Jesteś tutaj

Książka przez wieki

Kategoria: 
/
Data wydarzenia: 
31.12.2021

Książka przez wieki

Zapraszamy na wystawę starodruków znajdujących się w księgozbiorze Biblioteki Głównej (Targ Rakowy 5 na 6). Udostępnione eksponaty to dzieła pochodzące z okresu od XV do XVIII wieku.

Starodruki to książki o bardzo wysokiej wartości historycznej i kulturowej. Podlegają one szczególnej ochronie, konserwacji oraz wymagają odpowiednich warunków przechowywania. Niniejsza wystawa to wyjątkowa okazja, aby zobaczyć zbiory, które ze względu na swój szczególny charakter, wyłączone są z tradycyjnego obiegu czytelniczego. Prezentowane w ramach bieżącej wystawy książki to zbiór różnorodny tematycznie. Znajdują się tu przykłady piśmiennictwa z zakresu teologii, prawa oraz historii. W przypadku dzieł zabytkowych, oprócz samej treści, która niezmiennie stanowi istotę każdej książki, warto również zwrócić uwagę na walory fizyczne i estetyczne oraz szerszy kontekst powstania takich dzieł.

W pierwszej z serii naszych wystaw starodruków proponujemy Państwu zapoznanie się z następującymi tytułami:

Commentarium in quatuor libros Sententiarum Magistri Petri Lombardi (Komentarz do czterech ksiąg Sentencji Piotra Lombarda) (1493) święty Bonawentura

Inwentarz konstytucyy koronnych y W. X. Litewskiego (1733) Maciej Marcjan Ładowski, Józef Andrzej Załuski

Historya Królestwa Szwedzkiego (1792) Wincenty Skrzetuski

 

Zapraszamy do wizyty w naszej bibliotece. Wymienione eksponaty znajdą Państwo w gablocie naprzeciw wejścia.

 

Zachęcamy także do zapoznania się z poniższym opisem ekspozycji.

Commentarium in quatuor libros Sententiarum Magistri Petri Lombardi

autor: święty Bonawentura | wydawca: Kilian Piscator, Fryburg 1493

Jednym z najbardziej unikatowych dzieł w księgozbiorze Biblioteki Głównej jest dwutomowy inkunabuł Commentarium in quatuor libros Sententiarum Magistri Petri Lombardi (Komentarz do czterech ksiąg Sentencji Piotra Lombarda), którego autorem jest święty Bonawentura. To pochodzące ze schyłku XV wieku wydanie jest uważane za pierwszy znany druk oficyny Kiliana Piscatora (Fischera) z Fryburga. Jest to druga, rzadziej spotykana edycja Sentencji Lombarda z komentarzem świętego Bonawentury. Pierwsza edycja tej książki to wydanie Antona Kobergera z 1491 roku.

Święty Bonawentura (około 1221-1274), a właściwie Giovanni Fidanza, był pochodzącym z terenu Włoch franciszkaninem oraz znanym i cenionym scholastykiem czasów średniowiecza. Dwunastowieczne Sententiarum Libri Quatuor (Cztery księgi sentencji) Lombarda, które święty Bonawentura rozpatruje w swoim dziele, są powszechnie uznawane za jeden z najważniejszych podręczników teologii tej epoki. Oprócz komentarza świętego Bonawentury, Sentencje Lombarda były również przedmiotem rozważań między innymi świętego Tomasza z Akwinu.

Charakterystycznymi cechami dzieła jest tłoczona oprawa z brązowej skóry o czerwonym odcieniu, a także zapinki i skórzane paski, które zostały częściowo zrekonstruowane.

W latach 2012-2013 podczas prac restauratorskich i konserwatorskich nad inkunabułami znaleziono oraz zidentyfikowano kilka dodatkowych, niezwykle interesujących elementów. Na przedniej wklejce dzieła znajduje się kartka z łacińskim tekstem – jest to kompilacja farmakopei z XVI lub XVII wieku, które opisują działanie olejków roślinnych. Odkryto również, że pod przednią i tylną okładkę książki wklejono pergaminowe scyzury, wycięte z połączonych fragmentów kart rękopisu Księgi Psalmów, pochodzącego prawdopodobnie z XIV wieku.

Inwentarz konstytucyy koronnych y W. X. Litewskiego

przez Macieia Marcyana Ładowskiego od roku panskiego 1550 do 1683 krotko zebrany a przez Jozefa Jędrzeia na Załuskach Załuskiego w roznych miejscach y cytacyach zkorygowany przydatkiem opuszczonych artykułow poprawiony y suplementem obszernym od roku 1683 az do ostatniey konstytucyi Seymu 1726 inclusive opatrzony

oficyna wydawnicza: Ex Officina Weidmanniana, Lipsk 1733

Wystawiony starodruk to inwentarz rzeczowy praw, statutów, konstytucji koronnych i Wielkiego Księstwa Litewskiego. Autorem dzieła jest Maciej Marcjan Ładowski (około 1640-1715), który zajmował stanowisko urzędnicze metrykanta kancelarii koronnej. Inwentarz został uzupełniony na stan do roku 1726 przez biskupa Józefa Andrzeja Załuskiego (1702-1774), cenionego mecenasa literatury i nauki, a także współzałożyciela Biblioteki Załuskich, pierwszej polskiej biblioteki publicznej.

Tekst książki został spisany w języku polskim i częściowo w języku łacińskim. Warto zwrócić uwagę, że towarzyszą mu liczne zdobienia w postaci winiet i ozdobników typograficznych. Na stronie tytułowej oprócz informacji o tytule, autorze i wydawcy dzieła, umieszczono miedzioryt: winietę tytułową z orłem w koronie i panoramą Warszawy w tle.

Zdobienia towarzyszą również innym częściom dzieła. Umieszczony w książce przywilej drukarski nadany Weidmannowi przez króla Augusta II Mocnego został ozdobiony winietą drzeworytniczą przedstawiającą wazę z odchodzącymi od niej motywami roślinnymi, tworzonymi przez liście akantu. W dalszej części dzieła możemy również zaobserwować między innymi motyw z personifikacją Sprawiedliwości (Iustitia), a także miedziorytową winietę przedstawiającą herby prowincji koronnych, z sygnaturą jej autora, Johanna Benjamina Bruhla.

Historya Królestwa Szwedzkiego: od panowania Waldemara,

to jest od R. 1250. aż do Roku 1771. według lat porządku

przez Wincentego Skrzetuskiego napisana

Drukarnia J. K. Mci i Rzeczypospolitey u XX. Scholarum Piarum, Warszawa 1792

Jest to opracowanie napisane w języku polskim, a wydane w warszawskiej drukarni pijarskiej. Autorem książki jest Bartłomiej Wincenty Skrzetuski (1745-1791), pijar i historyk, znany również z prac o tematyce prawniczej i politycznej. Edycja z 1792 roku jest drugim, rozszerzonym wydaniem tego starodruku. Pierwsze wydanie opublikowane pod tytułem Dzieje Królestwa Szwedzkiego pochodzi z 1772 roku. Książka ta zawiera kronikarski zapis rządów królów Szwecji i przez lata stanowiła ceniony podręcznik do nauki historii. Podobnie jak w przypadku dzieła Macieja Marcjana Ładowskiego, również tutaj umieszczono ozdobne winiety na początku i końcu tekstu.

 

Źródło: dokumentacja prac restauratorskich i konserwatorskich

Tekst: Weronika Reszka

Data wydarzenia: 
31.12.2021
Udostępnij: