskiej w USA, laureat Nagrody Nobla w 1964 r.; ur. 15.01.1929.
105 05.04.1908 Ur. Stanisław Szpor, inż., prof. zw., współtwórca polskiej elektryki, organizator i kierownik Katedry Wysokich Napięć i Przyrządów Rozdzielczych na Politechnice Gdańskiej, specjalista w zakresie techniki wysokich napięć, elektryczności atmosferycznej i aparatów elektrycznych; (Ochrona odgromowa; Wytrzymałość elektryczna i technika izolacyjna); zm. 10.04.1981.
65 05.04.1948 W Gdańsku rozpoczął się proces przeciwko zbrodniarzowi wojennemu Albertowi Forsterowi, gauleiterowi Gdańska i tzw. Prus Zachodnich; 29.04 został skazany na karę śmierci; wyrok wykonano w 1952 r. w więzieniu na Mokotowie w Warszawie.
110 06.04.1903 Ur. Franciszek Treder, działacz społeczny, nauczyciel, twórca i kustosz Muzeum Kaszubskiego w Kartuzach; zm. 22.08.1980.
95 08.04.1918 Zm. Lucjan Rydel, poeta (Poezje; Zaczarowane koło; Betlejem polskie; Pan Twardowski; Ferenike i Pejsidoros; Zygmunt August); ur. 17.05.1870.
40 08.04.1973 Zm. Pablo Picasso właśc. P. Ruiz Blasco, malarz hiszpański, grafik i rzeźbiarz; (Stary Żyd z chłopcem; Portret Gertrudy Stein; Kąpiel; Guernica); ur. 25.10.1881.
15 08.04.1998 W odrestaurowanym Spichlerzu Królewskim otwarto prowizoryczną salę koncertową Państwowej Filharmonii Bałtyckiej oraz jej biura; obecnie mieści się tu Hotel Królewski. Prace adaptacyjne kompleksu byłej elektrociepłowni na wyspie Ołowianka, zbudowanej w l. 1897–1913 i odbudowanej w 1945 r. po zniszczeniach wojennych, na Gdańskie Centrum Muzyczno-Kongresowe na Ołowiance trwały od 1997 do 2007 r. Prace przy budowie Sali Kameralnej na 180 miejsc ukończono w 2002 r. Obecnie Sala Koncertowa PFB pełni również funkcję sali kongresowej, mogącej pomieścić ok. 1100 osób.
5 08.04.2008 Zm. Ludwik Hass, historyk, prof. Instytutu Historii PAN, badacz wolnomularstwa i historii ruchu robotniczego, m.in. teorii i historii trockizmu; (Wolnomularstwo w Europie Środkowo-Wschodniej w XVIII i XIX wieku; Świat wolnomularski : konkrety; Wolnomularze polscy w kraju i na świecie 1821-1999 : słownik biograficzny); ur. 18.11.1918.
460 09.04.1553 Zm. François Rabelais, francuski pisarz, humanista, lekarz, wybitny przedstawiciel renesansu; (Gargantua i Pantagruel); niepewny rok urodzenia.
60 09.04.1953 Zm. Stanisław Wojciechowski, prezydent RP, teoretyk i działacz spółdzielczości; (Kooperacja w rozwoju historycznym; Ruch spółdzielczy; Historia spółdzielczości polskiej; Moje wspomnienia); ur. 15.03.1869.
45 09.04.1968 Zm. Zofia Kossak-Szczucka, pisarka (Błogosławiona wina; Bursztyny; Krzyżowcy; Z otchłani; Szukajcie przyjaciół); ur. 08.08.1890.
85 10.04.1928 Ur. Jerzy Lisowski, krytyk literacki, eseista, tłumacz literatury francuskiej, redaktor naczelny „Twórczości”; oprac. 4-tomową 2-języczną Antologię poezji francuskiej; zm. 11.09.2004.
80 10.04.1933 Ur. Marta Tomaszewska, powieściopisarka i poetka; (Gdzie ten skarb?; Tapatiki; Zamach na wyspę; Pan Tu i Pan Tam); zm. 04.07.2009.
40 10.04.1973 Ur. Kinga Choszcz, podróżniczka, gdańszczanka. współautorka książki Prowadził nas los. W październiku 1998 wyruszyła wraz z Radosławem Siudą „Chopinem” w trwającą 5 lat podróż autostopem dookoła świata. Za tę wyprawę otrzymali w 2004 r. nagrodę Kolosa. Kinga, kontynuując podróż, wyruszyła samotnie, jesienią 2005 r. do Afryki, gdzie po kilku miesiącach wędrówki, zmarła w Akrze (Ghana) na malarię mózgową; zm. 09.06.2006.
300 11.04.1713 Zawarto pokój w Utrechcie, kończący hiszpańską wojnę sukcesyjną. Do jego postanowień należało m.in. całkowite rozdzielenie tronów Madrytu i Paryża; Filip d'Anjou objął tron Hiszpanii wraz koloniami, zrzekając się jednocześnie praw do tronu Francji, a Ludwik XIV zrzekł się praw dynastycznych do Hiszpanii. Z okazji pokoju w Utrechcie Georg Friedrich Händel skomponował uroczyste Te Deum oraz Jubilate; utwory wykonano 7 lipca 1713 w Katedrze św. Pawła w Londynie.
5 11.04.2008 Zm. Franciszek Duszeńko, prof. zw., artysta rzeźbiarz, żołnierz AK, były więzień hitlerowskich obozów koncentracyjnych w Gross-Rosen i Sachsenhausen, absolwent pracowni rzeźby prof. Mariana Wnuka w PWSSP w Sopocie, pedagog gdańskiej ASP (1950-2000), rektor (1981-1987) Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Gdańsku, dziekan Wydziału Rzeźby (1960-1964), projektant Mauzoleum Ofiar Zagłady w Treblince (z A. Hauptem i F. Strynkiewiczem) oraz Miejsca Pamięci Narodowej na Westerplatte (z A. Hauptem), autor pomników Marii Konopnickiej w Gdańsku i Polskich Artylerzystów w Toruniu, rzeźb Ukrzyżowany w kościele św. Józefa w Gdyni i Redemptor w kościele redemptorystów w Zamościu; ur. 06.04.1925.
     13.04 Światowy Dzień Pamięci Ofiar Katynia – obchodzony w rocznicę ujawnienia przez Niemców w 1943 informacji o odkryciu w Katyniu masowych grobów oficerów WP, zamordowanych przez NKWD w 1940 r. Sejm RP w dn. 14.11.2007 r. przyjął uchwałę o ustanowieniu tego dnia Dniem Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej.
115 13.04.1898 Ur. Maja Berezowska, malarka, rysowniczka, ilustratorka, scenograf; (ilustracje do Różne przypadki świata tego M. Reja; Myszeida I. Krasickiego; Fraszki J. Kochanowskiego; cykl rysunków satyrycznych dot. Adolfa Hitlera Miłosne przygody słodkiego Adolfa); zm. 31.05.1978.
105 14.04.1908 Na Dolnym Mieście w Gdańsku oddano do użytku salę sportową z łaźnią publiczną.
185 16.04.1828 Zm. Francisco José de Goya y Lucientes, hiszpański malarz; (Portret Karola III w stroju myśliwskim; Potop; Pożar; Dziedziniec szaleńców; Sabat czarownic; Maja naga; Tauromaquia; Desastres de la guerra = okropności wojny); ur. 30.03.1746.
175 16.04.1838 Zm. Joanna Schopenhauer, pisarka, autorka szkiców z podróży, opowiadań i powieści; (Gabriela; Gdańskie wspomnienia młodości); ur. 19.08.1766.
80 16.04.1933 Ur. Henryk Mądrawski, malarz i grafik związany z Trójmiastem; malował głównie kompozycje figuratywne, akty, rzadziej pejzaże; podejmował niekiedy tematy morza i wybrzeża; jego prace znajdują się w polskich muzeach i zbiorach prywatnych w kraju i za granicą m.in. w Montrealu, Algierze, Sydney, Nowym Jorku, Paryżu, Malmö i Caracas; zm. 18.02.2009.
30 17.04.1983 Ks. dr Tadeusz Gocłowski (ur. 1931), rektor Seminarium Duchownego w Oliwie, został konsekrowany na biskupa pomocniczego diecezji gdańskiej; od 31.12.1984 biskup ordynariusz, od 25.03.1992 arcybiskup, a od 17.04.2008 arcybiskup senior.
     18.04. Międzynarodowy Dzień Ochrony Zabytków – ustanowiony przez Międzynarodową Radę Ochrony Zabytków (ICOMOS) i obchodzony od 1983 r.
25 18.04.1988 Zm. Józef Łobodowski, poeta, powieściopisarz, eseista i tłumacz; (Demonom nocy; Z dymem pożarów; Literaturas eslavas; Złota hramota; Pieśń o Ukrainie; Komysze; Rachunek sumienia : wybór wierszy 1940–1980; Żywot człowieka gwałtownego : wspomnienia; Kassandra jest niepopularna : wybór tekstów z „Orła Białego” z lat 1956–1980; Worek Judaszów; Naród jest nieśmiertelny); ur. 19.03.1909.
105 19.04.1908 Ur. Irena Eichlerówna, aktorka, jedna najwybitniejszych w historii polskiego teatru; (role: m.in. tytułowa w Balladynie J. Słowackiego; tytułowa w Marii Tudor V. Hugo; tytułowa w Fedrze J. Racine'a; Matka Courage w Matce Courage i jej dzieciach B. Brechta); zm. 12.09.1990.
85 19.04.1928 Ur. Romuald Bukowski, pomorski artysta plastyk, działacz społeczny i kulturalny, absolwent Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Gdańsku, dyrektor Biura Wystaw Artystycznych w Sopocie. Zajmował się architekturą wnętrz, projektowaniem mebli i grafiką użytkową; (Rysunek dekoracyjny; Rysunek i estetyka). Jako jedyny wśród posłów na Sejm PRL VIII kadencji głosował w dn. 25.01.1982 r. przeciw ustawie o szczególnej regulacji prawnej w okresie stanu wojennego, zatwierdzającej dekret o stanie wojennym; zm. 18.10.1992.
70 19.04.1943 Wybuch powstania w getcie warszawskim. Niemcy ogłosili stłumienie powstania w dn. 16.05.
30 19.04.1983 Zm. Jerzy Andrzejewski, prozaik i publicysta, krytyk literacki i teatralny; (Ład serca; Popiół i diament; Niby gaj; Bramy raju; Miazga; Gra z cieniem; Z dnia na dzień); ur. 19.08.1909.
25 19.04.1988 Zm. Jonasz Kofta, poeta, satyryk, autor utworów dramatycznych, piosenkarz; (Na wszystkich dworcach świata; Co to jest miłość; Pamiętajcie o ogrodach; Moja paranoja; współaut. Teatrzyk trzech; Zawodowcy; Dialogi na cztery nogi; Wielki Dodek; Fachowcy czyli po prostu robota; Wielki świat); ur. 28.11.1942.
15 19.04.1998 Zm. Octavio Paz, meksykański poeta, eseista i publicysta; laureat literackiej Nagrody Nobla w 1990; (Labirynt samotności; Wokół kamienia słońca; Podpatrywanie Indii); ur. 31.03.1914.
140 20.04.1873 Ur. Wojciech Korfanty, polityk, działacz śląski, publicysta; przyczynił się do rozbudzenia polskiej świadomości narodowej na Śląsku; zm. 17.08.1939.
90 21.04.1923 Ur. Gustaw Holoubek; aktor teatralny i filmowy, reżyser i pedagog, wykładowca Akademii Teatralnej w Warszawie; m.in. rola Gustawa-Konrada w Dziadach w reż. Kazimierza Dejmka wystawionych w 1968 r.; (role filmowe m.in. w: Lawie Tadeusza Konwickiego, Pętli, Sanatorium pod Klepsydrą, Rękopisie znalezionym w Saragossie, Pożegnaniach i Wspólnym pokoju Wojciecha Jerzego Hasa, Marysi i Napoleonie Leonarda Buczkowskiego, Pokoju z widokiem na morze Janusza Zaorskiego; współaut. Teatr jest światem); zm. 06.03.2008.
    22.04 Święto Ziemi (Międzynarodowy Dzień Ziemi) - obchodzone w USA od 1970, w Polsce od 1990. Datę święta ustalono na 21.03; w Polsce upowszechniła się data kwietniowa, związana z organizowanymi w tym terminie akcjami ekologicznymi; data ogólnokrajowych obchodów święta jest ruchoma.
100 22.04.1913 Ur. Karol Głombiowski, teoretyk nauki o książce, twórca polskiej szkoły bibliologicznej; od 1971 związany z Uniwersytetem Gdańskim; red. naczelny czasopisma „Studia o Książce”; (Książka w procesie komunikacji społecznej; Teoria i metodologia nauki o książce : wybrane zagadnienia; współredaktor Encyklopedii wiedzy o książce i Encyklopedii współczesnego bibliotekarstwa polskiego); zm. 13.10.1986.
     23.04 Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich - ustanowiony przez UNESCO w 1997, na wniosek rządu Hiszpanii i Międzynarodowej Unii Wydawców.
20 23.04.1993 Otwarto nową siedzibę Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego w Gdańsku – Dom Kaszubski przy ul. Straganiarskiej.
75 25.04.1938 Zm. Aleksander Świętochowski, dramaturg, prozaik i publicysta, jeden z głównych twórców programowych polskiego pozytywizmu; (Aspazja; Drygałowie); ur. 18.01.1849.
15 25.04.1998 W odrestaurowanym kompleksie Dworu II przy ul. Polanki w Oliwie otwarto dom zakonny ss. Brygidek.
110 26.04.1903 Ur. Anna Kowalska, powieściopisarka i nowelistka; (Opowiadanie greckie; Wielka próba; Opowieści wrocławskie; Kandelabr efeski; Wieża; Dzienniki); zm. 07.03.1969.
110 26.04.1903 Ur. Ola Watowa, właśc. Paulina Wat, żona pisarza Aleksandra Wata, autorka wspomnień Wszystko co najważniejsze...; ekranizacja w reż. R. Glińskiego 1992; zm. 09.02.1991.
95 26.04.1918 Ur. Antoni Pepliński, poeta, kompozytor, piewca natury i kultury kaszubskiej, ksiądz katolicki, proboszcz parafii w Mściszewicach, prekursor kaszubszczyzny w liturgii; (Niech szëmi las; Kaszëbë wołają nas; Moje spiéwë); zm. 06.08.1995.
75 26.04.1938 Ur. Andrzej Głowiński, kompozytor, w l. 1974–2005 kier. muzyczny Teatru „Wybrzeże” w Gdańsku; zm. 20.02.2010.
45 27.04.1968 Zm. Edward Csató, historyk teatru, krytyk teatralny i literacki; stworzył w 1958 i redagował „Almanach Sceny Polskiej”; (Polski teatr współczesny pierwszej połowy XX wieku; Leon Schiller; Dwie strony rampy; O Prometeuszu i ciuchach; Szkice o dramatach Słowackiego; Paradoks o reżyserze; Interpretacje); ur. 15.12.1920.
120 29.04.1893 Zm. Józef Franciszek Bliziński, komediopisarz, nowelista; (Pan Damazy; Marcowy kawaler; Szach i mat; Nowe humoreski; Barbaryzmy i dziwolągi językowe; Chwast); ur. 10.03.1827.
90 29.04.1923 Uroczyste otwarcie przez prezydenta Wojciechowskiego tymczasowego portu wojennego i schroniska dla rybaków w Gdyni.
35 29.04.1978 W Gdańsku powstał Komitet Założycielski Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża. Działali w nich m.in.: Andrzej Gwiazda, Krzysztof Wyszkowski, Bogdan Borusewicz, Joanna Duda-Gwiazda, Bogdan Lis, Alina Pieńkowska, Maryla Płońska, Antoni Sokołowski, Lech Wałęsa, Andrzej Kołodziej i Anna Walentynowicz.
130 30.04.1883 Ur. Jarosláv Hašek, czeski pisarz; (Przygody dobrego wojaka Szwejka; Kronika śmiechu; Trampoty pana Tenkráta; Tasiemiec księżnej pani; Wieczory z Jarosławem Haszkiem; Wędrówki z Jarosławem Haszkiem; Gdy się serce roznamiętni... Satirikon erotyczny z niespodziankami); zm. 03.01.1923.
40 30.04.1973 Zm. Maria Pruszkowska, prozaik; (Przyślę panu list i klucz; Głowa nie od parady; Kapitanówna; [Siedem] 7 babek, 1 dziadek); ur. 21.03.1910.
maj
90 01.05.1923 Ur. Joseph Heller, amerykański pisarz; (Paragraf 22; Coś się stało; Gold jak złoto; Bóg wie; Namaluj to; Ostatni rozdział, czyli Paragraf 22 bis; Teraz i wtedy : od Coney Island do Paragrafu 22); zm. 12.12.1999.
35 01.05.1978 Zm. Aram Chaczaturian, ormiański kompozytor, dyrygent i pedagog muzyczny; (Toccata; Suita taneczna; Koncert fortepianowy; Koncert skrzypcowy; Sonata fortepianowa; balety: Szczastje; Gajane z Tańcem z szablami; Spartakus); ur. 06.06.1903.
65 01.05.1948 Rozpoczął się pierwszy Wyścig Pokoju – międzynarodowy wieloetapowy wyścig kolarski, organizowany początkowo na trasie Warszawa-Praga i Praga-Warszawa; od 1952 odbywał się na trasie Warszawa-Berlin-Praga; w 1985 r. także w Moskwie, a w 1986 r. w Kijowie; od poł. lat 90. XX w. rozgrywany w formule otwartej.
    02.05 Święto Flagi Państwowej.
25 02.05.1988 Rozpoczął się strajk w Stoczni Gdańskiej. Po dwóch dniach stocznię otoczyły oddziały ZOMO i odcięto łączność telefoniczną. Strajk trwał do 10.05 i zakończył się bez podpisania porozumienia. Protest stoczniowców poparli strajkiem okupacyjnym studenci Uniwersytetu Gdańskiego.
    03.05 Święto Narodowe Trzeciego Maja.
45 04.05.1968 Zm. Mieczysław Nawrocki, aktor, malarz, działacz kultury, urodzony w Stanisławowie; w sierpniu 1945 r. jako repatriant osiedlił się w Gdańsku, gdzie współorganizował życie kulturalne i artystyczne; 20 lat był związany z Teatrem „Wybrzeże”; współtworzył Szkołę Baletową; malował pejzaże nadmorskie i portretował ludzi teatru; ur. 10.04.1900.
200 05.05.1813 Ur. Søren Aabye Kierkegaard, duński filozof, prekusor filozofii egzystencjalnej; (O pojęciu ironii z nieustającym odniesieniem do Sokratesa; Albo-albo; Bojaźń i drżenie); zm. 11.11.1855.
105 06.05.1908 Ur. Mieczysław Kotlarczyk, reżyser, aktor, krytyk literacki i teatralny; prowadził amatorskie teatry szkolne w Wadowicach i Sosnowcu; w 1941 r. założył i prowadził Teatr Rapsodyczny w Krakowie; (przedstawienia: Rapsody wg Wyspiańskiego; Dialog miłości wg utworów C. Norwida; Eugeniusz Oniegin wg A. Puszkina; Lord Jim wg J. Conrada; Pan Tadeusz; książki: Podstawy żywego słowa; Sztuka żywego słowa : dykcja, ekspresja, magia; Reduta słowa : kulisy dwu likwidacji Teatru Rapsodycznego w Krakowie; Karty z pamiętnika); zm. 21.02.1978.
250 07.05.1763 Ur. Józef Antoni Poniatowski, generał, minister wojny i naczelny wódz wojsk Księstwa Warszawskiego, marszałek Francji; zg. 19.10.1813.
145 07.05.1868 Ur. Stanisław Przybyszewski, dramaturg i powieściopisarz, eseista, inicjator otwarcia w Gdańsku polskiego gimnazjum oraz utworzenia „Naszego Domu”; (Confiteor; poematy prozą: Totenmesse; De profundis; Nad morzem; Androgyne; powieści: Homo sapiens; Dzieci Szatana; Synowie ziemi; Krzyk; dramaty: Złote runo; Śnieg; pamiętniki: Moi współcześni); zm. 23.11.1927.
     08.05 Międzynarodowy Dzień Zwycięstwa.
     08.05 Dzień Bibliotek i Czytelnictwa.
     08.05 Międzynarodowy Dzień Czerwonego Krzyża - obchodzony w rocznicę urodzin Henriego Dunanta, szwajcarskiego filantropa, współtwórcy Czerwonego Krzyża.
110 08.05.1903 Zm. Paul Gauguin, francuski malarz, przedstawiciel postimpresjonizmu; (Las w Viroflay; Studium aktu lub Suzanne szyjąca; Troje szczeniąt; Wizja po kazaniu czyli Walka Jakuba z aniołem; Żółty Chrystus; Tahitanki na plaży; Chrystus w Ogrodzie Oliwnym; Skąd przychodzimy? Kim jesteśmy? Dokąd zmierzamy?); ur. 07.06.1848.
60 08.05.1953 Memoriał biskupów polskich Non possumus, w którym protestowali oni przeciw systematycznemu łamaniu przez władze zasad „Porozumienia” między państwem a Kościołem z 1950 r., usuwaniu religii ze szkół, aresztowaniom wśród duchowieństwa i konfiskacie ziemi kościelnej, a szczególnie przeciw dekretowi z 09.02.1953, zgodnie z którym to władza państwowa miała wpływać na obsadzanie stanowisk kościelnych, łącznie z biskupami. List stał się jedną z przyczyn aresztowania prymasa Polski kardynała Stefana Wyszyńskiego.
5 08.05.2008 Zm. Mieczysław Albert Krąpiec, dominikanin, prof. dr hab., filozof, prof. i wieloletni rektor KUL-u, członek PAN i PAU, przedstawiciel tomizmu, jeden z twórców filozoficznej szkoły lubelskiej, inicjator i przewodniczący Komitetu naukowego pierwszej w Polsce Powszechnej Encyklopedii Filozofii; (Realizm ludzkiego poznania; Metafizyka; Ja człowiek; Człowiek i prawo naturalne); ur. 25.05.1921.
130 09.05.1883 Ur. José Ortega y Gasset, hiszpański filozof kultury, socjolog, eseista, przedstawiciel filozofii życia; (Dehumanizacja sztuki i inne eseje; Wokół Galileusza; Szkice o miłości; Velázquez i Goya; Po co wracamy do filozofii?; Idee i przeświadczenia; Dzieje jako system; Człowiek i ludzie); zm. 18.10.1955.
75 09.05.1938 Ur. Zbigniew Jerzyna, poeta, dramaturg, eseista, edytor, krytyk; (wiersze: Lokacje; Coraz słodszy piołun; Przesłanie; Moment przesilenia; Czarne oczy wiśni; Mówią i inne wiersze; dramaty: Iskrą tylko...; Fromborska baszta; Kto wyprowadzi psa; eseje: Wędrówka w słowie : rozważania o poezji; Nonsensy i używki : współczesne anegdoty ze sfer artystycznych; Katalog życia i śmierci albo przygody pojęć); zm. 29.11.2010.
65 09.05.1948 We Wrzeszczu oddano do użytku osiedle tzw. fińskich domków, zmontowanych z elementów ofiarowanych przez rząd Finlandii.
20 09.05.1993 Marek Kamiński i Wojciech Moskal, gdańscy polarnicy, zakończyli 700-kilometrowy przemarsz przez lodowce Grenlandii. Na trasę Fridtjöfa Nansena z 1888 r. – od Sortoo do Sondre Stromfjord – wyszli 05.04.
15 09.05.1998 Zm. Teodor Majkowicz, Łemko, ks. katolicki obrządku bizantyjsko-ukraińskiego, pierwszy biskup diecezji greckokatolickiej wrocławsko-gdańskiej, konsekrowany w dn. 12.07.1996 r.; w ramach akcji „Wisła” wywieziony w 1947 r. z ojczystej wioski w okolice Bartoszyc; w 1956 r. ukończył Wyższe Seminarium Duchowne „Hozjanum” w Olsztynie; od 1967 r. w Przemyślu; ur. 06.01.1932.
25 10.05.1988 Zm. Alfons Lendzion, pseud. Jurand, kolejarz, członek tajnej organizacji wojskowej „Orzeł”, kierowanej przez Wydział Wojskowy Komisariatu Generalnego RP w Wolnym Mieście Gdańsku; ur. 12.12.1912.
40 11.05.1973 Zm. Bohdan Arct, prozaik, popularyzator lotnictwa; (W pogoni za Luftwaffe : polscy myśliwcy w pustyni Tunisu; Ekipa pokoju; Messerschmitty w słońcu; Niebo w ogniu; Rycerze biało-czerwonej szachownicy; Poczet wielkich lotników; Polacy w bitwie o Anglię); ur. 27.05.1914.
     12.05 Międzynarodowy Dzień Pielęgniarki – ustanowiony w dniu urodzin Florence Nightingale (ur. 12.05.1920), twórczyni nowoczesnego pielęgniarstwa.
85 12.05.1928 Ur. Józef Więckowski, prof. zw., specjalista w dziedzinie mechaniki teoretycznej i stosowanej, prof. Politechniki Gdańskiej; zm. 15.10.1984.
80 12.05.1933 Ur. Andriej A. Wozniesienski, rosyjski architekt, poeta i prozaik; (Mozaika; Parabola; Antyświaty); zm. 01.06.2010.
35 12.05.1978 Zm. Leon Roppel, germanista, językoznawca, poeta, pisarz, folklorysta i działacz kaszubski; (Na jantôrowym brzegu : powiostki kaszebskié; Żeglarz „Złocistego Słońca” – odejście Jana z Kolna; Z piesnią do Cebe jidzema Mateńko; współautor antologii: Modra struna; śpiewnika: Pieśni z Kaszub; autor antologii: Ma jesma od morza : poezja i proza kaszubska o morzu); ur. 19.09.1912.
5 12.05.2008 Zm. Irena Sendlerowa, działaczka społeczna i charytatywna, organizatorka akcji ratowania dzieci z getta warszawskiego i umieszczania ich w polskich rodzinach, sierocińcach i klasztorach, w wyniku której uratowano ok. 2,5 tys. dzieci; ur. 15.02.1910.
85 14.05.1928 Ur. Władysław Hasior, artysta rzeźbiarz; (Ratownicy górscy; Rozstrzelani partyzanci; Żelazne organy; Tym, którzy walczyli o polskość i wolność Pomorza; Płonąca pieta; Słoneczny rydwan); zm. 14.07.1999.
75 14.05.1938 Ur. Elżbieta Czyżewska, aktorka filmowa i teatralna, od 1967 r. w USA; (role w filmach: Mąż swojej żony; Gdzie jest generał?; Godzina pąsowej róży; Giuseppe w Warszawie; Milczenie; Przerwany lot; Niekochana; Wszystko na sprzedaż); zm. 17.06.2010.
65 14.05.1948 Proklamowanie państwa Izrael.
55 14.05.1958 Ur. Andrzej Grubba, tenisista stołowy, związany z Wybrzeżem; 3-krotnie brązowy medalista mistrzostw świata (1985, 1987, 1989); mistrz Europy w 1982; zm. 21.07.2005.
30 14.05.1983 Zm. Grzegorz Przemyk, syn poetki Barbary Sadowskiej, maturzysta pobity w trakcie przesłuchania w komisariacie milicji na Starym Mieście w Warszawie; w jego pogrzebie, w dn. 19.05., uczestniczyło kilkadziesiąt tysięcy ludzi; ur. 17.05.1964.
5 14.05.2008 Zm. Roman Wapiński, prof. zw., historyk, badacz historii najnowszej, zwłaszcza dziejów II RP; od 1955 pracownik naukowy WSP w Gdańsku, od 1970 Uniwersytetu Gdańskiego; (Endecja na Pomorzu 1920–1939; Władysław Sikorski; Narodowa Demokracja 1893–1939...; Życie polityczne Pomorza w latach 1920–1939; Roman Dmowski; Świadomość polityczna w Drugiej Rzeczypospolitej; Polska i małe ojczyzny Polaków...; Historia polskiej myśli politycznej XIX i XX wieku ; Ignacy Paderewski; Polska na styku narodów i kultur); ur. 08.03.1931.
     15.05 Międzynarodowy Dzień Rodziny – ustanowiony w 1993 r. przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych.
310 16.05.1703 Zm. Charles Perrault, francuski pisarz; (Bajki Babci Gąski); ur. 12.01.1628.
100 17.05.1913 Ur. Erna Rosenstein, malarka i poetka; laureatka nagrody im. Jana Cybisa; (cykl: Obrazy bezdomne; kolaże: Wciąż trwa; poezje: Ślad; Spoza granic mowy; Wszystkie ścieżki; Czas); zm. 10.11.2004.
145 17.05.1868 Ur. Franciszek Kubacz, czołowy działacz Polonii gdańskiej i jej poseł do Volkstagu, lekarz; zm. 14.01.1933.
80 17.05.1933 Ur. Jarosław Abramow-Newerly, dramatopisarz, satyryk, aktor, kompozytor, autor tekstów piosenek i słuchowisk radiowych, dziennikarz, współzałożyciel STS-u w Warszawie; (Licytacja : wybór sztuk jednoaktowych i drobiazgów teatralnych; Co pan zgłasza? ; Pięć minut sławy; Pan Zdzich w Kanadzie).
     18.05 Międzynarodowy Dzień Muzeów – ogłoszony w 1977 r. przez Międzynarodową Radę Muzeów (ICOM), działającą przy UNESCO.
90 18.05.1923 Poświęcono lotnisko we Wrzeszczu, usytuowane w okolicy obecnego przystanku Gdańsk Zaspa.
80 18.05.1933 Ur. Władysław Lech Terlecki, dramaturg, prozaik i scenarzysta; (Dwie głowy ptaka; Wyspa kata); zm. 03.05.1999.
95 21.05.1918 Otwarto park oruński.
200 22.05.1813 Ur. Richard Wagner, niemiecki kompozytor, dyrygent, poeta, autor librett i teoretyk sztuki; (Holender tułacz; Pierścień Nibelunga; Tristan i Izolda; Śpiewacy norymberscy; Walkiria; Zmierzch bogów); zm. 13.02.1883.
260 23.05.1753 Zm. Urszula Radziwiłłowa z Wiśniowieckich, księżna, poetka, dramatopisarka; jej utwory dramatyczne były wystawiane w teatrze dworskim w Nieświeżu; (Opatrzności Boskiej dzieło; Niecnota w sidłach; Złoto w ogniu); ur. 13.02.1705.
130 23.05.1883 Zm. Cyprian Kamil Norwid, dramatopisarz, poeta i prozaik; uprawiał rzeźbę, malarstwo, rysunek i rytownictwo; (Wigilia; Promethidion; Czarne kwiaty; Białe kwiaty; Vade-mecum; Wanda; Krakus; Pierścień Wielkiej Damy; Ad leones); ur. 24.09.1821.
15 23.05.1998 Zm. Tony Halik, podróżnik, dziennikarz, twórca filmów przyrodniczych, współautor z żoną, Elżbietą Dzikowską, serialu przyrodniczego – „Pieprz i wanilia”; (180 000 kilometrów przygody; Z kamerą i strzelbą przez Mato Grosso; Moja wielka przygoda; Urodzony dla przygody; Wielkie przygody małej Patrycji; Wiatr; Myśliwi z nieba; Dwieście dni w Mato Grosso; Na diabelskim tropie; Zielona gorączka); ur. 24.01.1921.
    24.05 Europejski Dzień Parków Narodowych.
470 24.05.1543 Zm. Mikołaj Kopernik, astronom, matematyk, lekarz, prawnik, ekonomista, twórca teorii heliocentrycznej, kanonik kapituły warmińskiej; (De revolutionibus...); ur. 19.02.1473.
85 24.05.1928 Ur. Henryk Mross, ks. katolicki, proboszcz w Osielsku, prof. i dyrektor Biblioteki Seminarium Duchownego w Pelplinie, kanonik Kapituły Katedralnej w Pelplinie; (Dzieje parafii Gniew od XIII wieku do 1939 roku; Słownik biograficzny kapłanów diecezji pelplińskiej wyświęconych w l. 1821–1920; Pracownicy naukowo-dydaktyczni Wyższego Seminarium Duchownego : Pelplin 1939–1995 : słownik bio-bibliograficzny); zm. 27.04.2000.
150 25.05.1863 Ur. Heinrich Rickert, niemiecki filozof urodzony w Gdańsku; (Der Gegenstand der Erkenntnis; Die Grenzen der naturwissenschaftlichen Begriffsbildung; Kulturwissenschaft und Naturwissenschaft; Geschichtsphilosophie; Kant als Philosoph der modernen Kultur); zm. 28.07.1936.
15 25.05.1998 III Wielka Izba Karna Sądu Krajowego w Lubece, po rozpatrzeniu wniosku Głównej Komisji Badania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu, uchyliła, wydane w dn. 08 i 09.09.1939 r., wyroki śmierci na 35 obrońców Poczty Polskiej w Wolnym Mieście Gdańsku, uniewinniając ich od wszystkich postawionych im zarzutów. Kazimierz Rogaczewski, Alfons Flisykowski i Maksymilian Cygalski zostali uniewinnieni przez niemieckie sądy wcześniej.
105 26.05.1908 Ur. Aleksiej N. Arbuzow, rosyjski dramaturg; (Opowieści starego Arbatu; Tania); zm. 20.04.1986.
135 27.05.1878 Ur. Ferdynand Antoni Ossendowski, pisarz, publicysta i podróżnik; (Sokół pustyni; Lisowczycy; Przez kraj ludzi, zwierząt i bogów; Lenin); zm. 03.01.1945.
20 27.05.1993 Zm. Stanisław Gierszewski, historyk, prof. Uniwersytetu Gdańskiego, autor prac z historii Gdańska, Elbląga i Pomorza Gdańskiego, red. Słownika biograficznego Pomorza Nadwiślańskiego; (Elbląg : przeszłość i teraźniejszość; Wisła w dziejach Polski; Struktura gospodarcza i funkcje rynkowe mniejszych miast województwa pomorskiego w XVI i XVII w.; Obywatele miast Polski przedrozbiorowej : studium źródłoznawcze; Elbląski przemysł okrętowy w latach 1570-1815; Statystyka żeglugi Gdańska w latach 1670-1815; red. Pomorscy patroni ulic Gdańska); ur. 28.08.1929.
105 28.05.1908 Ur. Ian Fleming, angielski pisarz, twórca postaci Jamesa Bonda; (Sam chciałeś te karty, czyli Casino Royal; Żyj i pozwól umrzeć; Diamenty są wieczne; Goldfinger); zm. 12.08.1964.
305 30.05.1708 Ur. Daniel Gralath starszy, ławnik sądu, rajca miejski, burmistrz gdański, prawnik, przyrodnik, badacz elektryczności, współzałożyciel Towarzystwa Przyrodniczego. Zainicjował powstanie wielkiej alei między Gdańskiem a Wrzeszczem, wysadzanej lipami holenderskimi; zm. 23.07.1767.
235 30.05.1778 Zm. Voltaire, właśc. François-Marie Arouet, francuski filozof, pisarz, historyk i publicysta; (Zadig, albo Przeznaczenie; Mikromegas; Kandyd, czyli Optymizm; Prostaczek; Listy o Anglikach, albo listy filozoficzne; Pogawędki i dialogi filozoficzne; Traktat o tolerancji; Edyp; Mahomet; Henriady; La Pucelle d’Orléans); ur. 21.11.1694.
     31.05 Światowy Dzień Rozwoju Kultury.
140 31.05.1873 Ur. Tadeusz Rittner, dramatopisarz, prozaik, nowelista, krytyk teatralny; (W małym domku; Don Juan; Głupi Jakub; Wilki w nocy; Duchy w mieście; Drzwi zamknięte); zm. 16.06.1921; niektóre źródła podają datę śmierci 19.04.
105 31.05.1908 Zm. Aleksander Baumgardten, prozaik, poeta, krytyk teatralny i filmowy, tłumacz literatury, autor scenariuszy filmowych; (Zielone czasy; Usta na kamieniach; O tym, co najbliższe; Brzegi ciemności; Ścieżki samotnych; To on, niepokój); zm. 29.06.1980.
100 31.05.1913 Ur. Jerzy Wasowski, kompozytor, z zawodu inżynier akustyk, współtwórca Kabaretu Starszych Panów; (piosenki: Addio pomidory; Bo we mnie jest seks; Kaziu, zakochaj się; Nie odchodź; Odrażający drab; Przeklnę cię; Wesołe jest życie staruszka; musical Machiavelli); zm. 29.09.1984.
35 31.05.1978 Zm. Maja Berezowska, malarka, rysowniczka, ilustratorka, scenograf; (ilustracje do Różne przypadki świata tego M. Reja; Myszeida I. Krasickiego; Fraszki J. Kochanowskiego; cykl rysunków satyrycznych dot. Adolfa Hitlera Miłosne przygody słodkiego Adolfa); ur. 13.04.1898.
czerwiec
155 01.06.1858 Ukazał się pierwszy numer codziennej gazety „Danziger Zeitung”, która ukazywała się do 1930 r. Wydawcą był August W. Kafemann. W podtytule posiadała gdańską dewizę „Nec temere, nec timide”.
55 02.06.1958 Uruchomiono przeprawę promową między Nowym Portem a Wisłoujściem.
50 03.06.1963 Zm. Jan XXIII, właśc. Angelo Giuseppe Roncalli, bł., ks. katolicki, od 1958 papież; 25.01.1961 r. zapowiedział zwołanie II Soboru Watykańskiego i rozpoczął go 11.10.1962; (encykliki: Mater et Magistra; Pacem in terris; książki: Dziennik duszy; Słowa dobroci); ur. 25.11.1881.
75 04.06.1938 W Gdańsku i w Sopocie odbył się Ogólnopolski Zjazd Śpiewaczy z udziałem chórów z całej Polski.
    05.06 Światowy Dzień Środowiska Naturalnego - obchodzony od 1973 na wniosek ONZ.
115 05.06.1898 Ur. Federico Garcia Lorca, poeta i dramatopisarz hiszpański; (Dom Bernardy Alba; Od pierwszych pieśni do słów ostatnich; Krwawe gody); zm. 19.08.1936.
85 05.06.1928 Ur. Kazimierz Hoffman, poeta i publicysta; (Trzy piętra domu; Dwanaście zapisów : (1957–1982); Wybór i język; Przy obrazie : szkice; Drogą; Kos i inne wiersze; A-dur; Znaki); zm. 03.03.2009.
195 06.06.1818 Zm. Jan Henryk Dąbrowski, generał, twórca Legionów polskich we Włoszech, organizator pierwszego polskiego czynu zbrojnego po rozbiorach; (Pamiętnik wojskowy legionów polskich we Włoszech...); ur. 02.08.1755.
110 06.06.1903 Ur. Aram Chaczaturian, ormiański kompozytor, dyrygent i pedagog muzyczny; (Toccata; Suita taneczna; Koncert fortepianowy; Koncert skrzypcowy; Sonata fortepianowa; balety: Szczastje; Gajane z Tańcem z szablami; Spartakus); ur. 01.05.1978.
45 06.06.1968 Zm. Robert Kennedy, senator USA; w 1968 r. ubiegał się o nominację Partii Demokratycznej na urząd prezydencki; zginął w wyniku zamachu w czasie kampanii wyborczej; ur. 20.11.1925.
15 06.06.1998 Udostępniono zwiedzającym Muzeum Wnętrz Mieszczańskich w Domu Uphagena przy ul. Długiej. Kamienicę w 1981 r. przekazano jako oddział Muzeum Historycznemu Miasta Gdańska.
165 07.06.1848 Ur. Paul Gauguin, francuski malarz, przedstawiciel postimpresjonizmu; (Las w Viroflay; Studium aktu lub Suzanne szyjąca; Troje szczeniąt; Wizja po kazaniu czyli Walka Jakuba z aniołem; Żółty Chrystus; Tahitanki na plaży; Chrystus w Ogrodzie Oliwnym; Skąd przychodzimy? Kim jesteśmy? Dokąd zmierzamy?); zm. 08.05.1903.
85 07.06.1928 Ur. Władysław Lica, kaszubski rzeźbiarz ludowy z Wdzydz Tucholskich; tworzył rzeźby figuralne w stylu „klockowym”; zm. 23.05.1989.
25 07.06.1988 Zm. Aleksander Jackiewicz, teoretyk i historyk filmu, krytyk filmowy, powieściopisarz, wykładowca Uniwersytetu Warszawskiego i Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej i Filmowej w Łodzi; (Latarnia czarnoksięska; Film jako powieść XX wieku; Antropologia filmu; Moja filmoteka; Romans w Cannes); ur. 19.08.1915.
110 08.06.1903 Ur. Marguerite Yourcenar, właśc. M. de Crayencour, wybitna francuska pisarka, jedyna kobieta w Akademii Francuskiej; (Pamiętniki Hadriana; Kamień filozoficzny); zm. 17.12.1987.
40 08.06.1973 Zm. Wacław Grubiński, dramatopisarz, nowelista, krytyk teatralny i literacki; (Uczta Baltazara; Pocałunek; Bunt; Piękna Helena, albo o zmienności powodów toczącej się wojny; Lampa Aladyna; Niewinna grzesznica; W moim konfesjonale; O literaturze i literatach; Między młotem a sierpem); ur. 25.01.1883.
20 09.06.1993 Zm. Jerzy Henryk Kamrowski, poeta; (Przybliżenie; Ktoś bez lub o wielu twarzach; Droga skrzypcowa); ur. 17.03.1953.
125 10.06.1888 Ur. Antoni Lendzion, krawiec, działacz społeczno-polityczny, poseł do Volkstagu w Wolnym Mieście Gdańsku. 1.09.1939 r. został aresztowany wraz z synami i skatowany w Victoriaschule. Trafił do obozu koncentracyjnego Stutthof, w dn. 22.03.1940 r. został rozstrzelany w grupie najbardziej aktywnych działaczy Polonii gdańskiej; (współautor memoriału: Tragiczna przyszłość Polonii gdańskiej).
60 10.06.1953 Zm. Grzegorz Fitelberg, dyrygent, kompozytor; (Pieśń o sokole; W głębi morza; Koncert skrzypcowy); ur. 18.10.1879.
70 11.06.1943 Ur. Michał Milczarek, aktor i reżyser teatru lalkowego, związany z olsztyńskim „Czerwonym Kapturkiem” i toruńskim „Bajem Pomorskim”, od 1980 r. ze słupską „Tęczą”; jako instruktor teatralny w Domu Pomocy Społecznej w Machowinie k. Słupska przygotowywał spektakle z udziałem osób niepełnosprawnych; zm. 31.07.2007.
135 12.06.1878 Ur. James Oliver Curwood, amerykański pisarz i dziennikarz, autor powieści przygodowych o życiu zwierząt, Indian i traperów; (Szara Wilczyca; Bari, syn Szarej Wilczycy; Władca skalnej doliny; Łowcy wilków; Łowcy złota; Włóczęgi północy); zm. 13.08.1927.
50 12.06.1963 Zm. Paul Cazin, francuski pisarz, tłumacz, historyk literatury, popularyzator literatury polskiej we Francji, (monografia: Książę biskup warmiński Ignacy Krasicki; eseje: Humanista na wojnie; autobiografia: Człowiek, który różne rzeczy widział); ur. 28.04.1881.
40 12.06.1973 Otwarto bazę promową w Nowym Porcie; odpłynął do Helsinek pierwszy prom pasażersko-towarowy m/f „Gryf”.
10 12.06.2003 Zm. Gregory Peck, amerykański aktor, nagrodzony Oscarem w 1962, w 1989 otrzymał w Cannes Nagrodę Specjalną za całokształt twórczości; (role w: Biały kanion; Rzymskie wakacje W. Wylera; Akt oskarżenia A. Hitchcocka; Śniegi Kilimandżaro H. Kinga; Zabić drozda R. Mulligana; Ostatni brzeg S. Kramera; Działa Nawarony J. Lee Thompsona); ur. 05.04.1916.
455 13.06.1558 W budynku pofranciszkańskiego klasztoru w Gdańsku otwarto miejską szkołę reformacyjną, przekształconą w 1580 r. w Gimnazjum Gdańskie, a następnie w Gimnazjum Akademickie.
80 13.06.1933 W Gdańsku powstała nowa organizacja, popierana przez Komisarza Generalnego RP, pod nazwą Związek Polaków w Wolnym Mieście Gdańsku; doprowadziło to do rozbicia w Polonii gdańskiej.
75 13.06.1938 Stolica Apostolska powołała na biskupa ordynariusza diecezji gdańskiej ks. Carla Marię Spletta, dotychczasowego proboszcza parafii oliwskiej. Intronizacja miała miejsce w dn. 24.08.
110 14.06.1903 Zm. Jan Aleksander Karłowicz, etnograf, językoznawca, muzykolog, zbieracz ludowych przysłów, podań i pieśni; (Słownik wyrazów obcego a mniej jasnego pochodzenia...; wspólnie z A. Kryńskim i W. Niedźwiedzkim Słownik języka polskiego; z J. Łosiem Słownik gwar polskich); ur. 28.05.1836.
90 14.06.1923 Zm. Elise Püttner, pisarka i krajoznawca, autorka baśni, legend, opowiastek historycznych; (Was ein Pomuchel der Grossmama für seine lieben kleinen Landsleute, erzählt hat : ein Danziger Weinachtsmärchen ; Das Mänchen von Thorner Pfefferkuchen; Konrad Letzkau und seine Tochter); ur. 05.08.1839.
80 14.06.1933 Ur. Lesław Furmaga, prozaik (Krab i Joanna; Lot Pingwina; Skarb z piaszczystego półwyspu; Żagle w tarczy; Mały słownik morski; Ortofrajda; Ortochochliki w Ortofrajdzie).
80 14.06.1933 Ur. Jerzy Kosiński, pierwotnie Jerzy Nikodem Lewintopf, pisarz amerykański polskiego pochodzenia, z rodziny żydowskiej (Malowany ptak; Kroki; Wystarczy być; Przyszłość jest nasza, towarzyszu); 03.05.1991 zm. w USA śmiercią samobójczą.
45 14.06.1968 Zm. Salvatore Quasimodo, włoski poeta, tłumacz, szczególnie poezji greckiej; laureat literackiej Nagrody Nobla w 1959; ur. 20.08.1901.
170 15.06.1843 Ur. Edvard Grieg, norweski kompozytor; (Utwory liryczne; Sonata e-moll; Ballada g-moll; Koncert a-moll; Ja kocham cię; Suita z czasów Holberga; Tańce norweskie; Peer Gynt); zm. 04.09.1907.
35 17.06.1978 Udostępniono zwiedzającym zabytkową kuźnię wodną w Oliwie; placówka jest oddziałem Muzeum Techniki w Warszawie; zabytek pochodzi z XVI w., zachował się akt sprzedaży kuźni przez Jana Klinghamera w 1597 r. cystersom oliwskim.
30 17.06.1983 Zm. Miron Białoszewski, poeta, dramaturg i prozaik; (Pamiętnik z powstania warszawskiego; Teatr osobny; Donosy rzeczywistości; Małe i większe prozy; „Oho” i inne wiersze); ur. 30.06.1922.
80 18.06.1933 Ur. Henryk Lenarciak, opozycjonista, pracownik Stoczni Gdańskiej, legenda „Solidarności”, uczestnik wydarzeń Grudnia ’70 i Sierpnia ’80, współinicjator budowy Pomnika Poległych Stoczniowców w Gdańsku; zm. 03.08.2006.
5 18.06.2008 Zm. Leszek Orwid-Pluta, gdański poeta, dramaturg, psychoterapeuta; debiutował w 1970 r. w „Literach”; (Otwieranie przestrzeni; Cyrkowisko i inne utwory sceniczne).
20 19.06.1993 Zm. William Golding, angielski pisarz, laureat Nagrody Nobla w 1983 r.; (Władca much; Spadkobiercy; Wieża; Widzialna ciemność; Piramida; Rytuały morza; Ruchomy cel; The Hot Gates); ur. 19.09.1911.
115 20.06.1898 Ur. Witold Taszycki, językoznawca, twórca polskiej dialektologii historycznej; (Bibliografia onomastyki polskiej; Najdawniejsze zabytki języka polskiego; Słowiańskie nazwy miejscowe; Najdawniejsze polskie imiona osobowe; współaut. Zasad pisowni polskiej; współred. Słownika staropolskich nazw osobowych); zm. 08.08.1979.
5 20.06.2008 Zm. Piotr Łazarkiewicz, reżyser, scenarzysta, producent, krytyk, wykładowca Warszawskiej Szkoły Filmowej; (filmy dokumentalne: Mantra; Kontrapunkt; Fala; Wielka woda; filmy fabularne: Kocham kino; W środku Europy; Odjazd; Pora na czarownice; serial tv: Samo niebo); ur. 13.03.1954.
105 21.06.1908 Zm. Nikołaj Rimski-Korsakow, rosyjski kompozytor, przedstawiciel „Potężnej Gromadki”; (opery: Sadko; Bajka o carze Sałtanie; Nieśmiertelny Kościej; Złoty kogucik; Koncert fortepianowy; Kaprys hiszpański; Uwertura na tematy rosyjskie; Szeherezada; prace teoretyczne: Harmonia; Zasady instrumentacji); ur. 18.03.1844.
65 21.06.1948 Ur. Andrzej Sapkowski, pisarz fantasy i science fiction; (Wiedźmin; Miecz przeznaczenia; Krew elfów; Czas pogardy; Wieża Jaskółki; Pani Jeziora).
65 21.06.1948 Pierwszy komputer z zakodowanym w obwodach programem operacyjnym (Manchester University Mark I) zrealizował zadany mu program.
115 22.06.1898 Ur. Erich Maria Remarque, właśc. E. Paul Remark, niemiecki prozaik, autor pacyfistycznych powieści; pozbawiony w 1938 obywatelstwa niemieckiego; (Na Zachodzie bez zmian; Łuk Triumfalny; Czas życia i czas śmierci; Czarny obelisk; Noc w Lizbonie); zm. 25.09.1970.
175 24.06.1838 Ur. Jan Matejko, malarz, przedstawiciel polskiego malarstwa historycznego; (Batory pod Pskowem; Unia lubelska; Wernyhora; Bitwa pod Grunwaldem; Hołd pruski; Kopernik, czyli rozmowa z Bogiem; Kościuszko pod Racławicami; Poczet królów i książąt polskich); zm. 01.11.1893.
55 24.06.1958 Ur. Artur Tomaszewski, poeta; (Izaak czyli Powrót do śmiechu; Ballada o mojej ulicy...; Idę do ciebie tak jak idzie płomień; Raport rozbitka; Fotografie; Głosy w poczekalni; Fragmenty, ćwiczenia, urywki zdań).
15 24.06.1998 We Wrzeszczu otwarto Integracyjny Klub Artystyczny „Winda”, kierowany przez Katarzynę Burakowską. Jedną z inicjatyw IKA „Winda” jest reaktywowanie działalności Teatru Leśnego przy Jaśkowej Dolinie.
5 24.06.2008 Zm. Józef Szajna, scenograf, reżyser teatralny, malarz i grafik, prof. ASP w Warszawie; w czasie II wojny światowej więzień obozów koncentracyjnych w Auschwitz-Birkenau i w Buchenwaldzie; (spektakle: Replika; Gulgutiera; Dante; Cervantes; prace plastyczne: Postać V; Dwoje; Reminiscencje; Drang nach Osten – Drang nach Westen; Mrowisko; Gnom; Zamęt); ur. 13.03.1922.
110 25.06.1903 Ur. George Orwell, właśc. Eric Arthur Blair, angielski powieściopisarz, eseista i publicysta; (Folwark zwierzęcy; Rok 1984); zm. 21.01.1950.
     26.06 Międzynarodowy Dzień Zapobiegania Narkomanii.
1650 26.06.363 Zm. Julian Apostata, właśc. Flavius Claudius Julianus, cesarz rzymski od 361 r.; odstąpił od chrześcijaństwa pod wpływem filozofii neoplatońskiej i podjął próbę przywrócenia religii pogańskich.
105 26.06.1908 Ur. Gabriela Pauszer-Klonowska, prozaik, tłumaczka; (Pani Eliza : opowieść o Elizie Orzeszkowej; W cieniu nałęczowskich drzew : opowieść o Bolesławie Prusie; Polska, jego miłość : opowieść o Julianie Ursynie Niemcewiczu); zm. 30.09.1996.
15 26.06.1998 Koncert włoskiego tenora Pietro Ballo zainaugurował scenę letnią PFB na Ołowiance. Oddano do użytku Amfiteatr z lożą na 120 miejsc i możliwością słuchania koncertów przez ok. 12 tys. melomanów na przeciwległym Targu Rybnym nad Motławą.

     27.06 Święto Marynarki Wojennej
     27.06 Światowy Dzień Rybołówstwa - obchodzony od 1985.
     27.06 Światowy Dzień Walki z Cukrzycą - obchodzony od 1991.
70 27.06.1943 Zm. Eduard O’Rourke, biskup ryski, pierwszy biskup gdański. W 1935 r. przeprowadził I Synod Diecezji Gdańskiej. Zainicjował wybudowanie własnych kościołów przez Polonię gdańską – pw. św. Stanisława Biskupa we Wrzeszczu i pw. Chrystusa Króla w Gdańsku oraz utworzył przy nich polskie parafie personalne. Konflikt z Senatem Gdańskim uniemożliwił mu sprawowanie urzędu. 13.06.1938 r. Stolica Apostolska zwolniła go z obowiązków biskupa ordynariusza diecezji gdańskiej. 17.12.1972 r. sprowadzono jego szczątki z Rzymu i złożono w katedrze oliwskiej. Ur. 26.10.1876 pod Mińskiem.
35 27.06.1978 Wystartował statek kosmiczny „Sojuz 30”, na pokładzie którego znajdował się pierwszy polski kosmonauta Mirosław Hermaszewski; lot trwał do 05.07.
     28.06 Narodowy Dzień Pamięci Poznańskiego Czerwca 1956 – ustanowiony przez Sejm RP w 2006.
85 28.06.1928 Ur. Tadeusz Łodykowski, prof. zw. dr hab., dziekan i prorektor Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Sopocie, założyciel i wieloletni dyrektor Instytutu Transportu i Handlu Morskiego; (Polska polityka żeglugowa 1918-1995; Ekonomika transportu morskiego; Międzynarodowa polityka żeglugowa); zm. 27.02.2006.
15 29.06.1998 Członkowie Aeroklubu Gdańskiego – Ryszard Groth, Marek Rudowski i Andrzej Tylińskidokonali, jako pierwsi, przelotu trzema motolotniami na trasie Gdańsk-Karlskrona.
10 29.06.2003 Zm. Katherine Hepburn, amerykańska aktorka filmowa i teatralna; (role w filmach: Poranna chwała; Opowieść filadelfijska; Afrykańska królowa; Zgadnij, kto przyjdzie na obiad; Lew w zimie; Nad Złotym Stawem); ur. 12.05.1907.
5 29.06.2008 Zm. Anka Kowalska, poetka, powieściopisarka i dziennikarka, działaczka opozycji demokratycznej w PRL; (poezje: Credo najmniejsze; Wiersze z obozu internowanych; Racja stanu; powieść: Pestka); ur. 22.02.1932.
lipiec
5 01.07.2008 Zm. Szczepan Aleksander Pieniążek, biolog, pomolog; prowadził badania z zakresu fizjologii roślin, odporności drzew owocowych na mróz, metod uprawy roślin sadowniczych, przechowalnictwa owoców i ochrony sadów; zasłużony w dziedzinie intensyfikacji sadownictwa w Polsce; (Sadownictwo; Dookoła sadowniczego świata; Sad przy domu; Pamiętnik sadownika); ur. 27.12.1913.
235 02.07.1778 Zm. Jean-Jacques Rousseau, francuski pisarz, filozof, teoretyk wychowania; (Trzy rozprawy z filozofii społecznej; O początku i zasadach nierówności między ludźmi; Umowa społeczna; Uwagi o rządzie polskim; List o widowiskach; Julia czyli Nowa Heloiza; Emil czyli O wychowaniu; Wyznania; Przechadzki samotnego marzyciela; Rozprawa o naukach i sztukach); ur. 28.06.1712.
90 02.07.1923 Ur. Wisława Szymborska, poetka; laureatka literackiej Nagrody Nobla w 1996 r.; (Ludzie na moście; Wielka liczba; Lektury nadobowiązkowe; Wołanie do Yeti; Koniec i początek; Nic darowane; Miłość szczęśliwa i inne wiersze; Tutaj; Milczenie roślin); zm. 01.02.2012.
130 03.07.1883 Ur. Franz Kafka, austriacki pisarz; (Proces; Zamek; Wyrok; Ameryka; Kolonia karna; List do ojca; Listy do Mileny; Listy do Felicji); zm. 03.06.1924.
90 03.07.1923 Ur. Sue Ryder (właśc. Susan), zwn. Lady Ryder of Warsaw, honorowa obywatelka Gdyni, brytyjska działaczka charytatywna, założycielka fundacji Sue Ryder Foundation (od 2000 r. Sue Ryder Care), wspierającej budowę i utrzymanie ok. 100 domów opieki nad chorymi i inwalidami; m.in. fundatorka Oddziału Onkologii w Szpitalu Morskim im. PCK w Gdyni; podczas II wojny światowej była w korpusie pierwszej pomocy i w sekcji polskiej SOE; uczestniczyła w organizowaniu pomocy dla powstania warszawskiego i przygotowaniach cichociemnych do zrzutów w okupowanej Polsce; zm. 02.11.2000.
30 03.07.1983 Ur. Dorota Masłowska, powieściopisarka i felietonistka; laureatka Nagrody Literackiej „Nike” w 2006 r.; (Wojna polsko-ruska pod flagą biało-czerwoną; Paw królowej; dramat: Dwoje biednych Rumunów mówiących po polsku).
10 03.07.2003 Zm. Sat-Okh (Długie Pióro), właśc. Stanisław Supłatowicz, pisarz urodzony w Kanadzie, w dorzeczu rzeki Mackenzie, syn Polki i wodza indiańskiego Wysokiego Orła; w 1937 r. przyjechał z matką do Polski; w 1958 r. opublikował autobiograficzną opowieść z czasów młodości; (Ziemia słonych skał; Biały mustang; Fort nad Athabaską; Głos prerii; Walczący Lenapa); ur. 15.04.1920. Zob.: Słownik pisarzy Wybrzeża na: www.wbpg.org.pl.
70 04.07.1943 W katastrofie lotniczej w Gibraltarze zg. Władysław Sikorski, polityk, premier i minister II RP, generał, z wykształcenia inżynier budownictwa wodnego, dowódca Wojska Polskiego we Francji, od 07.11.1939 naczelny wódz i generalny inspektor sił zbrojnych, twórca PSZ na Zachodzie; (O polską politykę państwową; Nad Wisłą i Wkrą...; Rok 1920; Polska i Francja w przeszłości i w dobie współczesnej; Przyszła wojna, jej możliwości i charakter oraz związane z nim zagadnienia obrony kraju); ur. 20.05.1881.
120 06.07.1893 Zm. Guy de Maupassant, francuski pisarz, jeden z przedstawicieli naturalizmu; (Baryłeczka; Bel-Ami; Mont Oriol; Piotr i Jan; Horla); ur. 05.08.1850.
85 07.07.1928 Ur. Zdzisław Polsakiewicz, poeta, krytyk, publicysta, dziennikarz; (Milczenie i czas; Ptaki nie muszą umierać; Na pamięć); zm. 11.11.1974.
85 07.07.1928 W Chillicothe w Missouri po raz pierwszy zainstalowano i uruchomiono maszynę do sprzedaży krojonego chleba. W 1912 r. Otto Frederick Rohwedder opatentował maszynę do automatycznego krojenia chleba. Nie uruchomiono produkcji na większą skalę, gdyż był problem z utrzymaniem świeżości takiego pieczywa. W 1928 r., po emigracji do USA, Rohwedder wrócił do swojego wcześniejszego pomysłu, projektując linię produkcyjną, która najpierw kroiła, a następnie natychmiast szczelnie pakowała pokrojony chleb. Produkt nazwany „Kleen Maid Sliced Bread” szybko stał się popularny.
5 08.07.2008 Zm. Wieńczysław Gliński, aktor; (role teatralne m.in.: Alfred w Mężu i żonie A. Fredry; Edgar Walpor w Kurce wodnej S. I. Witkiewicza; tytułowa w Eryku XIV A. Strindberga; role filmowe w: Sprawie pilota Maresza i Orle L. Buczkowskiego; Kanale A. Wajdy i Jak być kochaną W. J. Hasa); ur. 10.05.1921.
35 10.07.1978 Zm. Julian Rydzkowski, kupiec, działacz społeczno-kulturalny na Kaszubach i Pomorzu, założyciel i kustosz Muzeum Regionalnego w Chojnicach; (Kajakiem po wodach województwa bydgoskiego; Chojnice i okolice); ur. 13.02.1891.
175 11.07.1838 Ur. Wojciech Kętrzyński, historyk mediewista i edytor, publicysta, kustosz, a następnie dyrektor Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie; obrońca polskości Warmii i Mazur; (O ludności polskiej w Prusiech niegdyś krzyżackich; O rocznikach polskich; Katalog Rękopisów Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich; wydawca Monumenta Poloniae historica); zm. 15.01.1918.
5 11.07.2008 Zm. Jerzy Koenig, krytyk teatralny, publicysta i rusycysta, dyrektor Teatru TV; (Rekolekcje teatralne; Antologia dramatu); ur. 21.11.1931.
105 12.07.1908 Ur. Eryk Lipiński, karykaturzysta, grafik i dziennikarz; zajmował się rysunkiem satyrycznym i karykaturą polityczną, ilustracją książkową, plakatem i scenografią; współzałożyciel i red. tygodnika „Szpilki”; organizator Muzeum Karykatury w Warszawie; (Pamiętniki); zm. 27.09.1991.
75 12.07.1938 Ur. Wincenty Bolesław Różański, znany jako Witek, poeta, outsider; żył tylko i wyłącznie z pisania wierszy; był przyjacielem Edwarda Stachury, który uczynił go jednym z bohaterów powieści Cała Jaskrawość; (Wiersze o nauce nawigacji między kamieniami ; Dziecko idące jak włócznia śpiewało ; Światłolubne ; Bądź pozdrowiona chwilo... ; Chciałem zmienić świat ; Ręce Marii Magdaleny ; Wędrujemy do Szeol ; Posrebrzane pola słów); zm. 03.01.2009.
10 13.07.2003 Zm. Anna Łajming, kaszubska pisarka, autorka widowisk, opowiadań, powieści i wspomnień; (Gdzie jest Balbina?; Miód i mleko; Symbol szczęścia; Od dziś do jutra; Czerwone róże; Dzieciństwo; Młodość; Mój dom); ur. 24.07.1904.
5 13.07.2008 Zg. Bronisław Geremek, historyk-mediewista, polityk, od 18 grudnia 2000 do 14 października 2001 przewodniczący Unii Wolności, minister spraw zagranicznych w latach 1997-2000, od 2004 poseł do Parlamentu Europejskiego; (Najemna siła robocza w rzemiośle Paryża XIII-XV w.; Ludzie marginesu w średniowiecznym Paryżu : XIV-XV wiek; Litość i szubienica : dzieje nędzy i miłosierdzia; Świat „opery żebraczej” : obraz włóczęgów i nędzarzy w literaturach europejskich XV-XVII wieku); ur. 06.03.1932.
110 14.07.1903 Ur. Irving Stone, właśc. I. Tennenbaum, amerykański pisarz; (Pasja życia; Żeglarz na koniu; W imieniu obrony; Udręka i ekstaza; Pasje utajone); zg. 26.08.1989.
95 14.07.1918 Ur. Ingmar Bergman, szwedzki reżyser filmowy, teatralny, telewizyjny, radiowy i operowy, scenarzysta i dramaturg, producent; (Uśmiech nocy; Siódma pieczęć; Tam, gdzie rosną poziomki; Szepty i krzyki; Sceny z życia małżeńskiego); zm. 30.07.2007.
85 14.07.1928 Ur. Ernesto Guevara, zw. Che, latynoamerykański rewolucjonista, z zawodu lekarz; (Kuba : wojna partyzancka; Epizody wojny rewolucyjnej; Dziennik z Boliwii); zm. 09.10.1967.
90 15.07.1923 Ur. Kazimierz Podoski, ekonomista, politolog, prodziekan (1967–1968), prorektor (1967–1970) Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Gdańsku, prof. zw. Uniwersytetu Gdańskiego; twórca i dyr. (1970–92) Instytutu Nauk Politycznych UG; (Stan i perspektywy rozwojowe małych miast i osiedli w województwie gdańskim; Perspektywy rozwoju sieci osadniczej w województwie gdańskim); zm. 22.07.1995.
90 16.07.1923 Ur. Andrzej Hausbrandt, krytyk teatralny, eseista, publicysta, prozaik, autor adaptacji scenicznych; (Teatr w społeczeństwie; Aktorzy); zm. 24.03.2004.
35 17.07.1978 W Będominie otwarto Muzeum Hymnu Narodowego; jest to Oddział Muzeum Narodowego w Gdańsku; mieści się w dworku, w którym urodził się Józef Wybicki – twórca polskiego hymnu narodowego.
115 18.07.1898 Ur. Beata Obertyńska, poetka, nowelistka, aktorka; od 1944 w Londynie; (Ballada o chorym Księżycu; W domu niewoli; Faustyna); zm. 21.05.1980.
105 18.07.1908 Uruchomiono linię tramwaju elektrycznego z Oliwy do Jelitkowa; początkowo działała tylko latem.
105 18.07.1908 Ur. Jan Śpiewak, poeta, krytyk literacki i tłumacz; (Wiersze stepowe; Dialogi naiwne; Ugory; Pracowite zdziwienia : szkice poetyckie); zm. 22.12.1967.
65 18.07.1948 Ur. Jan Chrapek, biskup ordynariusz diecezji radomskiej; w 1969 złożył śluby zakonne w zgromadzeniu michaelitów, w 1975 przyjął święcenia kapłańskie, sakrę biskupią przyjął w 1992, przewodniczący Rady Episkopatu Polski ds. Środków Społecznego Przekazu, wykładowca Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego i Uniwersytetu Warszawskiego; należał do Rady Programowej Katolickiej Agencji Informacyjnej; od 2002 przyznawana jest nagroda dziennikarzy im. Bp. Jana Chrapka „Ślad” dla ludzi mediów, których działalność przyczyniła się do budowania kultury prawdy, porozumienia i dialogu; zg. 18.10.2001.
5 18.07.2008 Zm. Wojciech Skalmowski, językoznawca, iranista, eseista, krytyk literacki, tłumacz; (Języki nowoirańskie i dardyjskie; Teksty i preteksty); ur. 24.06.1933.
120 19.07.1893 Ur. Włodzimierz Majakowski, rosyjski poeta i dramaturg, twórca rosyjskiego futuryzmu; (Obłok w spodniach; Pluskwa; Łaźnia); zm. 14.04.1930.
15 19.07.1998 Zm. Alojzy Nagel, poeta i prozaik kaszubski, humorysta; (Procem nocë; Astrë; Matka przyroda i jej dzieci; Szadi Władi; Otemknij dwiérze); ur. 26.05.1930.
125 20.07.1888 Ur. Emil Zegadłowicz, poeta, dramatopisarz, prozaik; (Nad rzeką; Dziewanna; Powsinogi beskidzkie; W obliczu gór i kulis; Wigilia; Zmory); zm. 24.02.1941.
5 20.07.2008 Zm. Zygmunt Bukowski, kociewski poeta, prozaik, dramaturg, rzeźbiarz i malarz; (poezje: Słowa ponad biel znaczące; Na uboczu nieba; Kształty wzruszeń; Ślad istnienia; W twórczym żniwie; Słowa służebne; W gęstwinie słów wiernych; Zasiew serdeczny; W odwiecznej mateczni; Pod ścieżką słońca; autobiografia: Zielony kuferek; album rzeźb: Malowane dłutem); ur. 30.04.1936.
65 21.07.1948 We Wrocławiu otwarto wystawę Ziem Odzyskanych, nowocześnie zorganizowana przyniosła duży sukces. Literacki obraz tego wydarzenia przedstawiła Janina Wieczerska w powieści pt. „Zawsze jakieś jutro”.
45 21.07.1968 Zm. Kazimierz Piwarski, historyk, badacz dziejów Pomorza i Prus; (Dzieje polityczne Prus Wschodnich 1621–1772; Dzieje Gdańska w zarysie; Dzieje Prus Wschodnich w czasach nowożytnych; Prusy Wschodnie w dziejach Polski); ur. 19.02.1903.
5 21.07.2008 Zm. Jacek Łaszcz, trójmiejski krytyk filmowy i teatralny, publicysta, tłumacz i psycholog; ur. 01.10.1937.
135 22.07.1878 Ur. Janusz Korczak, właśc. Henryk Goldszmit, pisarz, pedagog, działacz społeczny i lekarz; mimo szansy opuszczenia getta, pozostał z dziećmi z Domu Sierot i wraz z nimi w sierpniu 1942 wywieziono go do obozu zagłady w Treblince, gdzie zginął; (Jak kochać dziecko; Prawo dziecka do szacunku; Momenty wychowawcze; Prawidła życia; Józki, Jaśki i Franki; Król Maciuś I; Król Maciuś na wyspie bezludnej; Bankructwo małego Dżeka; Dzieci ulicy; Koszałki opałki; Sam na sam z Bogiem; Pamiętnik); rok urodzenia 1878 lub 1879.
55 22.07.1958 Zm. Michaił Zoszczenko, rosyjski pisarz; najwybitniejszy humorysta Rosji sowieckiej; (Opowiadania Nazara Iljicza, pana Siniebriuchowa; Niebieska księga; Opowieści sentymentalne; Talisman; Przygody małpy; Pieried woschodem sołnca); ur. 1894 lub 1895.
30 22.07.1983 Na mocy uchwały Rady Państwa PRL z dn. 20.07 zniesiono stan wojenny na terenie całego kraju.
105 23.07.1908 Ur. Bernard Janowicz, pisarz, autor Bajek kociewskich oraz wspomnień o Starogardzie; współorganizator chóru „Lutnia"; znany z publikowanych w „Gazecie Kociewskiej" gwarowych „powiedzónek", pod nazwą „Kipki Opałki"; zm. 15.08.2003.
      24.07 Święto Policji.
35 25.07.1978 W Oldham w Anglii urodziła się Louise Joy Brown, pierwsze dziecko z próbówki.
15 28.07.1998 Zm. Zbigniew Herbert, poeta, eseista, dramatopisarz; (Barbarzyńca w ogrodzie; Raport z oblężonego miasta; Pan Cogito; Martwa natura z wędzidłem; Labirynt nad morzem; Elegia na odejście); ur. 29.10.1924.
130 29.07.1883 Ur. Benito Mussolini, twórca i wódz włoskiego faszyzmu; 28.04.1945 rozstrzelany przez włoskich partyzantów.
125 29.07.1888 Ur. Stanisław Łoza, historyk, historyk sztuki, bibliograf, autor pierwszego w Polsce Słownika architektów i budowniczych Polaków oraz cudzoziemców w Polsce, inicjator i redaktor pierwszej w Polsce publikacji Czy wiesz, kto jest?, wydanej w 1937; zm. 05.04.1956.
160 30.07.1853 Ur. Julian Fałat, malarz, akwarelista; (Polowanie w Nieświeżu; Nagonka; Oszczepnicy; Zaloty myśliwca; Teka myśliwska); zm. 09.07.1929.
85 30.07.1928 Ur. Wojciech Siemion, aktor teatralny i filmowy, m.in. aktor Teatru Narodowego; założyciel i w l. 1972–2002 dyrektor teatru „Stara Prochownia”; twórca Wiejskiej Galerii Sztuki we wsi Petrykozy; (Przygoda na Mariensztacie; Błękitny krzyż; Eroica; Zezowate szczęście; Świadectwo urodzenia; Kierunek Berlin; Ziemia obiecana; Kolejność uczuć; Szatan z siódmej klasy; Ostatnia akcja); zm. 24.04.2010.
80 30.07.1933 Poświęcono katolicki kościół pw. św. Anny i św. Joachima w Gdańsku Letniewie.
205 31.07.1808 We wsi Lniska pod Gdańskiem podpisano protokół wytyczający szczegółową granicę między Wolnym Miastem a Prusami.
60 31.07.1953 Zm. Kornel Makuszyński, powieściopisarz, poeta, felietonista, krytyk teatralny, autor książek dla dzieci i młodzieży; (Rzeczy wesołe; Romantyczne historie; Awantury arabskie; Bardzo dziwne bajki; Bezgrzeszne lata; O dwóch takich, co ukradli księżyc; Listy zebrane; Przyjaciel wesołego diabła; Panna z mokrą głową; [cykl Przygody Koziołka Matołka]; [cykl Małpka Fiki Miki]; Wielka brama; Awantura o Basię; Szatan z siódmej klasy; Szaleństwa panny Ewy; Kartki z kalendarza; Legendy krakowskie; Poezje wybrane); ur. 08.01.1884.
sierpień
     01.08 Narodowy Dzień Pamięci Powstania Warszawskiego – ustanowiony przez Sejm RP w 2009.
65 01.08.1948 Ur. Stanisław Gostkowski, gdański poeta, pracował m.in. w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Kościerzynie i Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej w Gdańsku; (Nie chowajcie mnie żyjącego; Wyłącznie twoja osobista sprawa; Marsz gladiatorów; Śmierć ma słodki zapach); zm. 28.10.2000.
30 03.08.1983 Zm. Leon Jan Łuka, prehistoryk, muzeolog, bibliograf prehistorii polskiej, od 1953 r. kustosz w dziale archeologicznym Muzeum Pomorskiego (obecnie Narodowego) w Gdańsku, w l. 1957–1983 dyrektor autonomicznego Muzeum Archeologicznego w Gdańsku, wykładowca w WSP w Gdańsku, od 1970 na Uniwersytecie Gdańskim, założyciel i redaktor „Pomorania Antiqua”; (Bibliografia polskiej archeologii pradziejowej i wczesnośredniowiecznej Pomorza Gdańskiego; Wierzenia pogańskie na Pomorzu Wschodnim w starożytności i wczesnym średniowieczu; Kształtowanie się osadnictwa na Pomorzu Wschodnim na przełomie epoki brązu i żelaza); ur. 01.04.1918.
5 03.08.2008 Zm. Aleksandr Sołżenicyn, rosyjski pisarz, myśliciel i publicysta; po wydaleniu z kraju w 1974 do końca lat 80. jego utwory były objęte w ZSRR i krajach bloku sowieckiego całkowitym zakazem publikacji; w 1994 powrócił do Rosji; laureat literackiej Nagrody Nobla w 1970; (Jeden dzień Iwana Denisowicza; Zagroda Matriony; Zdarzenie na stacji Kreczetowka; Ladacznica i niewinny; Krąg pierwszy; Oddział chorych na raka; Archipelag Gułag); ur. 11.12.1918.
145 06.08.1868 Ur. Paul Claudel, francuski pisarz, dyplomata, członek Akademii Francuskiej; (Punkt przecięcia; Zakładnik; Zwiastowanie; Umiłowanie Pisma świętego); zm. 23.02.1955.
125 06.08.1888 Ur. Kazimiera Iłłakowiczówna, poetka, tłumaczka, eseistka i dramatopisarka; (Ikarowe loty; Rymy dziecięce; Ścieżka obok drogi; Popiół i perły; Niewczesne wynurzenia; Ta jedna nić; Liście i posągi; Rzeczy sceniczne); zm. 16.02.1983.
65 06.08.1948 Zm. Michał Bellwon, urzędnik pocztowy, współorganizator Poczty Polskiej w Wolnym Mieście Gdańsku, współzałożyciel Towarzystwa Ludowego „Jedność” w Gdańsku, członek władz Gminy Polskiej i innych organizacji w Wolnym Mieście Gdańsku. W l. 1945–1946 był członkiem Komisji Weryfikacyjnej do rozpatrzenia obywatelstwa Polaków gdańszczan. W listopadzie 1946 r. reprezentował Polonię gdańską w Warszawie, na Kongresie Autochtonów Polaków z Ziem Odzyskanych. Zeznawał jako świadek w procesie Alberta Forstera; ur. 22.04.1869.
35 06.08.1978 Zm. Paweł VI, papież, właśc. Giovanni Battista Montini; w 1963 r. wybrany na papieża; kontynuował i zakończył obrady II Soboru Watykańskiego; przeprowadził reformę organizacyjną i personalną Kurii Rzymskiej oraz reformę liturgii; (encykliki: Ecclesiam suam; Mense Maio; Populorum progressio; Humanae vitae; adhortacja: Evangelii nuntiandi); ur. 26.09.1897.
80 10–18.08.1933 Odbył się obóz Głównej Kwatery Harcerek, zorganizowany na Polance Redłowskiej w Gdyni; 16.08. harcerki odwiedził lord Robert Baden-Powell z żoną.
85 10.08.1928 Ur. Jerzy Janicki, prozaik, reportażysta, dramaturg, scenarzysta filmowy, autor słuchowisk; (Kłaniaj się drzewom; Polskie drogi; Nie ma jak Lwów... : krótki przewodnik literacki po Lwowie; współautor seriali radiowych: Matysiakowie i W Jezioranach; telewizyjnego: Dom); zm. 15.04.2007.
115 11.08.1898 Ur. Karolina Lanckorońska, historyk sztuki, wybitna działaczka Polonii we Włoszech, współinicjatorka Polskiego Instytutu Historycznego w Rzymie. W 1960 r. założyła Fundusz im. Karola Lanckorońskiego (od 1967 pod nazwą Fundacja Lanckorońskich z Brzezia z siedzibą w szwajcarskim Fryburgu i w Londynie), wspierający polskie instytucje emigracyjne (m.in. Polski Instytut Historyczny w Rzymie, Biblioteka Polska w Paryżu) i krajowe (głównie biblioteki uniwersyteckie), jak i odbiorców indywidualnych (m.in. stypendia dla polskich naukowców przygotowujących rozprawy doktorskie i habilitacyjne poza krajem). W 1994 r. ofiarowała ok. 300 dzieł sztuki i dokumenty archiwalne do zbiorów Zamku Królewskiego w Warszawie, Uniwersytetu Jagiellońskiego i zamku na Wawelu; zm. 25.08.2002.
80 11.08.1933 Ur. Jerzy Grotowski, aktor i reżyser, badacz i reformator sztuki aktorskiej; współzałożyciel i kierownik Teatru Laboratorium; w 1982 r. wyemigrował z Polski; zm. 14.01.1999.
15 11.08.1998 Zm. Witold Jan Urbanowicz, inż. budowy kadłubów okrętowych (absolwent Politechniki Gdańskiej [Technische Hochschule] 1937), prof. nadzw. Politechniki Gdańskiej; autor pierwszych polskich projektów towarowców dla założonych przez rząd polski w 1926 spółek: „Żegluga Polska SA” i Polsko-Brytyjskie Towarzystwo Okrętowe SA „Polbryt”; m.in. opracował projekt motorowca pasażersko-towarowego „Warszawa II”; uczestnik obrony Helu w 1939; pierwszy organizator przemysłu okrętowego na Wybrzeżu po II wojnie; kierował Morską Grupą Operacyjną, która w maju 1945 zabezpieczała majątek stoczni; dyr. Zjednoczenia Stoczni Polskich (do 1950), doprowadził do decyzji, by polskie statki były budowane w polskich stoczniach, a nie zamawiane za granicą; organizator i długoletni dyr. Instytutu Morskiego w Gdańsku; inicjator nowej dyscypliny naukowej - architektury okrętów; (Architektura okrętów ; Transatlantyki : zarys ich dziejów i techniki); ur. 27.03.1905.
     12.08 Międzynarodowy Dzień Młodzieży – obchodzony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ od 2000 r.
45 12.08.1968 Zm. Bolesław Romanowski, oficer Marynarki Wojennej; we wrześniu 1939 r. pełnił służbę na ORP „Wilk”; od 1941 r. był dowódcą ORP „Jastrząb”, a następnie ORP „Dzik”; 04.07.1947 r. przyprowadził do Gdyni ORP „Błyskawica” i został przyjęty do Marynarki Wojennej; represjonowany w l. 1950–1956, został zmuszony do opuszczenia Wybrzeża; w 1957 r. wrócił do służby zawodowej; (Torpeda w celu); ur. 21.03.1910.
140 13.08.1873 Ur. Józef Haller, generał, polityk, współorganizator Sokolich Drużyn Polowych oraz skautingu, uczestnik I wojny świat., m.in. dca II Brygady Legionów, nacz. wódz wojsk pol. we Francji; w czasie wojny pol.-radzieckiej dowodził m.in. Frontem Pn.-Wsch., broniącym Warszawy; 10.02.1920 dokonał aktu „zaślubin Polski z morzem”; generalny inspektor artylerii, po przewrocie majowym przeniesiony w stan spoczynku; we wrześniu 1939 powołany do służby czynnej w wojsku pol. we Francji, minister w rządzie pol. na uchodźstwie; po II wojnie pozostał w Wielkiej Brytanii; (Pamiętniki); zm. 04.06.1960.
20 14.08.1993 Zm. Oskar Jan Tauschinski, austriacki pisarz, wydawca, tłumacz i propagator literatury polskiej; młodość spędził m.in. w Gdańsku (Świętokradztwo; Kim jest ta kobieta?; Wariacja; Zwielichtige Geschichten); ur. 08.06.1914.
155 15.08.1858 Ur. Edith Nesbit, angielska pisarka, autorka utworów dla dzieci; (Pięcioro dzieci i coś; Feniks i dywan; Przygody małych Bastablów; Historia amuletu); zm. 04.05.1924.
80 15.08.1933 W granice administracyjne Gdańska włączono Orunię, Brętowo, Emaus i Olszynkę.
75 15.08.1938 Ur. Janusz A. Zajdel, prozaik; (Przejście przez lustro; Cylinder van Troffa; Limes inferior; Cała prawda o planecie Ksi); zm. 19.07.1985.
10 15.08.2003 Zm. Bernard Janowicz, pisarz, autor Bajek kociewskich oraz wspomnień o Starogardzie; współorganizator chóru „Lutnia"; znany z publikowanych w „Gazecie Kociewskiej" gwarowych „powiedzónek", pod nazwą „Kipki Opałki"; ur. 23.07.1908.
110 16.08.1903 Ur. Robert Szewalski, prof. Politechniki we Lwowie, od 1945 - Politechniki Gdańskiej, organizator i dyrektor Instytutu Maszyn Przepływowych PAN, konstruktor turbin parowych i gazowych; zm. 09.02.1993.
25 16.08.1988 Zm. Zbigniew Rynduch, nauczyciel polonista Gimnazjum Polskiego w Wolnym Mieście Gdańsku, organizator i dyrektor II Państwowego Gimnazjum i Liceum w Gdańsku, wykładowca Wyższej Szkoły Pedagogicznej i Uniwersytetu Gdańskiego (doc. dr); (Nauka o stylach i retorykach polskich XVII w.; Teoria stylu w traktatach retorycznych XVII wieku w Polsce; A.M. Fredro); ur. 11.04.1905.
5 16.08.2008 Zm. Anna Świderkówna, prof., filolog klasyczny, papirolog, tłumaczka, biblista, popularyzatorka wiedzy o świecie antycznym; (W „państwie” Apolloniosa : społeczeństwo wczesnoptolemejskie Fajum w świetle Archiwum Zenona; Kiedy piaski egipskie przemówiły po grecku; Hellada królów; Hellenika...; Książka się rozwija; cykl biblijny: Rozmowy o Biblii, Rozmów o Biblii ciąg dalszy; Rozmowy o Biblii : Nowy Testament; Prawie wszystko o Biblii; wywiad: Chodzić po wodzie; red. Słownika grecko-polskiego i Słownika pisarzy antycznych); ur. 05.12.1925.
90 18.08.1923 Ur. Bohdan Szermer, inżynier architekt urbanista, rzeczoznawca i projektant rozwiązań komunikacyjnych; od lipca 1945 r. związany z Trójmiastem; w l. 1958–1962 generalny projektant tzw. „Planu Gd”, obejmującego zespół miejski od Pruszcza po Rumię włącznie, wraz z portami w Gdyni i Gdańsku; autor opracowań studialnych i koncepcyjnych dla portów wybrzeża gdańskiego, generalny projektant perspektywicznego planu portu gdyńskiego (1974) i miejscowego planu szczegółowego dzielnicy portowo-przemysłowej Port Północny w Gdańsku, zatwierdzonego w 1978; uczestnik powstania warszawskiego; (aut. monografii Gdańsk – przeszłość i współczesność; współaut. z J. Stankiewiczem Gdańsk – rozwój urbanistyczny i architektoniczny oraz powstanie zespołu Gdańsk-Sopot-Gdynia); zm. 03.04.2011.
80 18.08.1933 Ur. Roman Polański, aktor, scenarzysta i reżyser; (Dwaj ludzie z szafą; Nóż w wodzie; Dziecko Rosemary; Lokator; Chinatown; Pianista; Oliver Twist; Kocham kino; Rzeź).
90 19.08.1923 Ur. Andrzej Braun, prozaik, poeta i reportażysta; (powieści: Lewanty; Próżnia; Próba ognia i wody; Wallenrod; Królestwo konieczności; Cyrograf; szkice: Szkoła Conrada; reportaże: Samolotem i lektyką; Śladami Conrada; wiersze: Reportaż serdeczny; Klimaty : wybór wierszy); zm. 09.11.2008.
70 20.08.1943 Zg. Tadeusz Zawadzki, pseud. Zośka, harcmistrz, dowódca Grup Szturmowych Szarych Szeregów, dowodził m.in. w akcji pod Arsenałem w Warszawie; ur. 24.01.1921.
45 20.08.1968 Inwazja wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację.
55 22.08.1958 Zm. Roger Martin du Gard, francuski pisarz; laureat literackiej Nagrody Nobla w 1937 r.; (Rodzina Thibault); ur. 23.03.1881.
25 22.08.1988 W Stoczni Gdańskiej i Północnej rozpoczął się strajk okupacyjny, kierowany przez Alojzego Szablewskiego. 24.08 do strajkujących dołączyły Stocznia Remontowa, „Wisła” i „Radunia”. Wśród postulatów znajdowało się żądanie legalizacji NSZZ „Solidarność”. Strajk zakończył się w dn. 01.09.1988. Strajki trwały także w innych miastach Polski; na Śląsku rozpoczęły się 15.08. Rozpoczęto negocjacje w sprawie zorganizowania tzw. „okrągłego stołu”.
105 23.08.1908 Ur. Albin Jan Makowski, działacz kulturalny, kolekcjoner; gromadził materiały dotyczące przeszłości Pomorza i Chojnic; zbiór liczył ponad 4 tys. eksponatów – zabytków archeologicznych, historycznych, etnograficznych, przyrodniczych, ok. 500 archiwaliów, wiele materiałów prasowych i zdjęć. Kolekcja, oficjalnie uznana przez Ministerstwo Kultury i Sztuki w 1963 r. za muzeum, po śmierci właściciela wraz z biblioteką liczącą ok. 5 tys. woluminów (ponad 50 starodruków) stała się własnością Chojnic; zm. 05.08.1982.
155 24.08.1858 Ur. Wacław Sieroszewski, pisarz, etnograf, zesłaniec, podróżnik, żołnierz; (Dwanaście lat w kraju Jakutów; Na kresach lasów; Dno nędzy; Dary wiatru północnego; Ucieczka); zm. 20.04.1945.
105 25.08.1908 Ur. Bronisław Czech, narciarz i kurier tatrzański w czasie II wojny światowej, taternik, ratownik górski, uczestnik trzech zimowych olimpiad (1928, 1932, 1936), najwszechstronniejszy polski narciarz w latach międzywojennych, 20-krotny mistrz Polski w różnych konkurencjach narciarskich; zg. 04.06.1944 w obozie w Auschwitz.
70 26.08.1943 Ur. Tadeusz Nalepa, kompozytor, gitarzysta, wokalista, harmonijkarz, autor tekstów, „ojciec polskiego bluesa”, założyciel grup „Blackout” i „Breakout”; zm. 04.03.2007.
110 27.08.1903 Ur. Leon Gomolicki, powieściopisarz, poeta, rusycysta; (Dziennik pobytu Adama Mickiewicza w Rosji 1824-1829; Mickiewicz wśród Rosjan; Wielki realista Aleksander Puszkin; Wieczory nad Łódką; Uprowadzenie Baucis; Dzikie muzy; Komiks psychologiczny; Przygoda archiwalna; Autobiogram); zm. 22.12.1988.
110 28.08.1903 Ur. Bruno Bettelheim, psycholog i psychiatra amerykański pochodzenia austriackiego, przedstawiciel tzw. szkoły psychoanalitycznej, autor tez na temat znaczenia baśni w wychowaniu i rozwoju dziecka (Cudowne i pożyteczne : o znaczeniu i wartościach baśni; Freud i dusza ludzka); zm. 13.03.1990.
100 30.08.1913 Ur. Irena Sławińska, historyk i teoretyk literatury, teatrolog; (Tragedia w epoce Młodej Polski : z zagadnień struktury dramatu; O komediach Norwida; Współczesna refleksja o teatrze : ku antropologii teatru; Moja gorzka europejska ojczyzna; Szlakami moich wód...); zm. 18.01.2004.
75 30.08.1938 Ur. Dorota Terakowska, dziennikarka i powieściopisarka; (Tam, gdzie spadają anioły; Władca Lewawu; Lustro pana Grymsa; Ono; Poczwarka); zm. 04.01.2004.
     31.08 Dzień Wolności i Solidarności – uchwalony w 2005 przez Sejm RP oraz Parlament Europejski.
105 31.08.1908 Ur. Szymon Wiesenthal, twórca Żydowskiego Centrum Dokumentacji Historycznej okresu Holocaustu, z zawodu inżynier architekt; (autobiografia: Prawo, nie zemsta); zm. 20.09.2005.
100 31.08.1913 Ur. Zbigniew Bieńkowski, poeta i krytyk literacki; (poezje: Sprawa wyobraźni; Trzy poematy; szkice: Piekła i Orfeusze : szkice z literatury zachodniej; Modelunki; Poezja i niepoezja; Notatnik amerykański; W skali wyobraźni; Ćwierć wieku intymności : szkice o poezji i niepoezji ; Przyszłość przeszłości : eseje); zm. 23.02.1994.
wrzesień 
      01.09 Światowy Dzień Pokoju.
100 02.09.1913 Ur. Albrecht Otto Ernst von der Wickerau Graf von Krockow, ur. w Krokowej; ukończył gimnazjum w Sopocie, studia w Heidelbergu; w marcu 1945 r. wyjechał do Niemiec; współzałożyciel Fundacji Europejskie Spotkania Kaszubskie Centrum Kultury Krokowa; zm. 28.03.2007.
40 02.09.1973 Zm. John Ronald Reuel Tolkien, angielski pisarz, autor powieści fantasy; (Hobbit; Władca pierścieni; Silmarillion; Rudy Dżil i jego pies; Kowal z Podlesia Większego); ur. 03.01.1892.
355 03.09.1658 Zm. Oliver Cromwell, angielski wódz i mąż stanu; od 1653 r. lord protektor Anglii, Szkocji i Irlandii; ur. 25.04.1599.
130 03.09.1883 Zm. Iwan Siergiejewicz Turgieniew, rosyjski prozaik, dramaturg i poeta, krytyk literacki, publicysta i tłumacz; (Rudin; Szlacheckie gniazdo; W przededniu; Ojcowie i dzieci; Trzy portrety); ur. 09.11.1818.
85 03.09.1928 Ur. Danuta Siedzikówna, pseud. Inka, sanitariuszka AK; po śmierci rodziców (zginęli w 1943 wskutek represji NKWD) wstąpiła do Armii Krajowej; w maju 1945 została aresztowana przez UB; po ucieczce z transportu przyłączyła się do 5. Wileńskiej Brygady mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”, od kwietnia 1946 na Pomorzu Gdańskim; w nocy 19/20 lipca 1946 została aresztowana w Gdańsku, 3. sierpnia skazana na śmierć. Wyrok śmierci wykonano w gdańskim więzieniu przy ul. Kurkowej w dn. 28.08.1946.
65 03.09.1948 Ur. Krzysztof Zaleski, reżyser, aktor i scenarzysta, od 2006 r. główny reżyser Teatru Polskiego Radia, dyrektor i redaktor naczelny Programu 2 Polskiego Radia; (sztuki: Ksiądz Marek Juliusza Słowackiego; Wagon wg prozy Marka Nowakowskiego; role filmowe: Gorączka Agnieszki Holland; Indeks Janusza Kijowskiego; Kochankowie mojej mamy Radosława Piwowarskiego; Matka Królów Janusza Zaorskiego); zm. 20.10.2008.
15 03.09.1998 Arcybiskup Tadeusz Gocłowski mianował duszpasterza gdańskich środowisk twórczych ks. Krzysztofa Niedałtowskiego rektorem kościoła św. Jana w Gdańsku.
90 05.09.1923 Ur. Józef Rembowski, pedagog, psycholog, prof. zw., wykładowca WSP w Gdańsku, od 1970 Uniwersytetu Gdańskiego; (Więzi uczuciowe w rodzinie; Metoda projekcyjna w psychologii dzieci i młodzieży; Rodzina w świetle psychologii; Psychologiczne problemy starzenia się człowieka; Empatia; Samotność); zm. 07.09.1995.
10 05.09.2003 Zm. Kir Bułyczow, właśc. Igor W. Możejko, rosyjski pisarz i historyk, z wykształcenia orientalista; (Milion przygód; Guslar – Neapol; Ludzie jak ludzie; Żuraw w garści; Retrogenetyka i inne opowiadania; Listy z laboratorium); ur. 18.10.1934.
     08.09 Międzynarodowy Dzień Walki z Analfabetyzmem - ustanowiony przez UNESCO w 1965.
65 08.09.1948 Zm. Tadeusz Wenda, inż., specjalista budownictwa portowego; wiosną 1920 r. na zlecenie Ministerstwa Spraw Wojskowych przygotował memoriał dot. rozbudowy portu gdańskiego, szczegółową analizę warunków technicznych i hydrograficznych polskiego wybrzeża, dokonał wyboru miejsca pod budowę nowego portu oraz wykonał projekt tymczasowego portu morskiego; w l. 1921–1937 kierował budową portu gdyńskiego; ur. 23.07.1863.
185 09.09.1828 Ur. Lew Tołstoj, rosyjski powieściopisarz i myśliciel; (Opowiadania sewastopolskie; Wojna i pokój; Anna Karenina; Zmartwychwstanie; Sonata Kreutzerowska); zm. 20.11.1910.
25 10.09.1988 Ur. Witold Dederko, artysta fotografik; ur. 26.03.1906.
175 11.09.1838 Ur. Adam Asnyk, poeta, dramatopisarz; (poezje: Sen grobów; Poezje; dramaty: Gałązka heliotropu; Cola Rienzi; Kiejstut); zm. 02.08.1897.
190 12.09.1823 Ur. Kornel Ujejski, poeta; (Maraton; Chorał z r. 1846; Skargi Jeremiego; Melodie biblijne; Tłumaczenia Szopena; Listy spod Lwowa; Wiersze różne); zm. 19.09.1897.
110 12.09.1903 Ur. Tadeusz Michał Kielanowski, lekarz, kierownik Kliniki Chorób Płuc Akademii Medycznej w Gdańsku, założyciel pierwszego w Polsce Telefonu Zaufania; zm. 06.05.1992.
85 12.09.1928 Oddano do użytku nowozbudowany most przy Zielonej Bramie w Gdańsku, tzw. Zielony Most.
5 12.09.2008 Zm. Janusz Tadeusz Hajdun, muzyk, kompozytor, twórca muzyki do ponad 100 filmów (m.in. Tango; Franz Kafka; Zbrodnia i kara; Bursztynowy las) i ok. 50 spektakli baletowych, teatralnych, telewizyjnych i radiowych; działał w studenckim ruchu artystycznym: Teatrzyku „Bim-Bom” i „Cyrku Rodziny Afanasjeff”; przez ponad 40 lat związany z Radiem Gdańsk, gdzie był m.in. redaktorem ds. nagrań czy pianistą z Salonu Artystycznego RG; ur. 25.02.1935.
75 13.09.1938 Ur. Janusz Głowacki, prozaik, dramaturg, felietonista, scenarzysta; (Moc truchleje; Choinka strachu; Antygona w Nowym Jorku; Kopciuch; Ścieki, skrzeki, karaluchy : utwory prawie wszystkie; Polowanie na muchy i inne opowiadania; 5 1/2; Good night, Dżerzi; Sonia, która za dużo chciała).
60 13.09.1953 Ur. Waldemar Chyliński, poeta, autor piosenek; (Zaproszenie do snu).
40 13.09.1973 W Gdańsku podpisano tzw. konwencję gdańską o ochronie żywych zasobów Morza Bałtyckiego i o rybołówstwie; konwencję podpisali ministrowie uczestniczący w Międzynarodowej Konferencji Dyplomatycznej Państw Bałtyckich.
100 14.09.1913 Ur. Jan Szczepański, socjolog; (Najważniejsze i najtrudniejsze; Czas narodu; Reformy, rewolucje, transformacje; Elementarne pojęcia socjologii); zm. 16.04.2004.
60 14.09.1953 W ramach kolejnych represji wobec Kościoła Katolickiego rozpoczął się proces biskupa Czesława Kaczmarka, oskarżonego o kolaborację z Niemcami w czasie okupacji, dążenie do obalenia ustroju PRL i szpiegostwo na rzecz Stanów Zjednoczonych i Watykanu; zakończony 22.09. skazaniem na 12 lat więzienia.
     15.09. Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu – ustanowiony przez II Sobór Watykański. Tematem 45. Dnia jest „Cisza i słowa drogą ewangelizacji”. W Kościele powszechnym zazwyczaj obchodzony w niedzielę poprzedzającą Zesłanie Ducha Świętego. W Polsce przypada w trzecią niedzielę września. Papież przygotowuje z tej okazji specjalne przesłanie, podpisuje je 24 stycznia, we wspomnienie liturgiczne św. Franciszka Salezego, patrona dziennikarzy.
550 15.09.1463 Bitwa w Zatoce Świeżej, rozbicie floty wielkiego mistrza krzyżackiego na Zalewie Wiślanym.
125 16.09.1888 Ur. Frans Eemil Sillanpää, fiński powieściopisarz i nowelista; laureat literackiej Nagrody Nobla w 1939; (Słońce życia; Śmierć i zmartwychwstanie); zm. 03.06.1964.
55 16.09.1958 Zm. Kazimierz Nitsch, językoznawca, badacz mowy kaszubskiej; twórca polskiej dialektologii; (Mowa ludu polskiego; monografie: Dialekty polskie Prus Zachodnich; Dialekty polskie Prus Wschodnich; Dialekty polskie Śląska; Dialekty języka polskiego; Pisma pomorzoznawcze; red. Małego atlasu gwar polskich i Słownika gwar polskich); ur. 01.02.1874.
25 16.09.1988 Zm. Stefan Zbigniew Różycki, geolog, geograf, badacz polarny, współorganizator i uczestnik pierwszej polskiej wyprawy na Spitsbergen w 1934; ur. 08.01.1906.
     17.09 Dzień Sybiraka.
100 17.09.1913 Ur. Mira Lobe, pisarka i redaktorka austriacka, autorka pełnych humoru i fantazji książek dla dzieci i młodzieży; (Babcia na jabłoni; Taps; Mirek i Morka); zm. 06.02.1995.
75 17.09.1938 Zg. Bruno Jasieński, właśc. Wiktor Zysman, poeta, prozaik, dramatopisarz, współtwórca polskiego futuryzmu; (But w butonierce; Słowo o Jakubie Szeli; Palę Paryż; Rzecz gromadzka; Nogi Izoldy Morgan i inne utwory; Utwory poetyckie, manifesty, szkice); ur. 21.07.1901.
105 19.09.1908 Ur. Mika Waltari, fiński pisarz; (Egipcjanin Sinuhe; Mikael); zm. 26.08.1979.
10 19.09.2003 W niewykończonej jeszcze Sali Koncertowej na Ołowiance zagrała pierwszy koncert orkiestra symfoniczna PFB; był to tzw. „Koncert na Budowie”.
150 20.09.1863 Zm. Jacob Ludwig Karl Grimm, filolog niemiecki, twórca germańskiego językoznawstwa porównawczego; (słownik Geschichte der deutschen Sprache; Deutsches Wörterbuch; zbiór bajek Kinder- und Hausmärchen; Deutsche Sage; Baśnie dla dzieci i młodzieży; Baśnie domowe i dziecięce); ur. 04.01.1785.
20 20.09.1993 Zm. Witold Tubielewicz, prof. Politechniki Gdańskiej, dyrektor Instytutu Budownictwa Wodnego PAN, pionier odbudowy polskich portów, współprojektant Portu Północnego; (współautor Porty Wybrzeża Gdańskiego : ich dzieje i perspektywy rozwojowe); ur. 22.07.1902.
425 21.09.1588 Wielka Armada, rozbita w potyczkach z Anglikami pod Plymouth i pod Gravelines i z powodu sztormów w rejonie Szkocji i Irlandii, dotarła do Santander; wypłynęła 28.05. Klęska Wielkiej Armady w wyprawie na Anglię doprowadziła do utraty pierwszeństwa na morzach przez Hiszpanię.
      22.09 Europejski Dzień bez Samochodu.
405 22.09.1608 Andreas Hünefeld, poprzez małżeństwo z Martą, wdową po W. Guillemoncie, został właścicielem drukarni w Gdańsku, którą prowadził przez 44 lata. Drukował wiele publikacji dysydenckich, także w języku polskim.
105 23.09.1908 Zm. Deotyma, właśc. Jadwiga Łuszczewska, poetka i powieściopisarka; w 1858 r. kilka dni spędziła w Gdańsku; w „Tygodniku Ilustrowanym” z 1861 r. opublikowała relację z podróży pt. Wycieczka do Gdańska; (Improwizacje i poezje; Polska w pieśni; Panienka z okienka : starodawny romansik; Pamiętnik); ur. 01.08.1834.
45 23.09.1968 Zm. Francesco Forgione, ojciec Pio, włoski kapucyn, obdarzony stygmatami; ogłoszony błogosławionym w 1999 r., świętym w 2002 r.; ur. 25.05.1887.
40 23.09.1973 Zm. Pablo Neruda, właśc. Neftalí Ricardo Reyes Basualto, chilijski poeta; (Pieśń powszechna; Poezje wybrane; Sława i śmierć Joachima Muriety; Wyznaję, że żyłem); ur. 12.07.1904.
10 23.09.2003 Zm. Zofia Chądzyńska, pisarka i tłumaczka, szczególnie prozy iberoamerykańskiej; (Ślepi bez lasek; Przez ciebie, Drabie!; Życie za życie; Dorosnąć; Wstęga pawilonu; Ryby na piasku; wspomnienia: Co mi zostało z tych lat...); ur. 24.02.1912.
90 24.09.1923 Ur. Ziemowit Fedecki, tłumacz z j. rosyjskiego, białoruskiego i francuskiego, satyryk, publicysta, współtwórca Studenckiego Teatru Satyryków; (współaut. Gościnny występ : teksty; Niewolnica; Piosenki kolegi : składanka słowno-muzyczna; Casanova w Warszawie; Marsz, do kąta! : operetki obywatelskie z repertuaru STS); zm. 08.01.2009.
90 24.09.1923 Ur. Ladislav Fuks, czeski pisarz; (Pan Theodor Mundstock; Palacz zwłok; Wariacje na najniższej strunie; Myszy Natalii Mooshaber; Śledztwo prowadzi radca Heumann; Nieboszczycy na balu); zm. 19.08.1994.
60 25.09.1953 Aresztowanie i wywiezienie z Warszawy kardynała Stefana Wyszyńskiego, Sługi Bożego. Więziony był przez władze PRL do 26.10.1956; od 25.09. do 12.10.1953 w Rywałdzie k. Grudziądza, do 06.10.1954 w Stoczku Warmińskim, do 27.10.1955 w Prudniku Śląskim. Ostatnim miejscem jego odosobnienia był klasztor ss. nazaretanek w Komańczy.
155 26.09.1858 Poświęcono katolicki kościół pw. św. Jadwigi w Gdańsku Nowym Porcie.
125 26.09.1888 Ur. Thomas Stearns Eliot, angielski poeta, dramaturg, krytyk literacki, eseista, laureat literackiej Nagrody Nobla w 1948; (Ziemia jałowa; Mord w katedrze; Popielec; Wydrążeni ludzie); zm. 04.01.1965.
115 26.09.1898 Ur. George Gershwin, amerykański kompozytor i pianista; (Błękitna rapsodia; Amerykanin w Paryżu; Uwertura kubańska; Lady, Be Good; Funny Face; opera Porgy i Bess z kołysanką Summertime); zm. 11.07.1937.
35 26.09.1978 Zm. Jan Parandowski, prozaik i tłumacz (Mitologia; Wojna trojańska; Niebo w płomieniach; Zegar słoneczny; Alchemia słowa; Petrarka); ur. 11.05.1895.
      27.09 Dzień Podziemnego Państwa Polskiego.
      27.09 Międzynarodowy Dzień Turystyki.
155 27.09.1858 Ur. Michał Kajka, mazurski poeta ludowy, działacz narodowy i polityczny, uczestnik akcji plebiscytowej; (Pieśni mazurskie; Zebrałem snop plonu...; Z duchowej mej niwy); zm. 22.09.1940.
80 27.09.1933 Ur. Michał Misiorny, krytyk teatralny, dramatopisarz, prozaik i tłumacz; (Pisarze gdańscy : informator; Piękne ogrody; Literatura „dobrze” i „źle” obecna; Klub „Piątej Pory Roku”); zm. 02.11.2005.
      28.09 Światowy Dzień Morza.
140 28.09.1873 Ur. Wacław Berent, powieściopisarz, eseista, tłumacz; (Próchno; Ozimina; Żywe kamienie; Zmierzch wodzów); zm. 19 lub 22.11.1940.
120 28.09.1893 Ur. Władysław Lam, artysta malarz, grafik i pedagog, prof. i współorganizator Wydz. Architektury Politechniki Gdańskiej, autor książek z dziedziny historii i teorii sztuki oraz podręczników nauczania malarstwa i rysunku; (Malarstwo i jego zasady; Jak rozwijać twórczość malarską; Jak posiąść wiedzę malarską; Podstawowe ćwiczenia z rysunku i malarstwa; Rysunek i malarstwo; Malarstwo na przestrzeni stuleci; Światła i cienie; teka drzeworytów Don Quijote); zm. 01.01.1984.
105 28.09.1908 We Wrzeszczu, w dawnym ogrodzie Uphagenów, otwarto miejski park. W pobliżu zbudowano korty tenisowe.
35 28.09.1978 Zm. Jan Paweł I, papież, właśc. Albino Luciani; ur. 17.10.1912.
10 28.09.2003 Zm. Elia Kazan, właśc. Elia Kazandzoghlus, amerykański reżyser, aktor, pisarz i scenarzysta filmowy, pochodzenia greckiego; (filmy: Bumerang; Dżentelmeńska umowa; Ameryka, Ameryka; Układ; Na wschód od Edenu; Na nabrzeżu; powieści: Ameryka, Ameryka; Układ; Mordercy; Poza Morze Egejskie); ur. 07.09.1909.
255 29.09.1758 Ur. Horatio Nelson, admirał brytyjski, jeden z największych dowódców sił morskich w dziejach wojskowości, bohater narodowy Anglii; pogromca floty francuskiej, hiszpańskiej i duńskiej. Jego zwycięstwa uchroniły Anglię przed inwazją wojsk Napoleona, zapewniły W. Brytanii panowanie na morzu w czasie wojen z Francją i przyczyniły się do brytyjskiej dominacji morskiej w XIX w.; zg. w bitwie pod Trafalgarem 21.10.1805.
190 29.09.1823 Ur. Władysław Syrokomla, właśc. Ludwik Kondratowicz, poeta i tłumacz; (Lalka; Kęs chleba; Janko Cmentarnik; Urodzony Jan Dęboróg; Nocleg hetmański; Margier; Stare wrota; Melodie z domu obłąkanych; Kasper Karliński; Wędrówki po moich niegdyś okolicach; Przekłady poetów polsko-łacińskich epoki zygmuntowskiej); zm. 15.09.1862.
135 29.09.1878 Ur. Julian Rummel, inżynier, pionier polskiej myśli morskiej, organizator i dyrektor Państwowego Przedsiębiorstwa „Żegluga Morska”, zwolennik i propagator budowy portu gdyńskiego; (Polska a morze; Gdynia – port polski; wspomnienia Narodziny żeglugi); zm. 22.04.1954.
75 29.09.1938 Konferencja w Monachium; Niemcy zaanektowały Sudety za zgodą Anglii, Francji i Włoch; uznano roszczenia Polski do Zaolzia.
70 29.09.1943 Ur. Lech Wałęsa, działacz związkowy, polityk, z zawodu elektryk; w l. 1980-1990 przewodniczący NSZZ „Solidarność”; w l. 1990-1995 prezydent RP i zwierzchnik Sił Zbrojnych RP; laureat pokojowej Nagrody Nobla w 1983; (Droga nadziei; Droga do wolności; Wszystko co robię, robię dla Polski).
105 30.09.1908 Zm. Karol Józef Teofil Estreicher, bibliotekarz, bibliograf, historyk literatury i teatru; (Bibliografia polska; Teatra w Polsce); ur. 22.11.1827.
75 30.09.1938 Niemcy, Włochy, Wielka Brytania i Francja zawarły układ monachijski, tzw. dyktat monachijski. Upoważniał on III Rzeszę do aneksji części Czechosłowacji, gł. obszaru Sudetów, z ok. 24% ludności i 40% potencjału przemysłowego. Czechosłowacji, której rząd nie został zaproszony do rokowań, nakazano: wycofanie się do 10.10 z zajmowanych przez Niemcy terenów, umożliwienie zwolnienia w ciągu 4 tygodni sudeckich Niemców ze służby wojskowej i policji oraz uwolnienie więźniów politycznych.
15 30.09.1998 Akademia Muzyczna w Gdańsku zainaugurowała rok akademicki w nowej siedzibie – dawnych koszarach przy ul. Łąkowej.
październik
      01.10 Międzynarodowy Dzień Muzyki.
      01.10 Międzynarodowy Dzień Ludzi Starszych - obchodzony od 1991.
105 01.10.1908 Otwarto przystanek kolejowy Nowe Szkoty na linii Gdańsk – Nowy Port.
20 01.10.1993 W Gdańsku przy Ogarnej otwarto czytelnię książek i czasopism angielskich, prowadzoną przez filię British Council w Gdańsku i Uniwersytet Gdański.
10 01.10.2003 Zm. Zbigniew Lengren, grafik, karykaturzysta i pisarz; twórca postaci prof. Filutka w „Przekroju”; zajmował się plakatem i ilustracją książkową; (Drobiazgi spod pióra; Nie bij jej, bo się spocisz); ur. 02.02.1919.
      02.10 Światowy Dzień Wegetarianizmu.
600 02.10.1413 Zawarto unię w Horodle między Polską a Litwą. Polacy mieli mieć wpływ na wybór wielkiego księcia na Litwie, a Litwini na wybór króla Królestwa Polskiego. Ustalono wspólne sejmy i zjazdy polsko-litewskie, urzędy wojewodów i kasztelanów na Litwie, litewską szlachtę zrównano z polskimi rodami.
85 02.10.1928 Utworzenie w Madrycie przez ks. Josemarię Escriva de Balaguera Kapłańskiego Stowarzyszenia św. Krzyża i Dzieła Bożego „Opus Dei”.
555 03.10.1458 Ur. Kazimierz, królewicz, św., patron Polski i Litwy; zm. 04.03.1484.
      04.10 Światowy Dzień Opieki nad Zwierzętami. Dzień św. Franciszka – patrona ekologów.
95 04.10.1918 Gen. Józef Haller został naczelnym wodzem Armii Polskiej we Francji.
50 04.10.1963 Zm. Zygmunt Nowakowski, powieściopisarz, felietonista, publicysta; (Geografia serdeczna; Przylądek Dobrej Nadziei; Gałązka rozmarynu; Mój Kraków i inne wspomnienia; Z księgi zażaleń pielgrzymstwa polskiego; Lajkonik na wygnaniu : felietonów sto i jeden : 1950-1962; Lajkonik : wybór felietonów z lat 1931-1939); ur. 22.01.1891.
20 04.10.1993 Zm. Jerzy Broszkiewicz, powieściopisarz, dramaturg i publicysta; (Oczekiwanie; Kształt miłości; Jonasz i błazen; Wielka, większa i największa; Felietony z anteny; Spotkania z muzyką); ur. 06.06.1922.
      05.10 Światowy Dzień Nauczycieli.
300 05.10.1713 Ur. Denis Diderot, francuski filozof i pisarz epoki oświecenia; główny redaktor Wielkiej Encyklopedii Francuskiej; (Myśli filozoficzne; Kubuś Fatalista i jego pan; Zakonnica; To nie bajka); zm. 31.07.1784.
75 05.10.1938 Zm. s. Faustyna, św., właśc. Maria Helena Kowalska, zakonnica, mistyczka; doznane przez nią wizje i objawienia Jezusa stały się podstawą kultu Miłosierdzia Bożego; (Dzienniczek : Miłosierdzie Boże w duszy mojej); ur. 25.08.1905.
30 05.10.1983 Parlament norweski przyznał Pokojową Nagrodę Nobla Lechowi Wałęsie.
       05-06.10 Światowy Dzień Ptaków – obchodzony w 1. sobotę i niedzielę października.
225 06.10.1788 Rozpoczęły się obrady Sejmu Czteroletniego albo Wielkiego; zakończyły się 29.05.1792; zaowocowały reformami państwa polskiego, m.in. Konstytucją 3 Maja.
120 06.10.1893 Ur. Bronisław Bukowski, twórca polskiej szkoły technologii betonu, działacz społeczny i polonijny w Wolnym Mieście Gdańsku, współorganizator i prof. zwycz. Politechniki Gdańskiej; (Technologia betonu; Dźwięk i budowa); zm. 11.05.1965.
15 07.10.1998 Inauguracja Centrum Ekumenicznego w klasztorze ss. Brygidek przy ul. Polanki w Oliwie.
      09.10 Dzień Honorowego Dawcy Szpiku.
100 10.10.1913 Ur. Claude Simon, francuski pisarz, laureat Nagrody Nobla w 1985; (Droga przez Flandrię); zm. 06.07.2005.
100 10.08.1913 Ur. Edmund Jan Osmańczyk, prozaik, publicysta, poeta; (Wolność jest słoneczna; Dokumenty pruskie; Notatki korespondenta; Powrót : 1939-1942; Z notatnika reportera : reportaże, gawędy, opowiadania; Ciekawa historia ONZ; Był rok 1945...; Encyklopedia spraw międzynarodowych i ONZ; Rzeczpospolita Polaków; ; Trzy Europy; Wielkie rozłączenie: Polska – Niemcy, Polska – Rosja; To trzeba opowiedzieć : dziennik z powstania 1944); zm. 04.10.1989.
45 10.10.1968 Zm. Nikifor Krynicki, właśc. Epifaniusz Drowniak, malarz prymitywista, pochodzenia łemkowskiego; został odkryty ok. 1930 r., tworzył w Krynicy (stąd nazwisko nadane w 1962 r.); namalował tysiące akwarel; (Nikifor – malarz na moście); ur. 21.05.1895.
      11.10 Dzień Pułaskiego - obchodzony w USA od 1931.
50 11.10.1963 Zm. Jean Cocteau, francuski poeta, dramatopisarz, prozaik, krytyk literacki, scenarzysta i reżyser filmowy; (Kogut i Arlekin : zapiski wokół muzyki; ; Orfeusz; Głos człowieka; Krew poety; Piękna i bestia; Testament Orfeusza; Opium); ur. 05.07.1889.
50 11.10.1963 Zm. Edith Piaf, właśc. E. Gassion, francuska piosenkarka; ur. 19.12.1915.
120 13.10.1893 Ur. Maria Helena Szpyrkówna, poetka, powieściopisarka, autorka książek dla dzieci i młodzieży; (Pierwiosnki; Wielki chan; Gniazda i gnieździęta; Warszawa w ogniu 12 V – 16 V 1926 r.; Godzina bije; Powrót na Bałtyk; Mikołajki – samograjki ; Słowo o Gdańsku; Sztychy gdańskie); zm. 22.04.1977.
85 13.10.1928 Ur. Alina Witkowska, historyk literatury, znawczyni literatury pierwszej połowy XIX wieku; (Rówieśnicy Mickiewicza : życiorys jednego pokolenia; Kazimierz Brodziński; Słowianie, my lubim sielanki…; Mickiewicz : słowo i czyn; Literatura romantyzmu; Towiańczycy; Cześć i skandale : o emigracyjnym doświadczeniu Polaków; Celina i Adam Mickiewiczowie); zm. 21.04.2011.
      14.10 Dzień Nauczyciela. Święto Edukacji Narodowej – ustanowione 27.04.1972 r.; upamiętnia rocznicę utworzenia w 1773 r. Komisji Edukacji Narodowej.
      15.10 Międzynarodowy Dzień Niewidomych - uchwalony w 1933.
35 15.10.1978 Marek Kotański założył w Głoskowie pierwszy ośrodek terapii uzależnionych od narkotyków; na bazie domu w Głoskowie w 1982 powstało stowarzyszenie MONAR.
       16.10 Światowy Dzień Żywności - obchodzony od 1981.
       16.10 Dzień Papieża Jana Pawła II – uchwalony przez Sejm RP w 2005.
200 16.10.1813 Rozpoczęła się bitwa pod Lipskiem; zakończyła się 19.10.
125 16.10.1888 Ur. Eugene O’Neill, amerykański dramatopisarz; (cykl Księżyc nad Karybami i sześć innych sztuk; Cesarz Jones; Włochata małpa; Żałoba przystoi Elektrze; Wszystkie Boże dziatki są skrzydlate; Pożądanie w cieniu wiązów; Przyjdzie na pewno; Zmierzch długiego dnia); zm. 27.11.1953.
35 16.10.1978 Ks. kardynał Karol Wojtyła został wybrany na papieża; przyjął imię Jana Pawła II.
35 16.10.1978 Polska alpinistka Wanda Rutkiewicz jako trzecia kobieta na świecie oraz pierwsza Europejka i pierwsza osoba z Polski weszła (z międzynarodową wyprawą alpinistyczną) na Mount Everest.
165 17.10.1848 Ur. Wiktor Gomulicki, poeta, nowelista, powieściopisarz, krytyk literacki, felietonista i tłumacz; (Ilustrowany przewodnik po Warszawie ozdobiony planem miasta...; Niedziele Romcia; Pieśń o Gdańsku; Miecz i łokieć; Wybór nowel; Opowiadania o Starej Warszawie; Wspomnienia niebieskiego mundurka; Pokłosie : wybór nowel, opowiadań i szkiców); zm. 14.02.1919.
      18.10 Dzień Poczty Polskiej.
200 19.10.1813 Zg. Józef Antoni Poniatowski, generał, minister wojny i naczelny wódz wojsk Księstwa Warszawskiego, marszałek Francji; ur. 07.05.1763.
45 19.10.1968 Zm. Anatol Stern, komediopisarz, krytyk literacki i filmowy, poeta i prozaik; (Alarm nocny; Bieg do bieguna); ur. 24.10.1899.
280 20.10.1733 Ur. Adam Stanisław Naruszewicz, historyk, poeta, dramatopisarz, tłumacz i publicysta, ks. katolicki, jezuita, od 1775 r. biskup, w l. 1771–1777 red. „Zabaw Przyjemnych i Pożytecznych”; (Historia narodu polskiego; Chudy literat; Wiek zepsuty; Do bizuna); zm. 08.07.1796.
75 20.10.1938 Ur. Janusz Popławski, gitarzysta, kompozytor i aranżer zespołu Niebiesko-Czarni (1963-1976), publicysta „Jazzu" i „Magazynu Muzycznego", propagator muzyki, autor programów tv ABC gitary oraz Fascynacje muzyczne J. Popławskiego, pedagog, wydawca podręczników muzycznych oraz magazynów: „Gazeta Muzyczna”, „Gitara i Bas”, „Świat gitary”; (piosenki: Kalendarz o tym wie; Adagio Cantabile; Czekałem na ciebie tysiąc lat; utwory instrumentalne: Spacer z gwiazdami; Taka była moja dziewczyna; Radar; Licznik Geigera; podręcznik: Studium gitary basowej); zm. 27.12.2004.
55 20.10.1958 Zm. Franciszek Pepliński, rybak, kaszubski poprzednik Michała Drzymały, rugowany z ziemi przez władze pruskie i szykanowany, od 1905 do 1911 r. mieszkał z rodziną w domu na kołach, zbudowanym na wzór cygańskiego wozu; ur. 10.11.1878.
5 20.10.2008 Zm. Krzysztof Zaleski, reżyser, aktor i scenarzysta, od 2006 r. główny reżyser Teatru Polskiego Radia, dyrektor i redaktor naczelny Programu 2 Polskiego Radia; (sztuki: Ksiądz Marek Juliusza Słowackiego; Wagon wg prozy Marka Nowakowskiego; role filmowe: Gorączka Agnieszki Holland; Indeks Janusza Kijowskiego; Kochankowie mojej mamy Radosława Piwowarskiego; Matka Królów Janusza Zaorskiego); ur. 03.09.1948.
180 21.10.1833 Ur. Alfred Bernhard Nobel, szwedzki chemik i przemysłowiec, wynalazca dynamitu i innych środków wybuchowych; znaczną część majątku przeznaczył w testamencie na utworzenie funduszu (Fundacja Nobla) na coroczne nagrody w 5 dziedzinach: fizyki, chemii, fizjologii lub medycyny, literatury oraz na polu rozbrojenia i krzewienia idei pokojowych; zm. 10.12.1896.
65 22.10.1948 Zm. August Hlond, prymas Polski, kardynał, salezjanin; ur. 05.07.1881.
       24.10 Światowy Dzień Informacji.
455 24.10.1558 Ur. Szymon Szymonowic, poeta i humanista; (Sielanki); zm. 05.05.1629.
90 26.10.1923 Ur. Julian Platt, historyk literatury, badacz okresu oświecenia, nauczyciel akademicki; od 1972 r. związany z Uniwersytetem Gdańskim; („Zabawy Przyjemne i Pożyteczne” 1770-1777 : zarys monografii pierwszego czasopisma literackiego); zm. 15.03.1997.
465 27.10.1548 Zm. Jan Dantyszek, urodzony w Gdańsku dyplomata, poeta, biskup chełmiński i warmiński, mecenas nauki i sztuki, twórca biblioteki w Lidzbarku Warmińskim, autor ponad 50 utworów wierszowanych w języku łacińskim oraz kilkuset listów; ur. 01.11.1485.
100 27.10.1913 Ur. Kornel Filipowicz, powieściopisarz i nowelista; (Krajobraz niewzruszony; Śmierć mojego antagonisty; Romans prowincjonalny); zm. 28.02.1990.
875 28.10.1138 Zm. Bolesław Krzywousty, książę z dynastii Piastów; w celu zapobieżenia walkom między synami ustanowił statut dziedziczenia, tzw. testament Krzywoustego, według którego władzę zwierzchnią miał sprawować najstarszy z Piastowiczów; ur. 20.08.1085 lub 1086.
55 28.10.1958 Włoski kardynał Angelo Giuseppe Roncalli został wybrany na papieża; przyjął imię Jana XXIII.
110 29.10.1903 Ur. Mieczysław Jastrun, poeta, prozaik, eseista i tłumacz; (Rzecz ludzka; Fuga temporum; Z innego świata światło; Mickiewicz; Poeta i dworzanin : rzecz o Janie Kochanowskim; Dzienniki i wspomnienia; Smuga światła; Wizerunki : szkice literackie; Między słowem a milczeniem; Piękna choroba); zm. 22.02.1983.
95 29.10.1918 Ur. Paweł Hertz, poeta, eseista, krytyk, tłumacz, edytor; (Notatnik obserwatora; Nocna muzyka; Notatki z obu brzegów Wisły; Słowacki : romans życia); zm. 13.05.2001.
5 29.10.2008 Zm. William Wharton, właśc. Albert du Aime, amerykański pisarz i malarz; (Ptasiek; Tato; W księżycową jasną noc; Spóźnieni kochankowie; Niezawinione śmierci; Dom na Sekwanie; Opowieści z Moulin du Bruit; Nie ustawaj w biegu; Niedobre miejsce); ur. 07.11.1925.
145 30.10.1868 Ur. Franciszek Necel, garncarz, twórca nowoczesnej ceramiki kaszubskiej; w 1901 r. założył własny warsztat w Chmielnie (obecnie w jednej z kondygnacji garncarni znajduje się Muzeum Ceramiki Neclów); obdarzony talentem i zmysłem artystycznym, pod wpływem Izydora i Teodory Gulgowskich dokonał przełomu w tradycyjnym garncarstwie kaszubskim, wzbogacając jego kolorystykę, wzory i kształty wyrobów; zm. 17.04.1935.
60 30.10.1953 Zm. Imre Kálmán, węgierski kompozytor; (operetki: Manewry jesienne; Księżniczka czardasza; Bajadera; Hrabina Marica; Księżna cyrkówka); ur. 24.10.1882.
listopad
120 01.11.1893 Zm. Jan Matejko, malarz, przedstawiciel polskiego malarstwa historycznego; (Batory pod Pskowem; Unia lubelska; Wernyhora; Bitwa pod Grunwaldem; Hołd pruski; Kopernik, czyli rozmowa z Bogiem; Kościuszko pod Racławicami; Poczet królów i książąt polskich); ur. 24.06.1838.
95 01.11.1918 Rozpoczęła się walka o Lwów między Polakami i Ukraińcami. Ukraińcy, dążąc do utworzenia samodzielnego państwa, opanowali prawie cały Lwów oraz Galicję Wschodnią od Sanu po Zbrucz. Walki o Lwów, w których po stronie polskiej uczestniczyły formacje ochotnicze Obrony Lwowa i młodzież (Orlęta Lwowskie), zakończyły się w dn. 22.11 odzyskaniem całego miasta. Poległo 439 Orląt; pochowani zostali na Cmentarzu Łyczakowskim. Oblężenie Lwowa przez wojska ukraińskie trwało do czerwca 1919 r.
25 01.11.1988 Rząd podjął decyzję o postawieniu Stoczni Gdańskiej w stan likwidacji; wskazywano motywy ekonomiczne; w powszechnej opinii był to akt polityczny.
95 02.11.1918 Powstanie Związku Harcerstwa Polskiego; zjazd połączeniowy odbywał się w Lublinie w dn. 01-02.11.
      03.11 Dzień św. Huberta - Święto Myśliwych.
135 04.11.1878 Ur. Robert Karol Prądzyński, ksiądz katolicki, działacz społeczno-narodowy i polonijny związany z ziemią bytowską, szczególnie z parafią Ugoszcz; walczył o włączenie pow. bytowskiego do Polski; utrwalał polskość i kulturę kaszubską w swojej parafii. Założył w Ugoszczy Polskie Towarzystwo Teatralne i Towarzystwo Śpiewu, doprowadził do uruchomienia biblioteki i Banku Ludowego; przeciwdziałał wyprzedaży gospodarstw przez Polaków; zm. 11.07.1930.
120 06.11.1893 Zm. Piotr I. Czajkowski, rosyjski kompozytor; (m.in. opery: Wojewoda; Eugeniusz Oniegin; Mazepa; Dama Pikowa; Dziewica Orleańska; Jolanta; balety: Jezioro łabędzie; Śpiąca królewna; Dziadek do orzechów); ur. 07.05.1840.
65 06.11.1948 Z pochylni Stoczni Gdańskiej spłynął pierwszy statek pełnomorski zbudowany w Polsce po wojnie – rudowęglowiec „Sołdek”.
100 07.11.1913 Ur. Albert Camus, francuski pisarz, eseista i publicysta, laureat literackiej Nagrody Nobla w 1957; (Obcy; Dżuma; Mit Syzyfa; Człowiek zbuntowany); zg. 04.01.1960.
25 07.11.1988 Zm. Witold Kledzik, urzędnik Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowej w Wolnym Mieście Gdańsku, działacz Polonii gdańskiej, biograf kolejarzy polskich w WMG, przewodnik wycieczek; po wojnie brał udział w organizowaniu kolejnictwa w Gdańsku; (Opactwo cystersów w Oliwie); ur. 17.10.1906.
90 08.11.1923 Ur. Józef Hen, prozaik, reportażysta, reżyser filmowy i scenarzysta; (Kijów, Taszkient, Berlin : dzieje włóczęgi; Cud z chlebem; Notatnik zapaleńca; Nikt nie woła; Przeciw diabłom i infamisom; Królewskie sny; Niebo naszych ojców i inne opowiadania; Błazen – wielki mąż : opowieść o Tadeuszu Boyu-Żeleńskim; Bruliony Profesora T.; pamiętnik: Nie boję się bezsennych nocy... cz. 1-3; wspomnienia: Nowolipie; Najpiękniejsze lata).
     09.11 Międzynarodowy Dzień Walki z Faszyzmem i Antysemityzmem.
95 09.11.1918 Zm. Guillaume Apollinaire, właśc. Wilhelm Kostrowicki, francuski poeta i prozaik pochodzenia polskiego; (Zwierzyniec albo Świta Orfeusza; Kubiści; Alkohole; Kaligramy; Poeta zamordowany); ur. 26.08.1880.
5 09.11.2008 Zm. Stanisław Różewicz, reżyser filmowy i teatralny, scenarzysta; (Świadectwo urodzenia; Wolne miasto; Westerplatte; Samotność we dwoje; Głos z tamtego świata; Kobieta w kapeluszu; Anioł w szafie); ur. 16.08.1924.
195 09.11.1818 Ur. Iwan Siergiejewicz Turgieniew, rosyjski prozaik, dramaturg i poeta, krytyk literacki, publicysta i tłumacz; (Rudin; Szlacheckie gniazdo; W przededniu; Ojcowie i dzieci; Trzy portrety); zm. 03.09.1883.
95 09.11.1918 Wybuchł strajk generalny w Berlinie, rozpoczynając tzw. rewolucję listopadową 1918 w Niemczech, która doprowadziła do obalenia monarchii i ustanowienia republik parlamentarnych w Niemczech i Austrii. Kanclerz Rzeszy – książę Max von Baden ogłosił abdykację cesarza Wilhelma II, Philipp Scheidemann – powstanie Republiki Niemieckiej, a Karl Liebknecht proklamował „wolną, socjalistyczną republikę”. Cesarz schronił się w Holandii i potwierdził abdykację oficjalnym pismem dopiero 28.11.
75 09.11.1938 Miała miejsce tzw. „noc kryształowa”. W nocy z 9 na 10 listopada NSDAP zorganizowała pogrom Żydów w III Rzeszy.
5 09.11.2008 Zm. Andrzej Braun, prozaik, poeta i reportażysta; (powieści: Lewanty; Próżnia; Próba ognia i wody; Wallenrod; Królestwo konieczności; Cyrograf; szkice: Szkoła Conrada; reportaże: Samolotem i lektyką; Śladami Conrada; wiersze: Reportaż serdeczny; Klimaty : wybór wierszy); ur. 19.08.1923.
       10.11 Międzynarodowy Dzień Młodzieży.
135 10.11.1878 Ur. Franciszek Pepliński, rybak, kaszubski poprzednik Michała Drzymały, rugowany z ziemi przez władze pruskie i szykanowany, od 1905 do 1911 r. mieszkał z rodziną w domu na kołach, zbudowanym na wzór cygańskiego wozu; zm. 20.10.1958.
30 10.11.1983 Zm. Jalu Kurek, właśc. Franciszek, powieściopisarz, poeta, tłumacz i publicysta; (Grypa szaleje w Naprawie; Zamurowana rzeka; Janosik; Księga Tatr; Księga Tatr wtóra; Zraniony ptak; Posągi z wiatru; Zmierzch natchnienia? : szkice o poezji; Proza nagła : [miniatury literackie i felietony]; Mój Kraków); ur. 27.02.1904.
      11.11 Święto Niepodległości – obchodzone jako ustawowy dzień świąteczny w Polsce od 1937, zakazane w czasie II wojny światowej, zniesione przez władze komunistyczne, przywrócone 21.02.1989 r. (w trakcie obrad Okrągłego Stołu).
95 11.11.1918 W Compiègne pod Paryżem podpisano układ o zawieszeniu broni, kapitulacji Niemiec i zakończeniu I wojny światowej.
95 11.11.1918 Polska odzyskała niepodległość. Rada Regencyjna przekazała władzę nad podległym jej wojskiem Józefowi Piłsudskiemu, uwolnionemu z magdeburskiego więzienia.
90 11.11.1923 Ur. Jerzy Stankiewicz, prof. Wydz. Architektury Politechniki Gdańskiej; zaangażowany w odbudowę zabytków Gdańska ze zniszczeń wojennych, autor cennych prac z historii budownictwa, fortyfikacji i zabytków Gdańska; (współautor Gdańsk rozwój urbanistyczny i architektoniczny - oraz powstanie zespołu Gdańsk-Sopot-Gdynia; rozdz. poświęcone architekturze i urbanistyce w wielotomowej Historii Gdańska pod redakcją Edmunda Cieślaka); zm. 20.06.1994.
75 11.11.1938 Ministerstwo Poczt i Telegrafów wydało dla Poczty Polskiej w Gdańsku okolicznościową serię znaczków o nominałach 5 gr, 25 gr i 55 gr, zawierającą motywy gdańskie z czasów I Rzeczypospolitej, zaczerpnięte z obrazu Alegoria handlu gdańskiego Izaaka van den Blocka z Sali Czerwonej ratusza Głównego Miasta.
25 11.11.1988 Zm. Jan Himilsbach, poeta, prozaik, scenarzysta, aktor filmowy; (opowiadania: Łzy sołtysa; Przepychanka; Monidło; scenariusze: Przyjęcie na dziesięć osób plus trzy; Party przy świecach); ur. 31.11.1931.
25 12.11.1988 Zm. Oskar Żawrocki, nauczyciel wychowania fizycznego, instruktor harcerstwa w Wolnym Mieście Gdańsku; po wojnie kierownik Studium WF Akademii Lekarskiej (obecnie Medycznej) w Gdańsku; po reaktywowaniu ZHP w 1956 r. został wiceprzewodniczącym Naczelnej Rady Harcerskiej; w kwietniu 1958 wraz z Aleksandrem Kamińskim i innymi instruktorami przedwojennymi wycofał się z pracy w ZHP; ur. 15.04.1901.
705 13.11.1308 Miała miejsce tzw. „rzeź gdańska”. Oddziały krzyżackie Güntera von Schwarzburga, wsparte posiłkami z zewnątrz, podstępnie opanowały cały Gdańsk, spaliły klasztor dominikański i dokonały rzezi mieszkańców. Wydarzenie to przeszło do ludowych pieśni i opowieści.
135 14.11.1878 Ur. Leopold Staff, poeta, dramatopisarz i tłumacz; (Sny o potędze; Gałąź kwitnąca; Uśmiechy godzin; Martwa pogoda; Wiklina; Ostatni z mego pokolenia...; Kochać i tracić; W kręgu literackich przyjaźni : listy [z l. 1897-1957]); zm. 31.05.1957.
95 14.11.1918 W Gdańsku powstała Polska Rada Ludowa, z dr. Józefem Wybickim na czele.
5 15.11.2008 Zm. Janusz Christa, rysownik, scenarzysta, twórca polskiego komiksu; autor ponad 30 albumów komisowych; zilustrował kilka powieści: Przygodę w Gibraltarze Józefa Borysewicza, Żeglarskie dzieje Tadeusza Szczygielskiego oraz Jak Ib odkryła Nowy Ląd Eugenii Kobylińskiej-Masiejewskiej; jego komiksy ukazywały się m.in. w „Jazzie”, „Wieczorze Wybrzeża”, „Relaksie” i „Świecie Młodych” (komiksy: serie przygód dzielnych marynarzy Kajtka i Koka oraz ich praprzodków – rycerzy Kajka i Kokosza; Tajemniczy rejs; Kurs na Półwysep York; Dżdżownica; Palacze; seria Bajki dla dorosłych; komiksowe programy teatralne: O dwóch takich, co ukradli księżyc; O Piaście i Popielu; O Kasi ,co gąski zgubiła; Wilk, koza i koźlęta; O straszliwym smoku i dzielnym szewczyku, prześlicznej królewnie i królu Gwoździku); ur. 19.07.1934.
      17.11 Światowy Dzień Studenta.
85 18.11.1928 Na ekranie kina „Colony” w Nowym Yorku odbyła się premiera pierwszego animowanego filmu dźwiękowego z Myszką Miki pt. Parowiec Willie (Steamboat Willie). Pierwszy raz postać ta pojawiła się w filmie Plane Crazy z 15.05.1928. Walt Disney w 1931/1932 otrzymał za jej stworzenie Oscara.
195 20.11.1818 Ur. Karol Szajnocha, dramaturg, historyk, redaktor; (Jadwiga i Jagiełło : 1374-1413; Wincenty z Szamotuł; Jerzy Lubomirski); zm. 10.01.1868.
155 20.11.1858 Ur. Selma Lagerlöf, szwedzka pisarka, laureatka literackiej Nagrody Nobla w 1909; (Gösta Berling; Cudowna podróż); zm. 16.03.1940.
90 20.11.1923 Ur. Nadine Gordimer, południowoafrykańska pisarka, tworząca w języku angielskim; laureatka literackiej Nagrody Nobla w 1991; (Gość honorowy; Zachować swój świat; Świat obcych ludzi; polskie wybory opowiadań: Na pewno w któryś poniedziałek; Zapach kwiatów i śmierci).
15 20.11.1998 Zm. Marian Brandys, prozaik, eseista i publicysta; (Nieznany książę Poniatowski; Kozietulski i inni; Kłopoty z panią Walewską; Koniec świata szwoleżerów; Śladami Stasia i Nel; Z panem Biegankiem w Abisyni; Dom odzyskanego dzieciństwa; Wyprawa do oflagu); ur. 25.01.1912.
305 21.11.1708 Miała miejsce bratobójcza bitwa pod Koniecpolem między zwolennikami dwóch pretendentów do polskiego tronu – Stanisława Leszczyńskiego i Augusta II Mocnego.
85 22.11.1928 Ur. Krystyna Siesicka, powieściopisarka, autorka książek dla młodzieży; (Jezioro osobliwości; Przez dziurkę od klucza; Zapałka na zakręcie; Fotoplastykon; Falbanki; Wachlarze; Woalki; Pejzaż sentymentalny; ...nie ma z kim tańczyć...; Idzie Jaś; Trzynasty miesiąc poziomkowy; Mój ocean niespokojny; Opowieści rodzinne).
50 22.11.1963 Zm. Aldous Leonard Huxley, angielski pisarz; (W cudacznym korowodzie; Dwie albo trzy gracje; Kontrapunkt; Nowy wspaniały świat; Niewidomy w Gazie; Po wielu latach; Filozofia wieczysta; Geniusz i bogini); ur. 26.07.1894.
105 23.11.1908 Ur. Konrad Jażdżewski, prof. zw., archeolog, badacz pradziejów Polski i Słowiańszczyzny; w l. 1948–1954 kierował wykopaliskami na Starym Mieście w Gdańsku; (Atlas do pradziejów Słowian; Pradzieje Europy Środkowej); zm. 21.04.1985.
80 23.11.1933 Ur. Krzysztof Penderecki, dyrygent i kompozytor; (Ofiarom Hiroszimy - Tren; Pasja wg św. Łukasza; Jutrznia; Magnificat; Diabły z Loudun; Raj utracony).
50 23.11.1963 Zm. Zofia Rajczykowska-Wiśniewska, prozaik, autorka literatury dla dzieci i młodzieży; (Adiutanci i generał; Pani na Bałtyku); ur. 02.09.1916.
105 24.11.1908 Ur. Aleksander Ford, właśc. Mosze Lifszyc, reżyser filmowy, organizator polskiego przemysłu filmowego; od 1968 r. na emigracji; (Nad ranem; Tętno polskiego Manchesteru; Legion ulicy; Droga młodych; Ulica graniczna; Młodość Chopina; Piątka z ulicy Barskiej; Ósmy dzień tygodnia; Krzyżacy; Sie sind frei, Doktor Korczak); zm. 04.04.1980.
175 24.11.1838 Podpisano akt fundacyjny Biblioteki Polskiej w Paryżu; pierwszym kierownikiem został Karol Sienkiewicz.
35 26.11.1978 Zm. Józef Zator-Przytocki, ks. katolicki, ppłk Wojska Polskiego, kapelan Armii Krajowej, organizator powojennego życia parafii Najświętszego Serca Jezusowego we Wrzeszczu, więzień w okresie stalinowskim (1948–1955), w l. 1958–78 proboszcz bazyliki Mariackiej; (Pamiętniki z okresu lat 1939-1956 księdza dr ppłk Józefa Zatora-Przytockiego żołnierza Armii Krajowej i więźnia politycznego PRL); ur. 21.01.1912.
60 27.11.1953 Zm. Eugene O’Neill, amerykański dramatopisarz; (cykl Księżyc nad Karybami i sześć innych sztuk; Cesarz Jones; Włochata małpa; Żałoba przystoi Elektrze; Wszystkie Boże dziatki są skrzydlate; Pożądanie w cieniu wiązów; Przyjdzie na pewno; Zmierzch długiego dnia); ur. 16.10.1888.
5 27.11.2008 Zm. Paweł Wyczyński, poeta pochodzący z Kociewia, prof. literatury francuskiej, od 1951 w Kanadzie; w latach okupacji uczestniczył w ruchu oporu na Kociewiu, współtwórca młodzieżowej organizacji konspiracyjnej o nazwie Związek Jaszczurczy; twórca Centrum Badań nad Cywilizacją Frankokanadyjską, autor i współautor kilkunastu książek ukazujących związki kultury polskiej i kanadyjskiej; (W słonecznej ciemni; Mowa korzeni); ur. 29.06.1921.
105 28.11.1908 Ur. Claude Lévi-Strauss, francuski antropolog, filozof, twórca strukturalizmu w antropologii kulturowej; (Smutek tropików; Antropologia strukturalna; Myśl nieoswojona; Totemizm; Drogi masek; Spojrzenie z oddali; Z bliska i z oddali); zm. 01.11.2009.
70 28.11.1943 Rozpoczęła się konferencja w Teheranie – spotkanie przywódców koalicji antyhitlerowskiej, tzw. wielkiej trójki; zakończona 01.12.1943. Uzgodniono utworzenie drugiego frontu w Normandii, udzielenie pomocy oddziałom Tito w Jugosławii, ustalenie nowej granicy wschodniej Polski i ZSRR na tzw. linii Curzona, wydzielenie sowieckiej strefy wpływów w Europie wschodniej i krajach nadbałtyckich, podzielenie Niemiec na strefy okupacyjne. Ze względu na odbywające się jesienią 1944 roku w USA wybory prezydenckie, na prośbę prezydenta Roosevelta liczącego na głosy Polonii amerykańskiej utajniono postanowienia wielkiej trójki w kwestii polskiej.
65 28.11.1948 Ur. Agnieszka Holland, reżyserka, scenarzystka i tłumaczka; w l. 1972–82 należała do kierowanego przez Andrzeja Wajdę Zespołu „X”; (Gorączka; Gorzkie żniwa; Aktorzy prowincjonalni; Zabić księdza; Europa, Europa; Tajemniczy ogród; Plac Waszyngtona; Julia wraca do domu; Janosik : prawdziwa historia; W ciemności).
85 29.11.1928 Ur. Andrzej Kijowski, eseista, krytyk literacki, prozaik, autor scenariuszy filmowych; (Miniatury krytyczne; Arcydzieło nieznane; Dziecko przez ptaka przyniesione; Szósta dekada; Listopadowy wieczór; Granice literatury; Dziennik); zm. 29.06.1985.
205 30.11.1808 Szarża polskich szwoleżerów gwardii na przełęczy pod Somosierrą.
70 30.11.1943 Zm. Aniela Zagórska, tłumaczka dzieł Josepha Conrada Korzeniowskiego; ur. 26.12.1881.
65 30.11.1948 Ur. Andrzej Chojecki, tłumacz, znawca literatury skandynawskiej, nauczyciel akademicki Uniwersytetu Gdańskiego, krytyk, językoznawca, filozof; (W stronę niewiedzy; Antyontologia; O języku współczesnej humanistyki); zm. 27.01.2001.
20 30.11.1993 Zm. Wacław Jędrzejewicz, działacz społeczny i polityczny, historyk, generał; (Poland in the British Parliament 1939-45; Kronika życia Józefa Piłsudskiego; Józef Piłsudski 1867-1935; Wspomnienia); ur. 29.01.1893.
grudzień
      01.12 Światowy Dzień Walki z AIDS.
105 02.12.1908 Ur. Helena Bechlerowa, pisarka, współpracowniczka Polskiego Radia i czasopism dziecięcych, tłumaczka, autorka książek dla dzieci; (Zajączek z rozbitego Lusterka; Dom pod kasztanami; Wesołe lato; Za złotą bramą); zm. 18.09.1995.
       03.12 Międzynarodowy Dzień Osób Niepełnosprawnych – ustanowione przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 1992.
95 03.12.1918 W Gdańsku powstała Wielka Rada Robotniczo-Żołnierska, składająca z ponad 200 reprezentantów wcześniej powstałych Rad Robotniczych, Obywatelskich i Żołnierskich.
90 03.12.1923 Ur. Maria Callas, właśc. Maria Kalojeropulo, po mężu Meneghini, słynna grecka śpiewaczka operowa, zwana primadonną stulecia; zm. 16.09.1977.
95 04.12.1918 Ur. Witold Wirpsza, poeta, prozaik, eseista, tłumacz; od 1971 na Zachodzie; (zbiory poezji: Sonata; Stocznia; Z mojego życia; Apoteoza tańca; Liturgia; szkice: Gra znaczeń; Polaku, kim jesteś?; powieści: Pomarańcze na drutach; Wagary); zm. 16.09.1985.
110 05.12.1903 Ur. Konstanty Maria Sopoćko, grafik, rysownik, ilustrator i projektant książek dla dzieci i młodzieży; zaprojektował m.in. znak graficzny gumki Myszki (1927) oraz sygnet wydawniczy PWN (1951); (wspomnienia Rylcem i piórem); zm. 24.03.1992.
85 05.12.1928 Ur. Barbara Krafftówna, aktorka; debiutowała w 1946 r. w Teatrze „Wybrzeże”, kierowanym przez Iwo Galla w Gdyni; (role teatralne w: Kurce wodnej, Biesiadzie u hrabiny Kotłubaj i Matce S.I. Witkiewicza; Iwonie, księżniczce Burgunda W. Gombrowicza; role filmowe w: Jak być kochaną W. J. Hasa; Upale K. Kutza; Księciu sezonu W. Orzechowskiego; Skutkach noszenia kapelusza w maju K. Krupskiej-Wysockiej).
25 05.12.1988 Zm. Teodor Parnicki, powieściopisarz; (Aecjusz ostatni Rzymianin; Nowa baśń; Tylko Beatrycze; Srebrne orły; Historia w literaturę przekuwana; Rozdwojony w sobie; Dzienniki); ur. 05.03.1908.
80 06.12.1933 Ur. Henryk Mikołaj Górecki, kompozytor współczesnej muzyki klasycznej, wychowawca i pedagog muzyczny, prof. i rektor Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Katowicach (obecnie Akademia Muzyczna); (Muzyka staropolska; Trzy utwory w dawnym stylu; Muzyczki I-IV; Trzy tańce; Już się zmierzcha; Quasi una fantasia; II Symfonia „Kopernikowska”; Małe requiem dla pewnej Polki; III Symfonia „Symfonia pieśni żałosnych”; Beatus Vir; Miserere; Totus Tuus; Przybądź, Duchu Święty); zm. 12.11.2010.
60 06.12.1953 Zm. Konstanty Ildefons Gałczyński, poeta i satyryk; (Bal u Salomona; Zaczarowana dorożka; Teatrzyk „Zielona Gęś”; Niobe); ur. 23.01.1905.
95 08.12.1918 Inauguracja działalności dydaktycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
405 09.12.1608 Ur. John Milton, angielski poeta i myśliciel; (Raj utracony; Raj odzyskany; Samson Mocarz); zm. 08.11.1674.
35 09.12.1978 Zm. Roman Wodzicki, dyplomata, publicysta; w l. 1928–1934 pracował w Komisariacie Generalnym RP w Wolnym Mieście Gdańsku; (Wspomnienia : Gdańsk – Warszawa – Berlin 1928–1939); ur. 31.07.1904.
5 09.12.2008 Zm. Władysław Ślesicki, reżyser i scenarzysta filmowy; (Płyną trawy; Wśród ludzi; W pustyni i w puszczy; Ruchome piaski; Śpiewy po rosie; Lato leśnych ludzi); ur. 05.01.1927.
90 10.12.1923 Ur. Jorge Semprún, hiszpański pisarz i polityk, scenarzysta, filozof, tworzący głównie w jęz. francuskim; działacz międzynarodowego ruchu komunistycznego; (Wielka podróż; Omdlenie; Odpowiedni trup); zm. 07.06.2011.
65 10.12.1948 Zgromadzenie Ogólne ONZ uchwaliło Powszechną Deklarację Praw Człowieka. Rezolucja była jedynie zaleceniem i nie miała charakteru prawnie wiążącego, wywarła jednak znaczny wpływ na ustawodawstwo wielu państw i rozwój międzynarodowej ochrony praw człowieka.
45 10.12.1968 Zg. Thomas Merton, pisarz i poeta katolicki, trapista; (Posiew kontemplacji; Nikt nie jest samotną wyspą); ur. 31.01.1915.
210 11.12.1803 Ur. Hector Berlioz, francuski kompozytor i dyrygent; (Symfonia fantastyczna : epizod z życia artysty w 5 częściach; symfonia Harold w Italii; uwertury: Rob Roy; Korsarz; Karnawał rzymski); zm. 08.03.1869.
125 11.12.1888 Ur. Albin Julian Przewoski, właściciel fabryki powozów i działacz społeczny w Starogardzie Gdańskim; opracował nowe modele powozów i bryczek, m.in. był twórcą tzw. bryczki pomorskiej; zm. 23.12.1980.
105 11.12.1908 Ur. Aleksander Janta-Połczyński, poeta, prozaik, korespondent wojenny, reporter, tłumacz i bibliofil; po II wojnie światowej pozostał w Europie Zachodniej, a od 1949 mieszkał w Nowym Jorku; w 1975 r. jego prochy zostały sprowadzone do Polski; (wiersze: Śmierć białego słonia; Krzyk w cyrku; Młyn w Nadolniku : pamiętnik pomorski; Przestroga dla wnuków; reportaże: Made in Japan; Ziemia jest okrągła; Odkrycie Ameryki; Patrzę na Moskwę, W głąb ZSRR; Wracam z Polski; wspomnienia: Kłamałem, aby żyć; Losy i ludzie); zm. 19.08.1974.
95 11.12.1918 Ur. Aleksandr Sołżenicyn, rosyjski pisarz, myśliciel i publicysta; po wydaleniu z kraju w 1974 do końca lat 80. jego utwory były objęte w ZSRR i krajach bloku sowieckiego całkowitym zakazem publikacji; w 1994 powrócił do Rosji; laureat literackiej Nagrody Nobla w 1970; (Jeden dzień Iwana Denisowicza; Zagroda Matriony; Zdarzenie na stacji Kreczetowka; Ladacznica i niewinny; Krąg pierwszy; Oddział chorych na raka; Archipelag Gułag); zm. 03.08.2008.
95 11.12.1918 Ur. Zygmunt Kałużyński, krytyk filmowy i publicysta; (Podróż na Zachód; Salon dla miliona; Nowa Fala zalewa kino; Pożegnanie Molocha; Seans przerwany; Kolacja z celuloidu; Buntownik bywalec; współautor: Perły do lamusa?...; Poławiacze pereł; Perłowa ruletka : leksykon filmowy); zm. 30.09.2004.
100 14.12.1913 Ur. Artur Sandauer, prozaik, krytyk literacki i tłumacz; (Śmierć liberała; Poeci trzech pokoleń; Moje odchylenia (mętniackie, kosmopolityczne, formalistyczne); Bóg, Szatan, Mesjasz i...?; Studia o literaturze współczesnej; Studia historyczne i teoretyczne; Byłem...; Trójca nowoczesnych); zm. 14.07.1989.
80 14.12.1933 Ur. Klemens Gniech, inż., dyrektor Stoczni Gdańskiej w Sierpniu ’80, odwołany po wprowadzeniu stanu wojennego; w l. 80. wyemigrował do Niemiec, gdzie pracował jako ekspert stoczniowy; zm. 20.04.2007.
65 15.12.1948 Na Kongresie Zjednoczeniowym PPR i PPS powołano Polską Zjednoczoną Partię Robotniczą (PZPR); zjazd założycielski odbywał się w dn. 15-22.12.1948; władze partii doprowadziły do jej samorozwiązania w dn. 29.01.1990 r. Większość delegatów ostatniego zjazdu utworzyła dwie partie: Socjaldemokrację Rzeczypospolitej Polskiej oraz Unię Socjaldemokratyczną.
35 15.12.1978 Zm. Danuta Baduszkowa, reżyser widowisk muzycznych, dyrektor Teatru Muzycznego w Gdyni; propagowała polskie musicale; (Madagaskar R. Damrosza; Diabeł nie śpi i Szwejk R. Sielickiego; Pan Zagłoba A. Blocha; Pancerni i pies B. Konowalskiego; Żółta szlafmyca W. Rudzińskiego; Machiavelli J. Wasowskiego); ur. 10.10.1919.
20 15.12.1993 Zm. Janusz Pasierb, ks. katolicki, historyk sztuki sakralnej, poeta i eseista; (Ochrona zabytków sztuki sakralnej; Malarz gdański Herman Han; Katedra w Pelplinie; Czarna skrzynka; Gałęzie i liście; Czas otwarty); ur. 07.01.1929.
255 16.12.1758 Zm. Andrzej Stanisław Załuski, biskup chełmiński, kanclerz wielki koronny, mecenas nauki, oświaty i kultury; wraz z bratem Józefem ufundował Bibliotekę Załuskich w Warszawie; ur. 02.12.1695.
85 16.12.1928 Ur. Philip K. Dick, amerykański pisarz science fiction; (Oko na niebie; Człowiek z Wysokiego Zamku; Nasi przyjaciele z Frolix 8; Klany księżyca Alfy; Ostatni pan i władca); zm. 02.03.1982.
75 16.12.1938 Ur. Zbigniew Religa, kardiochirurg, twórca polskiej szkoły transplantologii serca; w 1991 stworzył polski prototyp sztucznego serca i zastawki biologicznej; (współred. podręczników: Zarys kardiochirurgii; Przeszczep serca); zm. 08.03.2009.
110 17.12.1903 Ur. Erskine Caldwell, amerykański pisarz; (Droga tytoniowa; Poletko Pana Boga; Sługa Boży, Jenny; Chłopiec z Georgii; Klęknij o wschodzie słońca); zm. 11.04.1987.
95 17.12.1918 Na Targu Siennym w Gdańsku odbyła się wielka antypolska manifestacja, w trakcie której potępiono Polaków z Gdańska i Pomorza za dążenia narodowo-wyzwoleńcze.
30 17.12.1983 Zm. Jan Maria Gisges, poeta, prozaik, dramatopisarz; (Dzień spokojnego słońca; Spadek); ur. 15.01.1914.
15 18.12.1998 Na mocy ustawy powołano Instytut Pamięci Narodowej – Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.
145 19.12.1868 Ur. Eleanor Porter, amerykańska pisarka; (Polyanna); zm. 21.05.1920.
55 20.12.1958 Reaktywowano Instytut Bałtycki z siedzibą w Gdańsku; założony w 1925 r. w Toruniu, zlikwidowany przez Niemców w czasie wojny, reaktywowany w 1945 r. w Bydgoszczy, zmieniał siedzibę główną, w 1950 r. stał się częścią Instytutu Zachodniego w Poznaniu.
50 20.12.1963 Zm. Gustaw Morcinek, prozaik; (Byli dwaj bracia; Serce za tamą; Wyrąbany chodnik; Gwiazdy w studni; Łysek z pokładu Idy; Duńskie serce; Uśmiech na drodze; Ondraszek; Pokład Joanny; Z mojej ziemi : wybór z publicystyki); ur. 25.08.1891.
45 20.12.1968 Zm. John Steinbeck, amerykański pisarz; laureat literackiej Nagrody Nobla w 1962; (Pastwiska niebieskie; Grona gniewu, Myszy i ludzie; Na wschód od Edenu); ur. 27.02.1902.
40 20.12.1973 Zakończył obrady II Diecezjalny Synod Gdański; trwał od 25.09.; obradom przewodniczył ks. bp. Kazimierz Kluz; celem synodu było dostosowanie ustawodawstwa diecezjalnego do uchwał II Soboru Watykańskiego.
55 21.12.1958 Zm. Lion Feuchtwanger, właśc. Jacob Arje, niemiecki pisarz pochodzenia żydowskiego; (Ludzkie serce; Powodzenie : trzy lata historii pewnej prowincji; Rodzeństwo Oppermann; Wygnanie; Wojna żydowska; Goya; Mądrość głupca, albo śmierć i apoteoza Jana Jakuba Rousseau; Odyseusz i wieprze, czyli tarapaty z kulturą); ur. 07.07.1884.
55 22.12.1958 Zm. Jan Radtke, pierwszy polski wójt Gdyni (od 30.08.1919 do kwietnia 1926); jego działalność związana była przede wszystkim z budową portu; doprowadził do nadania Gdyni praw miejskich; ur. 10.02.1872.
25 22.12.1988 Zm. Leon Gomolicki, powieściopisarz, poeta, rusycysta; (Dziennik pobytu Adama Mickiewicza w Rosji 1824-1829; Mickiewicz wśród Rosjan; Wielki realista Aleksander Puszkin; Wieczory nad Łódką; Uprowadzenie Baucis; Dzikie muzy; Komiks psychologiczny; Przygoda archiwalna; Autobiogram); ur. 27.08.1903.
155 23.12.1858 Ur. Giacomo Puccini, włoski kompozytor, twórca oper; (Manon Lescaut; Cyganeria; Tosca; Madame Butterfly; Turandot); zm. 29.11.1924.
20 23.12.1993 Zm. Irena Przewłocka, prozaik, autorka utworów dla dzieci; (Dziecko diabła; Dom ze szkła; Błędne ognie nad Ukajali; Szlak wielkiej przygody); ur. 28.08.1911.
215 24.12.1798 Ur. Adam Mickiewicz, najwybitniejszy poeta polski; (Ballady i romanse; Dziady; Pan Tadeusz; Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego); zm. 26.11.1855.
150 24.12.1863 Zm. William Makepeace Thackeray, powieściopisarz angielski, jeden z czołowych przedstawicieli realizmu, dziennikarz; (Barry Lyndon; Księga snobów; Targowisko próżności; Historia Henryka Esmonda; Rodzina Newcome’ów; Dzieje Pendenisa; Pierścień i róża); ur. 18.07.1811.
130 24.12.1883 Ur. Stefan Jaracz, aktor, dyrektor teatru, reżyser; (role filmowe: m.in. Pan Tadeusz; Przedwiośnie; Młody las); zm. 11.08.1945.
105 24.12.1908 Ur. Adam Marczyński, malarz i grafik; (W ogrodzie; Konkrety; Układy zmienne; Kompozycja; Dekompozycja zdeterminowana; Refleksy zstępujące); zm. 13.01.1985.
5 24.12.2008 Zm. Harold Pinter, angielski dramatopisarz, reżyser teatralny i scenarzysta filmowy; czołowy przedstawiciel teatru absurdu; laureat literackiej Nagrody Nobla w 2005; (Urodziny Stanleya; Dozorca; Powrót do domu; Zdrada; Światło księżyca; zbiory dramatów: Komedie zagrożeń; Uwikłania rodzinne); ur. 10.10.1930.
75 25.12.1938 Zm. Karel Čapek, czeski pisarz, twórca awangardowej prozy, powieści, dramatów fantastyczno-naukowych, opowiadań dla dzieci, humoresek; (Humoreski; Dramaty; Bajki i przypowiastki; Aforyzmy; Fabryka absolutu; Inwazja jaszczurów; Daszeńka czyli Żywot szczeniaka); ur. 09.01.1890.
130 26.12.1883 Ur. Maurice Utrillo, francuski malarz, najbardziej znane są jego obrazy przedstawiające uliczki Montmartre'u; zm. 05.11.1955.
90 26.12.1923 Zm. Włodzimierz Przerwa-Tetmajer, malarz, poeta, prozaik, publicysta i działacz ludowy; (Noce letnie; Silva rerum; Racławice; Pisma polityczne); ur. 31.12.1862.
90 26.12.1923 Ur. Ludmiła Marjańska, poetka, tłumaczka literatury angielskiej; (wiersze: Chmurne okna; Wybór wierszy : 1958-1997; Spotkanie z Weroniką; Otwieram sen; proza: Powrócić do miłości; Pierwsze śniegi, pierwsze wiosny; To ja, Agata; dla dzieci: Dmuchawiec; Zakochany zuch; Pimpinella i Tatarzy); zm. 17.10.2005.
35 26.12.1978 Zm. Kazimierz Łomniewski, geograf, prof. nadzw., od 1949 r. wykładowca Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Gdańsku, od 1970 r. Uniwersytetu Gdańskiego, założyciel Instytutu Oceanografii; (Oceanografia fizyczna; współautor monografii Morze Bałtyckie); ur. 22.01.1907.
95 27.12.1918 Wybuchło powstanie wielkopolskie, zakończone polsko-niemieckim rozejmem w Trewirze w dn. 16.02.1919 r.
75 27.12.1938 Zg. Osip Mandelsztam, rosyjski prozaik, poeta i eseista; (Kamień; Tristia; Zgiełk czasu; O poezji; Zeszyty woroneskie); ur. 15.01.1891.
60 27.12.1953 Zm. Julian Tuwim, poeta i tłumacz; (Sokrates tańczący; Rzecz czarnoleska; Jarmark rymów; Bal w Operze; Lokomotywa; Rzepka; Ptasie radio; Słoń Trąbalski; Pan Maluśkiewicz i wieloryb; Kwiaty polskie; Cicer cum caule, czyli Groch z kapustą : panopticum i archiwum kultury; Pegaz dęba, czyli panopticum poetyckie; Piórem i piórkiem; Wiersze dla dzieci); ur. 13.09.1894.
20 27.12.1993 Zm. Janina Hertz, pisarka, autorka sztuk scenicznych i utworów dla dzieci (Świadkowie; Krzyż nieznanego żołnierza; Rumak i krzyż; Mozaika z Noemi; Legendy o zwierzętach); ur. 01.05.1926.
90 28.12.1923 Zm. Alexandre Gustave Eiffel, francuski inżynier, twórca słynnej wieży paryskiej nazwanej jego imieniem; ur. 15.12.1832.
200 29.12.1813 Podpisanie końcowego aktu kapitulacji Gdańska po oblężeniu przez wojska rosyjskie. Wcześniejszego – z 29.11., honorowego dla obrońców Gdańska aktu kapitulacji nie ratyfikował car Aleksander I.
10 29.12.2003 Zm. Henryk Stankiewicz, pracownik Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla niesłyszących w Wejherowie, inicjator powstania w tym mieście (pierwszej w Polsce) szkoły średniej dla niesłyszących, działacz Społecznego Komitetu Opieki nad Mogiłami Piaśnicy; ur. 10.04.1922.
125 30.12.1888 Ur. Eugeniusz Kwiatkowski, minister przemysłu i handlu, wicepremier i minister skarbu II RP, w latach 1945–1948 delegat rządu ds. odbudowy Wybrzeża; zajmował się rozbudową portu i miasta Gdyni, zapoczątkował rozwój polskiej floty handlowej, powołał do życia przedsiębiorstwo państwowe „Żegluga Polska”; współtworzył Centralny Okręg Przemysłowy; doktor honoris causa UG; (Rzecz o Polsce przeszłej i obecnej; Zarys gospodarczych dziejów świata; O przyszłość Polski nad morzem; Zarys technologii węgla kamiennego; Nowoczesna chemia przemysłowa; Dzieje chemii i przemysłu chemicznego); zm. 22.08.1974.
25 30.12.1988 Ur. Jan Mela, najmłodszy w historii zdobywca biegunów północnego i południowego (razem z Markiem Kamińskim).
125 31.12.1888 Ur. Andrzej Pronaszko, scenograf, malarz, współzałożyciel ugrupowania Ekspresjoniści Polscy (później Formiści Polscy, następnie Formiści); autor ponad 200 prac scenograficznych; (scenografia do: Dziadów A. Mickiewicza w inscenizacji L. Schillera; obrazy: Obłąkana pątniczka; Procesja; Mnich; Martwa natura; Handlarz instrumentów muzycznych; teksty: Zapiski scenografa : wspomnienia – artykuły – listy); zm. 15.01.1961.
155 31.12.1858 Ur. Vincas Kudirka, pseud. Vincas Kapsas, litewski pisarz, krytyk literacki, tłumacz i działacz narodowy; (Laisvos valandos); zm. 16.11.1899.





Oprac. Małgorzata Smyl

Gdańsk, 17.02.2012, z późniejszymi zmianami

Ważniejsze źródła:
Wielka Encyklopedia PWN. T. 1–31. – Warszawa : Wydaw. Naukowe PWN, 2001–2005
Współcześni polscy pisarze i badacze literatury : słownik biobibliograficzny. T. 1–10. – Warszawa : Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1994–2007
Kartoteki BOI
Informator Terminowy PAP
Wikipedia
Słownik biograficzny Pomorza Nadwiślańskiego. T. 1–4, Suplement 1–2. – Gdańsk : Wydaw. Gdańskie, 1992–2002
Gliński Mirosław, Kukliński Jerzy. Kronika Gdańska 997–1997. T. 1, 997–1945. – Gdańsk : Fundacja Rewaloryzacji Zabytków Gdańska, 1998. – 243 s.
Gliński Mirosław, Kukliński Jerzy. Kronika Gdańska 997–2000. T. 2, 1945–2000. – Gdańsk : Wydział Promocji Miasta : Urząd Miejski w Gdańsku, 2006. – 314 s.
Kalendarz Niepodległości : na XX-lecie Odrodzenia Polski : kronika 3900 wydarzeń w okresie lat 1914–1939 w układzie chronologicznym na każdy dzień kalendarza : 20 map historycznych kalendarium na lata 1939–1940–1941. – Gdańsk : Modem, 1990. – 366 s. [reprint]
Sikora Feliks. Kalendarium kaszubsko-pomorskie. – Gdańsk : Instytut Kaszubski, 2005. – 360 s.

 
 
STRONA POWSTAŁA Z INICJATYWY WOJEWÓDZKIEJ I MIEJSKIEJ BIBLIOTEKI PUBLICZNEJ W GDAŃSKU,
ZE ŚRODKÓW MINISTERSTWA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
80-806 Gdańsk, ul. Targ Rakowy 5/6, tel.58 557-29-52, boi@wbpg.org.pl BOI - Biblioteczny Ośrodek Informacji